1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ШИЛИЛГЕВИС ШЫН

Редакторнуң булуңу

ШИЛИЛГЕВИС ШЫН

Экии, хүндүлүг номчукчу!

Сентябрь 8-те эрткен соңгул­далар өске чылдарга көөрде, дыка-ла дүшкүүрлүг эрткенин силер база эскерген боор силер. Элээн дүвүрээзинниг болду. Кижи бүрүзүнүң шын шилилгезинден республикавыс­тың моон соңгааргы сайзыралы хамаар­жып турган. Бо удаада Тывавыс дээш чон ёзулуг демниин көргүстү. Чоргааранчыг чорду.
Шынап-ла, кандыг-даа кижи угаан-­сарыылдыг болбайн кан­чаар, кажан өскен-төрээн чуртунга көңгүс танывазы улус келгеш, кара туразында аажылап, чон бажы төөредип, меге хоозун аазааш­кыннар кылып турда, оларның аайынга канчап кирер боор. Ийе, ЛДРП партиязының дугайында чугаалап турарым ол. Политикадан көңгүс ырак, ону сонуургавас-даа, бодунуң-на дужунда борастанып чоруур бөдүүн кижилер безин «Тывамга ынак болгаш, албан-биле бадыладым» деп, киржип турганы шын. Шак ындыг чоннуң шын шилилгези Жириновскийниң партиязын эрттирбейн барганында кижи кайгаар чүве чок. Бис шупту чуртувуска ынак бис.
Соңгулдалар ынчаар-ла диңми­реп эрткен. Ам чоннуң бүзүрелин чаалап алган депутаттың канди­даттары демнежип алгаш, шудургу ажылдап кириптери азы ажылын ам-даа дыңзыдып, уламчылаары арткан-на-дыр. Чаңгыс сеткилим өйүп арткан байдал, Тывавыстың ховар дээн эртем-билиглиг, угаанныг эр кижилери чүге бот-боттарын деткишпейн, удур-дедир чемележип чоруур ирги? "Тарамыктар каттышкаш, күш болур, дамырактар каттышкаш, хем болур" деп өгбелерниң мерген угаадыында дег, шупту мөөңнежип алгаш, аразында эп-найыралдыг республикавыстың хөгжүлдези дээш ажылдап-чурттаан болза, деп сеткилимден күзээр-дир мен.
ХАЙЫРААН КЫЗЫЛ ДИПЛОМ
Соңгулдалар бетинде, кончуг чай чок харыысалгалыг үеде, хенертен интернетте социал четкиде анчыы кончуг, солун эвес медээ караамга илдиге берген. Ийи-үш удаа эгезинден төнчүзүнге чедир катап-катап номчуп кээримге, боостаамга борбак чүүл тырлып чыдыпкан. Үнмес-даа, кирбес-даа. Маңаа үндүр чугаалаптар болзумза, оожургай бээр хире боорга, бижип ор мен.
Хамыктың ужуру болза, коллегаларывыс фейсбукка сентябрь 6-да бистиң чаа тургустунган «ТываМедиаБөлүктү» долгандыр шын-меге чүүлдер бижээн. Оода-ла таптыг бодамчалыг, факт-барымдааларны үндезинниг киирип тургаш, бижээн болза, харын чүү дээр эртик. Барып-барып, республика Баштыңынче адрес­тээн болганы база эпчок байдал. Сөөлгү үеде интернетте социал четкилерде кижилерниң кайы хамаанчок кижилер сузу базар, оон кедерезе, бичии-ле таарзынмаан кижизиниң ат-алдарын бужартадыр чоруктар көвүдээни дыка чараш эвес!
Бо таварылгада билдингир журналист А.А. Лачугина респуб­ликаның массалыг информация чепсектериниң салым-чолунуң дугайында бижип тура, бодунуң уруунуң дугайында колдадыр киирип, хөй кижиниң, ооң кадында ТР-ниң информатизация болгаш харылзаа сайыды, ооң кырында массалыг информация чепсектерин харыылап турар харыысалгалыг даргалардан эгелээш, ук яамыда ажылдап турар специалистерни бажындан кыра буруудаткан.
