1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ХӨЙ КАЪТ БАЖЫҢНАРНЫ КЫМ СЕПТЭЭРИЛ?

Капитал септелге айтырыын шиитпирлээр кылдыр чуртталга бажыңнарының ээлеринче чоорту шилчидип эгелээн. Хөй каът бажыңнарда тыптып турар айтырыгларны кандыг арга-биле шиитпирлээрин бажыңнар ээлери билбейн турар.

2012 чылдың декабрь 25-те №271-ФХ Федералдыг хоойлу Россия Федерациязының чуртталга кодекизинге өскерилгелерни немеп, хөй квартиралыг бажыңнарның капитал септелгезин хамаатыларның төлээлериниң чаа хевирлерин киирген. Удавас капитал септелге дээш төлевирни хөй квартиралыг бажыңнарның бүгү ээлери ай санында төлээр апаар. Федералдыг хоойлу тускай ийи билигни — «тускай агар сан» болгаш «регион оператору» деп чүүлдерни киирген, ол ийиниң кайызын алырын боттарывыс шиитпирлээр апаар бис.

Россия Федерациязының Чуртталга кодекизинде өскерилгелерниң дугайында Тыва Республиканың тудуг болгаш коммунал ажыл-агыйны чаартырының сайыдының оралакчызы Елена Яковлевна ГОДЯЕВА-биле чугааны кылдывыс. 

— Чуртталга кодекизинде киирген бүгү чаа чүүлдер-биле холбаштыр кандыг өскерилгелер болурул? Хөй квартиралыг бажыңнарның капитал септелгезиниң регион фондузун тургускан херээ чүл?

— Чуртталга бажыңнарының шынарының кудулаарынга чедирген кол чылдагаан болза, системаның чок болуп турганы. Оран-сава ээлери чамдыкта дыка тоомча чок болурлар, ниити хуралдарга баары ховар. Харыысалганы бодунга алыр болгаш капитал септелге системазының бүгү киржикчилериниң аразында кады ажылдажылганы башкарар шак ындыг организация херек апарган. Фондунуң ажылы тодаргай болгаш хамаатыларга ажык-чарлыг.

— Кымга төлээр бис?

— Эң кол чүве чүл дээрге, хөй квартиралыг бажың бүрүзүнүң капитал септелгениң регион программазынче кирери болгаш ажылдарның кажан эгелээрин ооң ээлериниң тодаргай билир апаары. Ол дугайында бүгү медээ-биле таныжар кылдыр Интернетче киирген. Капитал септелге кылыры ээлерниң хүлээлгези болу бээр, ону септээр акшаны канчаар чыып алырының дугайында шиитпирни ниити хуралга хүлээп алыр болгаш ооң протоколун регион фондузунче чорудар.

Бирги арга — капитал септелге кылыры-биле чыгдынган акшаны банкыда ажыткан тускай агар санга мөөңнээри. Кажан агар санга эргежок чугула акша чыглып, септелге кылыр үе кээрге, бажыңнар ээлери ол акшаны Тыва Республиканың хоойлузунуң тодаратканы ажылдарның даңзызын езугаар чарыгдап болур. Бо таварылгада ажылдың шынары болгаш чарыгдаттынган акша дээш бажың ээлери боттары харыысалгалыг болур.

Ийиги арга — капитал септелге акшазын регион фондузунуң агар санынга мөөңнээри. Херектиң ужуру чүл дээрге, акша-хөреңгиниң бүдүн-бүрүн чоруун фонд хандырар, инфляция безин коргунчуг эвес. Ол ышкаш капитал септелге дээш контрольдаар орган база фонд апаар.

Акша-хөреңгини ай санында киирер. Ооң бажыңының фондузу каш болурун, ол фондуже кайы хире акшаны боду кииргенин бажың ээзи билир ужурлуг.

— Кандыг ажылдар кылдынарыл?

— Бажыңга кылыр ужурлуг ажылдарның даңзызының дугайында республиканың чурттакчы бүрүзү сонуургап турар. Кирер ажылдарның даңзызын Федералдыг хоойлу айыткан:

— бажыңнар иштикиниң инженер системалары — электри, чылыдылга, газ хандырылгазын, суг үндүр аксыр черни септээри;

— ажыглаары болдунмас апарган лифт дериг-херекселин солууру азы септээри. Лифт шахталарын септээри;

— бажыңның серизин септээри, ооң иштинде салгыннадыр херексел чок серини салгыннадыр херекселдер-биле солууру, ооң кырынче үнер черлерни кылыры;

— хөй квартиралыг бажыңда ниити өнчү-хөреңги болуп турар подвал оран-саваларын септээри;

— даштыкы ханаларын чылыглаа-ры болгаш септээри дээш, оон-даа өске ажылдар-дыр.

— Тускай агар санның ээзи кым болурул?

— Элээн каш бажыңнарда тургустунган чуртталга бажыңнарының ээлериниң эштежилгези, чуртталга кооперативи азы хөй квартиралыг бажыңны башкарарын боттандырып турар өске тускайжыттынган кооператив, регион оператору.

— Капитал септелгениң бир айда дадывырының эңбиче хемчээлин кым тодарадырыл?

— Оран-саваның ээзинге онаажыр ниити шөлүнүң бир единицазын санап тургаш, капитал септелгениң дадывырының эңбиче хемчээлин Тыва Республиканың хоойлузун езугаар тодарадыр (бажың ээлериниң шиитпирин езугаар дадывырны улгаттырып болур).

— Өске квартираже көжер апарганда мөөңнеттинген акшада киирген үлүүн ап болур бе?

— Акша эгидерин негээр эрге бажың ээзинде чок. Мөөңнеттинген акшаны ол квартирага быжыглап каар, чүгле ону садып-сайгарып турар үеде талаларның дугуржулгазын езугаар бажыңөртээнге киирип болур.

(Уланчызын "Шын" солуннуң № 43 үнүдүрүлгезинден номчуңар.)

Демир-оол ИРГИТ чугаалашкан.

№ 43 2013 чылдың апрель 11, четверг.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.