1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Чаа чыл-биле, эргим өңнүктер!

Эргим чаңгыс чер-чурттугларым! Тываның хөй националдыг чурттакчылары!

Yнүп орар Чаа чыл-биле силерниң шуптуңарга сеткилим ханызындан байыр чедирерин чөпшээреп көрүңер! Чаа чыл байырлалдарының бүдүүзү ол дээрге түңнелдер үндүрериниң, кижи бүрүзү бодунда  салдынган сорулгалар шупту күүсеттинген бе, келир чылын чүнү кылырыл база кандыг үүле-херекти боттандырарыл деп айтырарының үези-дир.

2013 чылды үдеп тура, багай эвес ажылдаан бис, байырлалдың сеткил-хөөнүнге алзыр барымдаалар бисте база бар деп чугаалаар эргелиг бис. Делегейниң экономиктиг кризизи үргүлчүлеп-даа турар болза, Тывага бүдүрүлгениң буураарын болдурбаан, республиканың инвестицияга сонуургалдыг чоруун бедидерин чедип алган.

Yр туттунган Божудулга төвүн тудуп дооскан бис, Хову-Аксы суурга чаа котельная туттунган, Магистральная кудумчузун улуг хемчээлге чаартып кылган, юбилейниң объектилеринде ажылдар эгелээн.

Көдээге сайгарлыкчы ажыл-чорудулганы сайзырадырынга чаа күштү «Бир суур—бир бүдүрүлге» деп губернатор төлевилели берген. Садыгларның баартыктарында тус черниң барааны көскүзү-биле көвүдээн, Тываның бүдүрген сүдү эккеп турар сүттен эки болуп турар.

Агаар-бойдустуң берге байдалы турза-даа, бо чылын дыка хөй тарааны бастырган. Мал чемин белеткээн. Малдың баш саны өскен, эът бүдүрүлгези өскен.

Бо бүгү чүүлдер Тываның моон соңгааргы социал-экономиктиг сайзыралынга, ооң чурттакчы чонунуң амыдыралының шынарын болгаш деңнелин бедидеринге идиг болган.

Эргим чаңгыс чер-чурттугларым! Төрээн булуңунуң чаагай чоруу дээш эки ажылдаан бүгү кижилерге өөрүп четтирдим. Эртип турар чылда хөйнү-даа көрдүңер, хөйнү-даа кылдыңар. Моон соңгаар оон-даа хөй ажылды кылыры негеттинер. 

2014 чылдың кол болуушкуну — Тываның болгаш Россияның демнежилгезиниң 100 чылынга болгаш Кызылдың 100 чыл юбилейинге тураскааткан байырлалдар. Ол дээрге улустарның быжыг найыралының таваан салган хөй националдыг Россияның составынга Тываның каттыжарынга белеткелди чоруткан кижилерге ханы өөрүп четтириишкинни болгаш хүндүткелди илередири-биле төөгүнүң оруунуң түңнелдерин үндүреринге эң эки барымдаа-дыр.

Хаара тудукчу күштү болдуруп турар ол өндүр, улуг болуушкун бисти адаларның болгаш кырган-адаларның ажыл-херектериниң төлептиг уламчылакчылары болурун хүлээндирип турар.

Чоокшулап орар юбилей Тываның сайзыралының чаа үе-чадазын санаарының эгези-дир!

 Бистиң Тывавыстың сайзыралының инвестиция планнарын ажылдап кылырының талазы-биле Россияның Чазааның Даргазы Дмитрий Анатольевич Медведевтиң даалгазының күүселдези бо херекке идиг бээри чигзиниг чок.

Эргим чаңгыс чер-чурттугларым! Yнүп орар Чаа чыл-биле бистиң кижи бүрүзү бодунуң эң эки күзелдерин холбаштырар. 2014 чыл бистиң хөй националдыг республикавыстың чурттакчы бүрүзүнге эң дидим планнарының болгаш эң чырык күзелдериниң күүселдезиниң чылы болзун. Тывада өг-бүле бүрүзүнге ол тайбыңны болгаш ынакшылды, чөпшээрежилгени болгаш чаагай чүүлдерни сөңнээр болзун. Бистиң уругларывыс, чоок улузувус болгаш эргим кижилеривис кадык болгаш аас-кежиктиг болзун. Бистиң кижи бүрүзүнүң эгелээшкиннеринге чедиишкиннер турар болзун.

