1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЧҮТКҮЛ-СОРУУ КЫЗЫГААР ЧОК

Диспетчер Салбак Монгуш биле сайгарлыкчы Ариана Хертек.
 
Сөөлгү үеде респуб­ли­када хууда ажыл-херээн ажыдып ап турар сай­гарлыкчыларның саны кө­вүдээн. Ариана Хертек Ак-Довурак хоорайга 2017 чылда “Күш-ажыл рыногун­да дүшкүүрлүг байдалды чавырылдырары” деп прог­рамма таварыштыр 111,720 рубль күрүне деткимчезин ап, пассажирлер аргыштырылгазының ачы-дузазын чедирери-биле “Довезу.ру” такси чагыдар черни ажыдып алган. Ол албан езу-биле 4 кижини ажылчын олут-биле хандырган, үндүрүглерин өй-шаанда төлеп турар.  
Эгелеп чоруур сайгарлык­чының бажыңынга аалдап чедип, ажыл-ижин, амыдырал-чуртталгазын сонуургадым. Бо чүүлүмнүң маадыры кайгамчык кижилерниң бирээзи.
“Эгезинде каът бажыңга чурттап турган бис. Такси чагыдар­ черни ажыдып алыр дээш ада-иемниң чер бажыңы-биле орнашканым ол. Чүге дизе диспет­черлер ажылдаар аңгы өрээл чу­гула херек. Күрүнеден алган деткимче-биле 5 соталыг телефонну, эрги-даа болза халдып турар “ВАЗ-2114” маркалыг автомашинаны садып алдым. Так­си чагыдып алыр кижилерге эптиг байдалды тургузары-биле ажылчын телефон база бар. Бо чылын хөй ажы-төлдүг аданы такси чолаачызы кылдыр ажылче хүлээп алгаш, күрүнеден 111,720 рубль деткимчени ап, база-ла “ВАЗ-2114” маркалыг автомашинаны садып алдым. Таксилерни чаңгыс аайлаары-биле мөңгүннелчек өңнүг ийи дөмей машинаны алганым ол. 
Баштайгы дээрезинде бодум диспетчерлеп турдум. Чоорту чагыглар көвүдеп эгелээрге, 3 диспетчерни немей өөредип, ажылчын олуттар-биле хандырдым. Олар элчип-селчип 1 хонук ажылдааш, 2 хонук дыштанып турар. Ортумаа-биле бир хүнде таксилеп турар 25 хире чолаачы чаңгыс чер-чурттугларын аргыштырып турар. Олар ачы-дуза чедиргени дээш төлевириниң 20 хуузун эртениң-не “5 минут” хурал үезинде диспетчерге дужаап турар. Эртен, кежээ школа, уруглар садынче ажы-төлүн чедирер, алыр хайымныг үелерде телефоннар соксаал чок медег­леп туруп бээр. Ол үеде диспетчерге дузалажып кириптер мен. Хүндүс хоочун, кежээ аныяк чолаачылар ажылдап турар. Таксиниң төлевири 80 рубльден өрү” – деп, Ариана чугаалады.
Ариана Хертек Чадаана хоо­райга төрүттүнген. Дөрт класс турда ада-иези Ак-Довурак хоорайга турумчуп чурттай берген. Спортка, чуруттунарынга, дааранырынга ынак кыс Ак-Довурактың 1 дугаар ортумак школазын дооскаш, Кызылдың башкы колледжинге күш-культура башкызы мергежилди чедип алыр дээш өөренип кирген. “Сөөлгү курска өөренип турумда, чушкуумга кадага үнүп келген. Кезиишкин соонда чүнүмче халдавыр кирген соонда, кылаштап шыдавас апардым. Хеп-хенертен кылаштаар арга-шинээм чок апаргаш, ада-иемниң, дуңмаларымның сагыш човаашкыны эвес болза, муңгаранчыг кара бодалдардан үнерим берге-ле турган боор. Алды чыл ишти ыглап-сыктап чыт­кан мен. Чоорту олуруп, эм­нээшкин гим­нас­тиказын кы­лып, чурутту­нуп, аргыттынып, шүлүктер-даа чогаадып эгеледим. Авам аргаан чүүл­деримни са­дып турган. Ко­ляскада олурупканымдан бээр 16 чыл че­де бердим” – деп, ол сактып олурар. Сайгарлык­чы­ның салым-хуу­зу чеже-даа берге болза, ун­даралга алыспас, хөглүг, оюн-баштак чаң­ныг кижи болду. 
Чээрби харлыг хып дээн аныяк­ ­кыска ол аажок улуг согуг болбайн аан. Өөнүң ээзи Михаил хөй чылдарда ынак эжин каг­байн, деткип чоруур. Михаил эмнелгеде таңныыл, хостуг үе­зинде таксини-даа башкарыптар. Кады чурттаанындан бээр 6 чыл чеде берген.
Кырган-ава­зы уйнуун би­чии­зинден-не аргыттынарыга өөре­дип каан. Бирги классчы Ариана хол хаптарын, моюн ораарларны бодунга аргып алыр турган. Ол ус-шевер кырган-авазының дамчыткан салым-чаяанын улаштыр 6 харлыг уруу Лилианага өөредип эге­лээн. Уруунуң ба­йырлалдарда ке­дер национал хевин бодунуң чогаадыкчы көрүжү-биле даарап берип турар. 
