1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЭРЖЕЙГЕ, СИЗИМГЕ...

Кышкы үеде Эржейге, Сизимге, Букатов ээтпээнге болгаш на­йысылалдан чоок «Тайга» станциязынга дыштанып алыр аргавыс бар. Хаактап, аъттарлыг агаарлап, чуңгулап алырга, кадыкшылга дыка эки болур. 
Эржей, Сизим, Букатов ээтпээ дээрге Каа-Хем кожууннуң девискээринде турар турисчи баазалар-дыр. Долгандыр тайга-сын, арга-эзим-биле хүрээленген, болза-даа онза чурумалдыг черлер-дир ийин. Ол баазаларга баргаш, балыктап, хаак­тап, тайганың кокпа орукчугажын чадаг эртип, агаарлап ап болур. Оон ыңай Россия биле Моол чуртунуң кызыгаарында чыдар Төре-Хөл болгаш хоорайдан ырак эвесте Ээрбек баазазы, «Алдын-Булак» этнокультурлуг комплекс база кайы-даа үеде ажылдап турар. Ол ышкаш дыштанырынга эптиг чаагайжыттынган тускай бажыңнарлыг, саунадан бээр бар Бии-Хемде сыын ажыл-агыйында дыштанылга чери база ажыттына берген. Ынчангаш республикадан дашкаар үнмейн боттарывыстың чараш чурумалдыг Тывавыс­ка дыштанып ап турар болзувусса, черле ажырбас-тыр деп бодаар мен. «Чылдың-на туристер саны көвүдеп турар. Кайыын-даа туристер келир, соңгаар хоорайлардан, даштыкы чурттардан дээш. Кышкы үеде республиканың чурттакчылары Эржей, Сизимден бээр балыктап, дыштангаш келир-дир. А кызылчыларның хөй кезии «Тайга» станциязы баар. Амгы үеде Бии-Хемде сыын ажыл-агыйын сонуургап турарлар база бар» — деп, ТР-ниң туризм төвүнүң аныяк специализи Сайдай Таргын чугаалады. 
Мен бодум хаактаарынга ынак мен. Школачы тургаш, хаак маргылдааларынга киржир турдум. Ам болза «Тайга» станциязынга барып, агаар­лап алырымга эки чорду. Аңаа дыштаныр хүннерде чуңгулаан, аъттар мунган, хаак­тап маңнашкан улуг-бичии улус дыка хөй болур-дур. А чамдык чурттакчылар Тывадан чоок чыдар Саян артында «Ергаки», «Шушенское», «Даг­лыг Оя» дээш оон-даа өске дыштанылга баазаларында болгаш санаторийлерде база соңгаар хоорайларда чурттакчылар Сочи, Красная Поляна, Анапа база Краснодар крайның курорттарында хөйү-биле дыштанып турарлар. Январьның дыштаныр хонуктарында кымның каяа дыштанганын сонуургап айтырган мен. 
Каадыр-оол Бичелдей, эртемден: 
— Январьның дыштаныр хүннеринде «Сүбедей-Маадыр» деп номумну биживишаан, бажыңымга мага хандыр дыштандым. 
Шаңгыр-оол Суваң, чогаал­чы: 
— Мен чылдың-на «Шушенское» санаторийинге барып дыштаныр чордум. Бо чылын база аңаа чеди хонук дыштангаш келдим. Аңаа хаактаар, теннистээр, эштир, спорт залга ойнап ап база болур. Черле ынчаш дыштанырынга таарымчалыы кончуг чорду.  
Седей Бадарчы, күш-ажылдың хоочуну: 
— Саян артында «Шушенское» санаторийинге өөм ишти-биле дыштангаш келдим. Бистерге улуг улуска эмненип, дыштанып чыдарга, дыка эки-дир. Ам ча­йын база аңаа барып дыштаныр деп бодап тур бис. 
Интернет четкизин дамчыштыр бо айтырыгны салырымга, Москвада ажылдап, чурттап турар чаңгыс чер-чурттугларывыс боттарының бодалдарын чорутту.
Чойгана Салчак, «Извес­тия» солуннуң корреспонтендизи:
— Январьның чамдык хүннеринде ажылдап турдум. Ырак черге турарга, дөмей-ле Тыва чуртун сактып, чаныксай бээр чүве-дир ийин. 
Анита Конгул-оол, Москва: 
— Мен оолдарым-биле Сокольниковтар парыгынга чуңгулап, агаарлап эрттирдивис. Оолдарымның улуу Сайын Никулин циригин көргеш, ону магадап чугаа­лап келди. Тывага «Тайга» станциязынга барып дыштаныр турдувус.
Ынчап кээрге улуг-бичии российжилер боттарының девис­кээринде хөйү-биле дыштанып турарлар. Кышкы туризмниң бурунгаар хөгжүп турары моон-на илдең-дир.  
Ася Тюлюш.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.