Силерге, эргим чаңгыс чер-чурттугларым, эки сеткил-хөөннү, бүгү чүүлдерге кезээде чедиишкиннерни, бодунга, төрээн Тывазынга болгаш Россиязынга бүзүрелди күзедим. Силерниң орууңар ак болзун!

Чаа чыл-биле, эргим өңнүктер!

Тыва Республиканың Баштыңы Ш.Кара-оол.

№ 152 (18427) 2013 чылдың декабрь 31

* * *

Эргим чаңгыс чер-чурттугларым!

Yнүп орар 2014 чыл-биле болгаш Христостуң төрүттүнгениниң байырлалы-биле силерге чүректиң ханызындан байыр чедирип тур мен. 

Бо чырыткылыг байырлалдар биске аас-кежикти болгаш өөрүшкүнү сөңнеп, бажың бүрүзүнге чылыгны болгаш тамчыкты чедирип турар.

2014  чыл  чырыткылыг болгаш  чедиишкинниг   болзун, чаа-чаа тиилелгелерни болгаш чаалап  алыышкыннарны эккелзин, эң эки идегелдер шынзыттынзын, күзелдер бүтсүн!

Өг-бүле бүрүзүнге эки чүүлдерни, кадыкшылды болгаш чаагай кежикти күзедим!

Хүндүткел-биле, Күрүне Думазының депутады Л.К.Шойгу.

№ 152 (18427) 2013 чылдың декабрь 31

* * *

Эргим сибирьжилер!

Yнүп орар Чаа чыл-биле силерге байыр чедирип тур мен!

Календарьның сөөлгү арнын ажыткаш, кижи бүрүзү эртип турар чылдың түңнелдерин үндүрер, бистиң сагыш-сеткиливиске чүнү арттырып каанын, чүү чедип алдынганын, кандыг планнарны болгаш күзелдерни ам боттандырар дээрзин сайгарар.  

Сибирьниң регионнарынга 2013 чыл политиктиг болгаш социал-экономиктиг амыдыралга чугула болуушкуннарның үези болган. Күрүне баштыңының социал ужур-дузалыг чарлыктарының күүселдезинче бүгү девискээр идепкейлиг кирген, ооң баштайгы түңнелдери сибирьжилерниң амыдыралының деңнелин бедидеринге арганы берген. Округтуң дыка хөй регионнарында уруг төрүттүнер чоруктуң деңнели бедээн, ол дээрге даартагы хүнде ажылдаар аныяк салгалдың көргүзүү-дүр, олар келир үеге бүзүрелдиг болур.

Эртип турар чылда чоргаарланыр чүүлдеривис эвээш эвес болган. Чоокта чаа Россия Федерациязының Конституциязының—чурттуң Yндезин хоойлузунуң 20 чылын демдеглээн бис, ол российжилерниң эргелерин болгаш хосталгаларын дээди үнелиг чүүл деп бадыткаан, эргелеп-башкарылганың күрүне системазын тургузарынга үндезин болган.

Кышкы Универсиаданы эрттирер эрге дээш демиселге Красноярскиниң чедип алган тиилелгезинге бүгү Сибирь өөрээн, Олимпий одунуң эстафетазын регионнар кайы хире эптиг-найыралдыг уткаан дээрзин улуг сеткил ханыышкын-биле сактыр бис. Сочиге болур Оюннарга  бистиң чаңгыс чер-чурттугларывысты шак ынчаар бир демниг деткиир, 2019 чылда болур студентилер спортунуң байырлалынга Сибирь региону—турум сайзыралдың, тергиин университеттерниң болгаш идепкейлиг аныяктарның чурту дээрзин бүгү делегейге көргүзер бис дээрзинге бүзүрелдиг мен.

Тыва Республикага 2013 чылда тудуг ажылдарының темпилери бедээн, инвестицияларны хаара тударының хемчээли өскен. Агаар-бойдустуң нарын байдалдары турза-даа, мыйыстыг бода болгаш шээр малдың баш санын өстүрген. Демографтыг сан-чурагай талазы-биле Тыва округта эң бедик көргүзүглерлиг. Республиканың чурттакчылары төрээн булуңу-биле бодунуң келир үезин холбаштырбышаан, регионунга чурттаарынга болгаш ажылдаарынга чүткүлдүг.