Ариана Абузаровна Ак-До­ву­рак хоорайның инвалидтер нии­тилелиниң даргазы. Ол чүгле хоорайның эвес, а республикада коляскалыг харык-шинээ кызыгаарлаттынган кижилерни эвилелдеп, интернетте социал четкилерде бөлүктерни тургузуп, оларның-биле хүн бүрүде харылзажып, арга-сү­мезин кадып турар. Эш-өөрүн спортчу маргылдааларже, концерт, мөөрейлерже хаара тудуп, бодунуң үлегер-чижээн көргүзүп чоруур. “Кылаштаар арга-шинээ чок апарган улус эге дээрезинде сагыш-сеткил дойлуушкунунга алзып, ундарап, чонче үнеринден ыядып, бажыңынга чыл-чылдары-биле олуруп бээр. Бо берге байдалдан оларны үндүреринге эвээш эвес үе херек. Майда коляскалыг эш-өөрүмнү Ак-Довуракче чалап, удур-дедир концерт көргүзүп, ажыт-чажыт чокка чугаалаштывыс. Чылый бээрге кожууннарда эш-өөрүвүсче аалдажырын уламчылаар бис. Оларның аразында "алдын" холдуг, спорт мастерлери дээш кандыг салым-чаяанныг улусту чок дээр” – деп, сайгарлыкчы чугаалады.
Спортка ынак сайгарлыкчы Крымга Бүгү-российжи күш-куль­тура болгаш спорт фестивалынга, Иркутскиге спартакиадага идеп­кейлиг киришкен. 
 Холу чемзиг Ариана аъш-чем кылырынга, огородундан ажаап алган ногаазын дузаарынга, кат-чимистен варенье хайынды­рарынга ынак. Уруу авазының кылган чеми өскелерден амданныг болурун бо-ла чугаалаар.   
Сайгарлыкчы Кызылга хол-биле башкарылгалыг автомашинаны мунуп өөренип, октябрь айда чолаачылар шынзылгазын алган. Ак-Довурак – Кызыл аразынга чолаачы болур күзелин чедип алыр дээш, үезин-даа, акша-төгериин-даа харамнанмаан. Автомеханик өөрлери Айдың, Хүреш ооң автомашиназын хол-биле башкарар кылдыр эде кылып бээр деп турар. Чүге дизе чолаачылар чай чок апарганда, ол хүндүс боду машиназын мунуптар.
Ариана Хертек келир чылын диспетчерскаяны аңгылаары-биле хериминиң иштинге ба­жыңчыгаш тудуп алыр деп турар. “Лизинг-биле чаа 5 автомашинаны чээлиге алыр бодалдыг мен. Ынчалза-даа банкылар харык-шинээм кызыгаарлыг болурумга ийикпе чээли бээринден ойталаксаар. Оон аңгыда чолаачыларның айыыл чок чоруун хандырары-биле автомашиналарга тускай программаны тургузар күзелим база бар. Интернет садыгларда ооң өртээ –  78 муң рубль. Күзел турда, чоорту ажыл-херээм шуудай бээринге бүзүрелим улуг” – деп, Ариана планнары-биле үлешти. 
Хөй-ниитичи, спортчу, ус-шевер сайгарлыкчы кезээде дилээшкиннерде болгаш интернет четкизинден солун чаа чүүлдерни номчуп, өөренип турар. Чоокта чаа холдуң дыргактарын хевирлеп кылып, аянныг кылдыр угулзалай аарак будуу­рунга өөренип алган. Шүлүк бижииринге ынак болгаш, меңээ каш шүлүктерин база номчуп берди. 
“Довезу.ру” такси чагыдар­ черниң чолаачылары Ак-Дову­рактың Өг-бүле болгаш ие-чашка дуза чедирер төвүнүң, социал байдалы нарын өг-бүлелерниң уругларынга Чаа чылда Соок-­Ирей, Харжыгаш кылдыр кеттинип алгаш, байыр чедирип, дет­кикчилеп база турар. Ариана Хертек бодунуң талазындан чолаа­чыларының профессионал байырлалында оларга байыр чедирип, шайладыры чаңчыл болган. 
Харык-шинээ кызыгаарлат­тынган кижилер аразында боду­нуң мергежилинге, сонуургалынга бердингеннер эвээш эвес, амыдырал-чуртталгазында бергедээшкиннерге таварышса-даа, аңаа торулбайн, тура-соруунуң быжыын, идепкейжизин көргүзүп, ажыл-херээн ажыдып ап турарын көргеш, кижи чүгле магадаар. 
Амыдыралда бичии-ле бергелерге таварышкаш, каң кадык-даа кижи холу салдынып, арага-дарыже сундугуп азы чер кезип чоруп берген улустарга бо чүүлүмнүң маадырының амыдыралга ынаа, чуртталгага быжыг туруштуу үлегер-чижек. 
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Чуруктарны өг-бүле архивинден алган.

 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.