1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЧАА ТЫВА КАЛЕНДАРЬ

Василий Максимович Балчый-оол журналистика шугумунга 20 ажыг чыл ажылдап, республиканың эң улуг солуну «Шынга» фотокорреспондентилеп тургаш, Тываның бүгү булуңнарын кезип, күш-ажылдың шалыпчыларының, республиканың алдар-аттыг кижилериниң портреттерин, фоторепортажтарны хөйү-биле чурукка тырттыртып, солуннуң арыннарынга чырыткан.

Ооң төөгүлүг фоточуруктары чүгле солуннарга эвес, а харын аңгы-аңгы журналдарга, сеткүүлдерге, альбомнарга хөйү-биле үнүп турар.

Ол номнарның, альбомнарның чурук каасталгазын болгаш дизайнын кылыр талазы-биле бедик мергежилдиг мастерлерниң бирээзи. Ооң бир тодаргай чижээнге «ХХ чүс чылда Тываның алдарлыг кижилери» деп Күрүне номунуң канчаар кылган каасталгаларындан көрүп болур. Эң ылаңгыяда тыва хээлерни, номнуң ниити тургузуун бир янзы кылдыр чогаадып тургусканы онзагай.

Василий Балчый-оол тыва чурук тырттырыкчыларының аразындан эң-не бир дугаарында Россия Федерациязының фотокорреспондентилериниң кежигүнүнге кирген. Ооң тырттырган чуруктары делегейниң аңгы-аңгы чурттарында үнүп турар кылагар карттыг, бедик шынарлыг журналдарының арыннарында хөйү-биле үнүп, янзы-бүрү нациялыг чоннарның улуг үнелелин ап турар.

Василий Максимович сөөлгү үеде Тываның үндезин культура төвүнде программист-дизайнер бооп  ажылдап, тыва чоннуң езу-чаңчылдарынга хамаарышкан солун чуруктарын номчукчуларга, көрүкчүлерге бараалгадып, тускай делгелгезин база кылган.

Ол сөөлгү үеде  янзы-бүрү хемчээлдерлиг фоточуруктар каастаар чараш хооларны кылып турар. Ынчангаш Тываның чараш бойдус-чурумалын, кижилерин, аң-меңин, төөгүзүн, культуразын көргүскен, тырттырган өңнүг чуруктарны каастап, оларны чараштыр хоолап алыр арганы аңаа сонуургалдыгларга тургустунган.

Фотомастер  үнүп келген чылывыста база бир чаа ажылы – тыва чоннуң национал езу-чаңчылдарынга тураскааткан, бедик шынарлыг, кайгамчык чараш чуруктарлыг, ханага азып алгаш, айлар аайы-биле ажыдып, көрүп турар улуг календарны парлап үндүрген.

Ол календарны айлар аайы-биле ажыдып оргаш, көрүп орарга шынап-ла тыва кижиниң төрүмелинден эъди-ханында тудуш, мээ-медерелинде сиңниккен оюннары тыва хүреш, ча адары, буга-шыдыраа, кажык адары, хуваанак салыры дээш оон-даа өске езу-чаңчылдарын автор бодунуң тырттырган чуруктарында чогаадыкчы езу-биле илередип көргүскен.

Ол чуруктардан тыва кижиниң онзагай овур-хевирин, тускай делегейин, кайда-даа бижиттинмээн амыдыралчы сагыыр езулуг дүрүмнерин тырттырган фоточуруктарында көрүп тургаш, билип ап болур.

Василий Балчый-оолдуң ол үндүрүп каан ханага азар календарында тыва улустуң национал культуразының эң бедик сагылгазын, сүзүглелин, ада-өгбелеривистиң бистерге арттырып каан ыдыктыг езу-чаңчылдарын фоточуруктар таварыштыр чогаадыкчы езу-биле дамчытканы магаданчыг.

Ук календарны садыг-балгаадан садып алган улуска чүгле эки белек эвес, а харын үнүп келген чаа кызылзымаар Дагаа чылында тыва чоннуң хей-аъды, сүзүк-сүлдези улам бедииринге улуг идиг болуру чугаажок.

                                        Владимир ЧАДАМБА

Чурукта: Василий Балчый-оолдуң чаа үндүрген календарындан чурукту хүндүлүг номчукчуларывыска бараалгаттывыс.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.