Чаа чыл—ол дээрге чаа эгелээшкиннер, перспективалар болгаш сорулгалар-дыр. Келир чылын кандыг-даа экономиктиг бергелерге таваржып болур бис дээрзин билип турар бис. Кады күжениишкиннер-биле, боттарывыстың аргаларывысты болгаш курлавырларывысты, байлак кадр болгаш эртем күчүзүн ажыглап тургаш, амгы үениң шиитпирлерин хүлээп албышаан, бүдүрүлгеге болгаш социал адырга чаартылганың технологияларын болгаш эртемниң ажылдап кылыышкыннарын шиңгээтпишаан, моон соңгааргы сайзыралдың дээштиг оруктарын Сибирьниң регионнары тып алыр дээрзинге бүзүреп тур мен.

2014 чылче чаа-чаа планнарлыг бар чоруур бис, эки чүүлдерже өскерилгелер мурнунда дээрзинге бүзүреп турар бис. Эргим чаңгыс чер-чурттугларым, Чаа чылдың байырлалын өг-бүлениң болгаш эш-өөрнүң аразынга уткуурун, курантыларның медээзинден үндезилээн күзелдериңерниң бүдерин, а елканың чаагай чыды болгаш ойнаарактарның кылаңнааш өңү силерниң аал-ораныңарга чылыгны болгаш тамчыкты сөңнээр болзун! Силерге болгаш силерниң ажы-төлүңерге сибирьжи быжыг кадыкшылды, аас-кежиин болгаш бүгү-ле эгелээшкиннерге чедиишкиннерни күзедим! 

Чаа чыл-биле!

Россия Федерациязының Президентизиниң Сибирьниң федералдыг округунда Бүрүн эргелиг төлээзи   В. Толоконский.

№ 152 (18427) 2013 чылдың декабрь 31

* * *

Тыва Республиканың хүндүлүг чурттакчылары!

Yнүп орар Чаа чыл-биле болгаш Христостуң төрүттүнгени-биле сеткилим ханызындан байыр чедирип тур мен!  

Бо чылды үдеп тура, бис ооң түңнелдерин үндүрер болгаш келир үениң планнарын тургузар, эртип турар чылда болгулаан эки чүүлдерни сактыр бис. Ниитилелдиң дугайын чугаалап тура, хамаатыларның бот-медерели быжыккан, ында чаа-чаа утка-шынар болгаш чүткүл сиңген дээрзин демдеглексээр-дир мен. Хөй-ниити организациялар болгаш хамааты ниитилел черлери боттарының тургузукчу аргазын идепкейлиг ажыглап, чоннуң болгаш күрүнениң эрге-ажыктары дээш туржуп турар.

Чаа чыл силерниң өг-бүлеңерге хөй-ле эки өскерлиишкиннерни эккелзин! Силерниң чаагай күзелдериңерни, идегелдериңерни болгаш чүткүлдериңерни боттандырарының чылы болзун. Бо онзагай хүннерде силерниң-биле кады чурттап турар кижилерни утпаңар. Силерниң дузаңарны, кээргээн сеткилиңерни манап турар кижилерниң дугайын утпаңар. Өскелерге эки чүүлдерден кылыңар. Ол силерниң бодуңарже ыяап эглип кээр.  Чаа чылда күзээн күзелдер боттаныр дижир. Силерниң бодап алганыңар эң эки болгаш чаагай күзелдериңер, бир эвес олар силерге күзенчиг болгаш эң чугула болза, албан күүсеттинер.

Республиканың чурттакчы бүрүзүнге 2014 чыл хөй-хөй кедилиг шиитпирлерни болгаш аргаларны, чедиишкинниг ажыл-херектерни болгаш күүсеттинген планнарны сөңнээр болзун. Быжыг кадыкшылды болгаш тайбыңны, эки бодалдарны болгаш чаагай сеткилдиг эш-өөрнү, тамчыктыг амыдыралды, ынакшылды болгаш аас-кежикти күзедим!

Хүндүткел-биле, Тыва Республиканың Хөй-ниити палатазының даргазы, РФ-тиң болгаш ТР-ниң алдарлыг ажылдакчызы, экономика эртемнериниң кандидады Х.Д. Монгуш.

№ 152 (18427) 2013 чылдың декабрь 31

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.