1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ӨЛДЕН АРТАР, ӨРТТЕН АРТПАС

                          Кызыл хоорайның Красноармейская кудумчузунуң 79 дугаар бажыңынга август 27-де, дүнекиниң 2 шак үезинде өрт айыылы болган. Беш аал чурттаар бажыңның 1 дугаар аалында кожаларындан өрт айыылы хып үнгени илерээн. Сери кырында ээремчик дузаа дег аай-дедир коштунган сывырындактар-ла хөй. Чамдык чурттакчылар чырыкты оон оорлап кожуп алган болуп турар. Өрттүң үнген чылдагааны ында.
 
          Дүне када өрттенип турган бажыңны ол кудумчу-биле эртип бар чораан улус көрүп кааш-ла, «Дүрген үнүңер, ат болдуңар-ла!» деп соңгаларын соктап тургаш, чурттакчыларын үндүрген. Бо бажыңның дужунда өрт чериниң камгалакчылары база дораан келгеннер. Сезен чыл бурунгаар туттунган бажыңның ыяжы кургай берген болгаш дызырадыр хып чоруп каан. Өөскүп бар чыткан өрттү камгалакчылар шалыпкыны-биле арай деп-ле өжүргеннер. Өрттенген соонда ол бажыңга кижи чурттаар арга чок апарган. Серизиниң чартыы өрттенип калган болгаш дээвиири бустур четкен, чырык чок, назы четпес бичии уруглар база бар. Бажың иштинге улуг улус боттары турарындан безин коргуп турарлар. Мында шынап-ла, байдал нарын.  
          Найысылалдың төвүнде беш аал чурттаар бажыңны 1936 чылда туткан. 2014 чылда чаа бажыңнарже көжүрер дээш, 2017 чылче чылдырган. 
Ол бажыңның даштында «ваш дом будет расселен» деп бижикти кадап каан, ол хирезинде үстүкү албан черинде даргалар «Силерни келир чылын көжүрер» деп чугаалаан. Мындыг коргунчуг байдалда, бустур четкен бажыңның чурттакчылары каш чыл улаштыр дилег бижик киирип келгеннер. Тодаргай харыызы ам-даа сураг деп чурттакчылар боттары чугаалап турар. 
          Бо эрги бажыңда хөй-даа эвес, 5 өг-бүле чурттап орар. Чылдан чылче кызып, кылайып тургаш эрги бажыңын чылыглап, септеп ап-ла турар. Ынчап турда-ла, ам мырыңай чартыы өрттенип калган, девидевес арга чок.  Өөредилге эгелээн, күс дүжүп, сооп келген, каяа чурттаарыл? деп чурттакчылар шын-на сеткилин чажырбайн, соңнуг-мурнуг чугаалап турар. Олар бажыңы өрттенген соонда, дараазында хүн Кызыл хоорайның чагыргазынга дораан барганнар. Ында ажылдап орар аныяк специалистер орта харыы-даа берип шыдаваан. Ам канчаар, чурттаар бажың чок улус анаа кайгап орар эвес, улаштыр-ла үстүнде удуртукчуларже дилегни киирип кааннар. «Мындыг берге байдалга таваржы бээривиске, бистерни херекке алыр улус чок-тур» деп хомудай-дырлар. Назы четпес бичии уруглары кээргенчиг-дир, чырык-даа, чылыг-даа чок, ышсыг бажыңда. Кызыл хоорайның чагыргазы бо өрттенген бажыңның чурттакчыларын аайлап, хемчээн алыр болза эки эвеспе.   
                                                                            Ася ТЮЛЮШ.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.