1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЧОГААДЫКЧЫ АЖЫЛЫ КЫЗЫГААР ЧОК

Тыва чонга билдингир, сураг­лыг бурят скульптор, чурукчу, ювелир, Россияның чурукчулар эвилелиниң кежигүнү Даши Намдаковтуң уран чүүлү чүгле Бурятияның, Россияның эвес, харын-даа делегейниң, амгы үениң уран чүүлүнде тайылбырлаттынмас болуушкун. Ооң уран чүүлү кызыгаар чок, кижилерни магададыптар, хаара тудуптар боорда, кайгадыптар.
Онзагай, ховар чурукчу ажылдарында национал езу-чаңчылдарын кадагалап арттырбышаан, ону амгы чаа, авангард стильге көргүскен. Ооң чогаа­дыкчы аяны катаптаттынмас: хевири, уран аргазы, шимчээшкини, дең-дескизи болгаш аяннажылгазы, утка-шынары онзагай бүдүштүг. Классик­тиг, чаңчылчаан Чөөн чүк биле европейжи цивилизацияны каттыштырып турары Дашиниң стилиниң онзагайын, катаптаттынмас тускайлаңын көргүзүп турар.
Даши Намдаков­туң ажылдарында бурунгу өртемчейниң овур-хевирлери көстүр. Ынчалзажок Даши амгы үениң уран чүүлүнде көскү үлегер болуп, бодунуң күш-шыдалы, энергия­зы-биле бистиң үеже шилчип келген бурунгу үениң уттундурган овур-хевирлерин болгаш болууш­куннарын катап тургузуп, сайзырадып турар. 
Даши Бальжан­ович Намдаков 1976 чылдың февраль 16-да Чита облазының Хилок районнуң Укурик суурга төрүттүнген. Ооң долу адын Дашиним дээр («Даши Нима»), бурят дылдан очулдурарга, «Чедииш­кинниг хүн». Ада-иези Бальжан биле Буда-Ханды Намдаковтарның сес ажы-төлүнүң алды дугаа­ры. Нам­даковтарның угу хүн­дүткелдиг бурун дарган төрел бөлүкке хамааржыр. Ол төрел бөлүктен тергиин ювелирлер, ус-шеверлер болгаш чурукчулар үнер турган.
Д.Б. Намдаковтуң чүдүлгези – буддизм.­ Ооң адазы ыяштан буддизмниң демдектерин, дүрзүлерин чазаар турган. Ооң ажылдарында буддизм­ кандыг рольду ойнап турар деп айтырыгга, ол буддист кижиге ындыг айтырыг дыңнаары арай чиктиг-дир деп ха­рыылаан. 
Улан-Удэ хоорайга бурят скульп­тор Васильевтиң мастерскаязынга ажылдап тургаш, 1988 чылда Красноярскиниң уран чүүл инсти­тудунче кирип алган. Өөредилгезин доос­каш, катап Улан-Удэже чедип келген. 1990 чылдарда Улан-Удэге бичежек ювелир мастерская­ны ажыдып алган. 2000 чылда ооң бир дугаар делгелгези болган. Ооң мурнунда ол ооң ажылдарын чүгле Иркутск биле Чита областарының чурттакчы чону, буряттар болгаш моолдар сонуургаар деп бодап чораан. Ылап-ла ол делгелге соонда ооң чогаадыкчы салым-чолу хенертен бедээш, Москва хоорайже көже берген. Ооң делгелгелери Европа болгаш Азия, Америка чурттарында док­таамал эртип турар.
Скульпторнуң ажылдары Күрүнениң Эрмитажының фондузунда, Санкт-Петербургта Россияның этнографтыг музейинде, Чөөн чүк чоннарының уран чүүл музейинде, Москвада амгы үениң уран чүүлүнүң музе­йинде, ол ышкаш делегейниң аңгы-аңгы чурттарының музейлеринде – Нью-Йоркта «Тибет-Хаус­та», Кыдаттың Гуанчжоу хоорайда уран чүүл музе­йинде шыгжаттынып чыдар. База В.В. Путинниң, М.Ш. Шаймиевтиң, Ю.М. Луж­ковтуң, Р.А. Абрамовичиниң дээш оон-даа өске российжи политиктер болгаш бизнесменнерниң хуу коллекцияларында, ол ышкаш Германия, Франция, Бельгия, Швейцария, Финляндия, Япония, АКШ, Тайваньның хуу чыындыларында бар. Немец политик Герхард Шредер, кантри аялга сылдызы Вилли Нельсон, кино артизи Ума Турман ышкаш ат-алдарлыг, сураг­лыг кижилер Д. Намдаковтуң ажылдарының эдилекчилери. 2012 чылдың апрель 14-те Лондонга Даши Намдаковтуң ажылы —  Чингис-Хаанның улуг тураскаалын тургускан. 
2003 чылда ону Россияның Уран чүүл академиязының мөңгүн медалы-биле шаңнаан. 2007 чылда «Монгол» деп кинонуң дизайн каасталгазын кылгаш, «Ника-2008» биле «Белый слон» деп кино шаңналынга төлептиг болган.
2009 чылда Д.Б. Намдаков бөлүк делгелгелери дээш культура адырынга РФ-тиң Чазааның шаңналының лауреа­ды болган.
2014 чылда Даши Намдаков Тываның Россия-биле демнежил­гезиниң 100 чылдаан байырлалынга тыва чонга улуг белекти сөңнээнин кым-даа ут­паан. «Азия төвү» тураскаалдың орнунга чаа композицияны скиф аян езугаар тургускан. Ол дээрге — чер бөмбүрзээн тудуп турар үш арзылаң, Чөөн чүктүң улу деп амытанының дүрзүзү, бедик стелла болгаш аң-мең дүрзүлери дээр­же согунналып үнгени. Ооң чанында «Хааннар аңнаашкыны» деп композицияны база тургус­кан. Ол ажылы дээш скульптор делегей шаңналынга болгаш сураглыг Микеланджелонуң кайгамчык ажыл­дарын кылып турган Пьетрасанта хоо­райга «Чылдың чурукчузу» деп атка төлептиг болган.
Алдынай СОЯН. 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.