1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЧЫЛЫГ, ЧЫРЫК-БИЛЕ ХАНДЫРЫЛГАВЫС КАНДЫГЫЛ?

Республиканың Одаар чүүл болгаш энергетика яамызының берген медээзи-биле алырга, бүгү кожууннарда 2018-2019 кышкы одалга сезонунга белеткелге хамаарышкан хемчеглерниң планы 78 хуу күүсеттинген. Чылыг-энергетика, чуртталга-коммунал ажыл-агыйы болгаш социал адырже ниитизи-биле 384 млн. рубльди үндүрген. Бо хүннерге чедир 298 млн. рубльди шиңгээткен. 316 одалга төвү, ооң иштинде дөрт улуг котел база бир Чылыг-электри төвү, чуртталга-коммунал ажыл-агыйының 9 котелу, социал адырның 302 одалга төвү республиканың чурттакчы чонун чылыг-биле хандырып эгелээн. 
«Тываэнерго» акционерлиг ниитилелдиң септелге ажылдарынга 54, 3 млн. рубльди аңгылап берген. Ооң түңнелинде 96 хуу септелге ажылдарын чоруткан. 47 километр хем­чээлдиг чылыдылга шугумунуң хоолайларын, 1085 электри чагыларын солаан, бүдүрүлгениң электри, чылыг хандырылгазын чорудуп турар техниктиг дериг-херекселдеринге 69 капиталдыг септелгени кылган. Ак-Довурак, Хову-Аксында котелдарга капиталдыг септелгени чоруткан. Чаа-Хөлде одалга черинде септелге ажылдары уламчылап турар. Республиканың 13 кожууннарында 30 хире чедери берге суур­ларже 14 682,6 тонна хөмүр-дашты сөөрткен. Оон аңгыда «Социал хөмүр» деп төлевилел-биле хөй ажы-төлдүг 1 010 өг-бүлеге тус-тузунда 2 тонна хөмүр-дашты үлеп, 41 өг-бүле 4,8 куб одаар ыяшты сөөртүп чедирер. Октябрь 11-ниң медээзи-биле алырга, кышкы одалга сезонунга республика 97 хуу белен. 
Ындыг-даа болза, кас оруу дег каалама чүве каяа турар. Кышкы одалга сезонунда чыл­дың-на бир-ле нарын айтырыглар база тургустунуп кээр болгай. Найысылал Кызылда кышкы одалга сезону сентябрь 15-те эгелээн. Колдуунда шупту каът бажыңнар чылыг-биле хандыртынган. Чүгле чаа ажыглалга кирген объектилерже, а ол дээр­ге Московская 116 база 117 дугаарлыг чурттакчылыг 5 каът бажыңнарже чылыгны база изиг суг хандырылгазын кошпаан. Ындыг-даа болза бо материалды парлалгага белеткеп турувуста, изиг сугну, чылыгны үстүнде ады кирген оран-саваже киирипкен болду. Чурттакчы чон үрде манап келгени берге айтырыг бирги ээлчегде — изиг суг дээш Тываның Чазаанга өөрүп четтиргенин илередип турар. Чүге дизе бо бажыңче июньда көжүп кирген чурттакчыларга, ылаңгыя улуг назылыг кижилерге 4 ай дургузунда изиг суг хандырылгазы чок чурттаары берге турганы билдингир. «Аварийлиг болгаш эргижирээн бажыңнардан хамаатыларны өскээр көжүрери деп программа» таварыштыр чурттаар оран-савага чединген 54 өг-бүле азы 132 кижи ында бо хүннерде чурттап турар.
Кышкы одалга айтырыг­ла­рынга хамаарышкан бүгү ажылдарны Тываның Чазаа болгаш Одаар чүүл база энергетика яамы­зы шиитпирлеп, хемчеглерни ап чорудуп турар. Республиканың кожууннарында байдалды база шыңгыы хыналдага алган. Улуг-Хем кожууннуң төвү Шагаан-Арыгда Октябрьская кудумчузунда чылыг хоорзаларын каңнап, дуңзаалаар ажылдар доозулган. Ниитизи-биле 9 социал объектиниң база ол-ла кудумчуда каът бажыңнарның чылыг хандырылгазын чорудуп турар 700 ажыг метр хоорзаларын септеп чаарткан.  
— «Тываның Чазаанда кышка белеткел талазы-биле штабтың кежигүннери республикада кышка белеткел ажылдарын доктаамал хайгаарап турар. Ындыг-даа болза септелге ажылдарын саададып турар чылдагааннар эвээш эвес. Чижээлээрге, чурттакчы чоннуң талазындан чылыг, чырык хандырылгазы дээш төлевирлер эвээш кирип турарындан, артык кезектер садып алыр акша-төгерикке кызагдады бээр дээш чылдагааннар-ла хөй. Хүлээнип алган ажылын бүрүнү-биле күүседип шыдавас дагдыныкчы организацияларның буруузу база бар. Оларның-биле чардынган керээ, дугуржулгаларны соксаткаш, катап конкурс чарлааш, өске бригадаларны ажылдадып эгелээринге чедир хөй үени чидирип турганывыс шын» — деп, ТР-ниң одаар чүүл болгаш энергетика сайыды Роман Кажин-оол тайылбырлап турар. 
Кожууннарда башкарыкчы компанияларның ажылы база нарын байдалда. Оон аңгыда септелге ажылдарын чорудар ажылчыннар бригадалары шуут чок деп болур, чүгле директор-биле бухгалтер ажылдап турар компаниялар база бар. Оларның ажыл-ижи ийи-чаңгыс кыдыындан кижилерни хөлезилеп алгаш, каът бажыңнарга септелге чорудуп турары-биле кызыгаарланып турар. Ынчангаш башкарыкчы компанияларның ажылы найысылал Кызылда база кожууннарда-даа шуудавайн турарының бир чылдагааны ол. 
Уланчызын 2018 чылдың октябрь 23-те үнген №124 "Шын" солундан номчуңар.
Мерген Ондар.
Виктория Лачугинаның тырттырган чуруктары.

 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.