1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ӨСКЕЛЕРНИҢ ЧАСТЫРЫГЛАРЫНГА ӨӨРЕН

РФ-тиң Өөредилге болгаш эртем яамызының дужаалы-биле Тывага март 21-ден апрель 11-ге чедир хуусаа бетинде чаданың күрүнениң түңнел шылгалдаларын Кызылдың 4 ду­гаар школазының баазазынга тургустунган шылгалда пунктузунга эрттирген.
Школаже келген кижи бүрүзү паспорт болгаш шынзылганы көргүскеш эртер. Идик-хеп уштур черге хевин, сумкаларын азар. Шылгалда эртер пунктуга киржикчини демир-дес хынаар херексел-биле шыңгыы хынаан соонда эртер болду. Ында-ла аудиторияларның дугаарын бижээн саазыннар туткан кижилер бар. Каът бүрүзүнде коридорда соталыг харылзааның чалгыгларын базырар херекселди салган.
ТР-ниң өөредилгениң шына­рын үнелээр институттуң ди­ректорунуң оралакчызы, регион­нуң информация-биле ажылдаар төптүң удуртукчузу Ирина Сарагашева-биле шылгалдалар бетинде чугаалажыр аргалыг болдум. Ол шылгалдаларның ниити байдалын мынчаар таныштырды: 
“Бо хүннерде шылгалдаларны эрткен чылдарның доозукчуларындан аңгыда бо чылгы чаңгыс доозукчу база дужаап турар. Ооң чаңгыс классчылары чаңгыс аай күрүне шылгалдаларын дужаап турда, ол делегей чергелиг маргылдааларга киржип, Тываның адын камгалаар. Ынчангаш аңаа хоойлу езугаар хуусаа бетинде шылгалдалар дужаар эргени бергени ол. 
Ниитизи-биле хуусаа бетинде чаданың күрүнениң түңнел шылгалдазын дужаар дээш, 635 киржикчи бүрүткеткен. Оларның ийизи кадыкшылының байдалы-биле кызыгаарлыг. 
Кызылдың 4 дугаар школа­зы­ның баазазынга тургустунган шылгалда эрттирер пункт Рос­өөредилгехайгааралдың не­гелделеринге дүгжүп турар. Шыл­галдалар эртип турар ауди­ториялар шупту онлайн дамчыдылгалыг, хыналда, хемчээл материалдарын (КИМ) парлаар технологияларны ажыглап турар. 10.00 шакта тускай камгалалдыг дискини ноутбукче суккаш ажыдар, улаштыр принтерге шылгалда ажылдарын парлааш, киржикчи бүрүзүнге үлээр. Оон аңгыда шылгалда соонда 1,5 шак дургузунда киржикчилерниң шупту ажылдарын сканерлээш чоргузар. 
ТР-ниң Чазааның айтыышкыны езугаар шылгалда эрттирер пунктуга өске албан черлери ажылдап болур. ТР-ниң Кадык камгалал яамызы эмчи үдел­­­­гезин, ТР-ниң ИХЯ-ның аңгы­лап бергени 2 полицейжи корум-чурумну тудуп, чоок-кавы девискээрниң айыыл-чок чоруун хандырып турар. Видеохайгаа­рал, онлайн дамчыдылганы “Рос­телеком” база ТР-ниң инфор­матизация болгаш харылзаа яамызының төлээлериниң хайгааралында.
Бо удаада шылгалда дужаар­ деп турар киржикчилерниң орнунга өске кижи кирер деп турган 5 таварылга болган. Соталыг те­лефонун чажыт эрттиргени дээш 1 кижини, шпаргалка ажыглааны дээш 3 кижини үндүрген. Шылгалдаларже кирер мурнунда киржикчи бүрүзүнге эрттирер, эрттирип болбас херекселдерниң даңзызын бижээн сагындырыгны база катап номчудуп, холунуң үжүүн салдыртып турар. Соталыг телефонун киржикчи ажыглап безин четтикпээн. Шпаргалкаларның бирээзи саазында, өскелери холунда бижиттинген таварылгалар илерээн. 
Түңнел аттестацияга чедир 1,5 ай арткан. Доозукчуларга школа, консультация болгаш хостуг үезин шын тургузуп (арыг агаарга селгүүстеп, шын чемненип, дыштыг удуп...) алыры күзенчиг. Ада-ие дүвүреп, девидевес болза, ынчан уруу шылгалданы амыр-тайбың дужаап алыр”. 
Апрель 11-де орус дыл, мате­матикага шылгалдаларны дужаа­ган. Школаның 2-4 каъттарында 16 аудитория бар. Ол хүн ТР-ниң өөредилгениң шынарын үнелээр институдунда 16 онлайн-хайгааракчылар ажылдап турган. 
Медицина пунктузу херек эм-таң-биле хандыртынган. Он­за байдал тургустунуп келзе, дүр­­ген дуза чедерир станция автомашиналарын дарый чоруда­рынга белен.
Хөй-ниити хайгааракчы­лары­ның регионалдыг координатору, Кызылдың педагогика инсти­ту­ду­нуң 3-кү курсчузу Галина Дербинаның чугаазы-биле, шың­гыы частырыглар илереттинмээн. 
Шылгалдаларже эрттирип, эрттирип болбас херексел­дер­ниң даңзызын РФ-тиң Өөредилге болгаш эртем яамызының албан-езунуң сайтызында салган. Бодунуң эвес, а өскелерниң частырыгларынга өөрениңер деп чугаа бар болгай. Бүдүү соталыг телефон эрттиргени азы шпаргалка ажыг­лааны дээш, 1 чыл дургузунда шылгалдалар дужаар эрге чок артар. Видеокамераларны каът, аудитория, коридор бүрүзүнде тургускан болганда, кайнаар-даа чаштынар арга чок. Ынчангаш шылгалдаларга шыңгыы белеткенип, башкыларының чугаазын дыңнаары чугула. 
Шончалай  ХОВАЛЫГ.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.