1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЧАА БАЖЫҢНЫГ БОЛДУМ

ЧАА БАЖЫҢНЫГ БОЛДУМ

2016 чыл меңээ өөрүшкүлүг, уттундурбас чыл болган. Ол чүл дизе ол чылдың ноябрь айда чаа, 3 өрээл бажыңныг болганым мээң чуртталгамга улуг өөрүшкүнү сөңнээн. Кызыл кожууннуң төвү Каа-Хем суурга өскүстерге чаа туттунган бажыңнарның дүлгүүрлерин тывыскан, ол аас-кежиктиг кижилерниң бирээзи мен болдум.

Элээди кыс тургаш-ла авамны чидиргеш, бүдүн өскүс арткаш, даайларымның, чеңгелеримниң бажыңнарынга өстүм. Олар мени боттарының ажы-төлү-биле бир деңге кижизидип, өстүрүп каанынга сеткилимниң ханызындан өөрүп, четтирип чоруур мен. Оларның ажы-төлүн, бодумдан бичии дуңмаларымны чаптап, карактажып өстүм.

Бичиимде-ле аъш-чем кылырынга ынак, повар болуксаар турган мен. Амыдыралымның берге байдалы-биле, тускай эртем-даа чедип албаан мен. Көк-Тей ортумак школазын дооскаш, кезек аар-саар ажылдар кылып чорааш, бир хуу сайгарлыкчының садыында ажылдай бердим. Өскүс-чавыс мени ажыл-агый-биле хандырып турары дээш, удуртукчумга четтиргенимни илередип чоруур мен. 

Кандыг-даа кижи амыдырап-чурттаар аңгы оран-савалыг болуксаар-ла болгай. Мээң база бо назынымда бодап-ла чо­раан чаңгыс күзелим ол турган. Школачы үелеримде төрелдериниң аразынга турарга ажырбас-ла ыйнаан, ам улуг апарган кижи, чеже-даа төрел-дөргүл болза, аңгы амыдырап-чурттаксаар боор чүве-дир. Бажың-балгат хөлезилеп, өглер кезип чурттап келдим. Бажыңныг апаар боор мен деп, черле бодавайн-даа чордум. Кижилер чыл чылы-биле Кызылда, Каа-Хем суур­да бажыңнар арендалап чурттап чоруур боор-дур.

Ам чаа бажың-балгаттыг апарган кижи болганымда, мурнумда хөй-ле сорулгалар салып алган мен. Бир дугаарында — Кызылдың сайгарлыкчылар техникумунга повар-кондитер эртемге өөренип алыры. Ажыл-агыйга-даа тургустунуп алырда, өг-бүлезинге-даа кыс кижиге дыка ажыктыг деп бодаар мен. Эрткен чылын кады чурттаар эжим-биле өг-бүле туткаш, бажыңывыстың иштин чаа мебель-биле дерип алдывыс, ам херим иштинге немей чунар-бажың, кажаа-хораа тудар сорулгалыг бис. Ногаа-чимис тарыыр огородувус база бар. Ажыы-биле чугаалаарга, ам чүгле быжыг найыралдыг өг-бүле болуп, ажыл-агыйлыг амыдырап-чурттаары арткан.

Сөөлгү чылдарда Тыва Чазак өскүс-чавыс арткан азы аварийлиг эрги бажыңнарда чурттап чоруур кижилерже ээ көрнүп, чурттаар оран-сава-биле хандырып, деткип турарын амыдырал көргүзүп тур. Республиканың кожуун, суур бүрүзүнде өскүстер бажыңнары немешкен, суурларны бир онзагай, чараш хевир киирип турарын көөр-дүр мен. Дыка хөй өскүстер чаа бажың-балгаттыг болганы оларга улуг аас-кежик, амыдыралынга дөгүм-дүр. Чурттаар оран-савалыг болганымга, бир дугаарында, чеңгемге мөгеер мен, чүге дизе ол бажың алыр херек документилерни чыып, сүржүп, маңнап тургаш, меңээ дузалааны ооң ачы-буяны-дыр. База мен ышкаш өскүс, социал байдалы берге кижилерге дузазын көргүзүп чоруур ажаалда-тежээлде албан черлериниң, социал адырның ажылдакчыларынга база Тываның Чазаанга өөрүп четтиргенимни илередир-дир мен.

Орлаана ИРГИТ.

Каа-Хем суур.

 

 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.