Интернетте үнген ол медээни социал четкилерде ында-мында үлежип, амгы Чазакка удурланган, аажок алдарлыг журналис­тер бис дээн чигзинчиг кижилер шуут амырап, сөске сөс улап, чаа тургустунган холдингини, секте чыылган черлик ыттар дег, хемдип кирипкеннер.
А.А. Лачугинаның чагаазын номчуп олурарга, ооң уруу В.В. Лачугинаны ажылындан кызып үн­дүрген, өске-даа хөй кижилер, кызыл дипломнуг, бедик мер­­гежилдиг, кончуг угаанныг улус­тар шупту чоруп турар, а хол­динг болгаш үстүнде айыткан яамыда шупту көк мелегейлер ажылдап турар кылдыр би­жээн.
Че харын, бир эвес чагаада киир­ген барымдаалар шынга дүгжүп турган чүве болза, частырыг-дыр, эпчок болган-дыр деп-даа бодаай-ла. А шынында шупту ындыг эвес. Бирээде, Виктория Лачугинаны кым-даа ажылындан үндүр кыспаан. Харын-даа өскелерге көөрде, ону бедик шалыңныг кылгаш, чеже-даа аныяк­ болза, удуртукчулар аңаа бүзүреп, редактор кылдыр ажылдадып каан турган. Ооң удурткан редакциязының материал-техниктиг хандырылгазы өскелерден дээре. Шуптузун чаар­тып, садып берген. Редакция­зынга шыырак журналистерни, тускай мергежилдиглерни чыып берген, анаа-ла ажылдап турдулар. Бир хүн оларның корреспондентизи Антон Посохин ажылдан күзелдии-биле үнер дээнин илереткеш, билдирииш­кин бижээн. Бо таварылгада, кижи бодунуң шилилгезин кылып турда, аңаа кым-даа шаптыктап шыдавас-ла болгай. Сураа КТРК «Тывада» ажылдай берген болду. Ол-даа чорупкан, ооң соон­да Информас­тыг агентилелдиң редактору хамык улузун күткүп, шупту чоруулуңар, мен шөлээлээш, улаштыр чоруур мен деп, дедир баштап үнген.
Хенертен шак мындыг чуттуг шимээн үндүре бээрге, бо чанында ажылдап турар улуска кончуг эпчок болур чүве-дир. Ол аныяк редакторга чүү четпээн? Авазының артынга чаштынып алгаш, кады-ла ажылдап турган, аңаа эки сеткил-биле эжиин­ ажыдып, киирип, ажыл-биле хандырып берген албан черин, ында ажылдап турар үе-чергези болгаш үр чылдарда ажылдаан хоочуннарын безин ойтур таварып, бакка суга бээрге, канчап-даа чурумга таарышпас. Че харын, ажылга чүү турбазыл, ону бүгү чонче үн­дүр чарлаан ажыы чүл. Кончуг-даа эпчок байдал. Ол социал четкилерде ам-даа, мыяк үглээн сээк дег, үрүңейнчип, кончуг улуг профессионал журналистер бис дээн улус бот-боттары болчужуп, меге долган чагааның авторун деткип, шаг бооп-ла турлар. Ол аразында чамдыктары мырыңай Чазак деңнелдиг удуртукчуларның ат-сывын адавышаан, оларның эки-багын сурап, боттарын өрү көрдүнүп турлар. Бо хире чаржынчыг чүүл чоруп турда, хамыкты ха­йындырган, эпчок чагааның автору, улуг дуржулгалыг журналист канчап шыдажып олурар ирги… Кызыл дипломнуг, бедик мергежилдиг дирткен аныяк журналист авазының артынга чаштынып турбайн, чүвениң шынын боду бижээн турган болза, байдал өске турар чадавас. Мен бодум хуумда журналист авашкыларның эш-өөрүн, дарга-бошкаларны тооп көрбээнин дыка шын эвес деп көрдүм.
Хайыраан кызыл диплом. Үнези ынчаар-ла кудулай берди.
Хүндүткел-биле,
Карина МОНГУШ,
«Шын» солуннуң редактору.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.