1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Архив

УРУГЛАРНЫҢ ЭРГЕ-АЖЫЫ ДЭЭШ...

Эрткен неделяда Чөөн-Хемчик кожуунга Уругларның бүрүн эргелиг төлээзиниң хү­­нүн­­­де Тыва Республикада Уруг­ларның бүрүн эргелиг төлээзи Светлана Аракчаа Чадаана хоорайның чагыргазынга  хуралды эрттирген.

Аңаа тус черниң социал политика талазы-биле даргазының оралакчызы Мариана Монгуш, ТР-ниң Хөй-ниити палатазының кежигүнү Аида Бюрбю, Чөөн-Хемчик кожууннуң Төлээлекчилер хуралының депутады Роза Монгуш, кожууннуң назы четпээннер инспекторлары, суму бүрү­­­зүнден төлээлер база ада-иелер киришкен. 

БАЗА КАТАП М-54-ТҮҢ АЙТЫРЫЫ

Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол «Кызыл — Чадаана —Хандагайты — Боршоо» автомобиль оруун дамчыдарының айтырыын федералдыг деңнелге шиитпирлээ­рин уламчылап турар.

Шолбан Кара-оол амгы үе­де Мос­квада республиканың айтырыгларын шиитпирлеп чоруп тура, ол Россияның Транспорт яамызынга болгаш Росавтоорукка база чедип, ажылчын чугаала­жыышкыннарны кылган. Айтырыгның кол утказы - «Кызыл — Чадаана — Хандагайты — Боршоо» автомобиль  оруун (Моол-биле кызыгаарга чедир) федералдыг деңнелче дамчыдары болуп турар. 

70 чыл-биле байыр чедириишкиннери

Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң адынга Россияның политиктери Николай Рыжковтан болгаш Геннадий Зюгановтан байыр чедириишкиннериниң телеграммалары келген. 
Олар регионнуң удуртукчузун болгаш хөй националдыг республиканың чурттакчыларын ССРЭ-ниң составынга Тыва Арат Республиканың каттыжып киргениниң октябрь 11-де демдеглээни 70 чылы-биле байыр чедиргеннер. Байыр чедирген телеграммаларда мындыг сөстер бар.
 

БАЙЫРЛАЛДАР СООНДА БОДАЛДАРЫМ

1980 чылдарда Москвага сургакчылап чеде бергеш, Саң-хөө яамызының харыысалгалыг ажылдакчызы, акша-көпеекти хала чокка шиитпирлеп бээр А.Кальваның өрээлинге кире бээримге, олурган улустарга мени таныштыргаш, мынча дээн: «Я в Кызыле был, прекрас­ный город, посмотрел памятник «Центр Азии», вода Енисея чистая-чистая!» — деп чугаалангаш, менче хүлүмзүрүп органын сактып олур мен. Ынчан Кызылга бо ышкаш онза, чараш, көрүштүг чүүлдер турбаан.
Саң-хөө яамызынга ажылдап тургаш, Москваже 10 хире чыл дургузунда үзүк-сок­саал чок сургакчылап, Тываның амыдыралынга эргежок чугула акша-хөреңги дугайында айтырыгны шиитпирлээр дээш кандыг бергелерге таварышпаан дээр. Ынчалза-даа салдынган сорулгавыс багай эвес күүсеттинип турган.

Ондактыг оруктарда — чаштар

Сөөлгү үеде орук озал-ондаа хөйү-биле  болуп турары чажыт эвес. Ылаңгыя орук озал-ондаанга хилинчек чок чаш  ажы-төлдүң амы-тынындан, чырык өртемчейден чарлып  турары ниитилелди дүвүредип турар. Чүге дизе  орук озал-ондааның  саны  хүнден хүнче өзүп олурар. Айтырыг чидиг.

«Эш-өөр, киржиңер!»

«Тываны хөгжүдериниң 100 чаа идеялары» эссе конкурузунга киржири-биле бүгү күзелдиглерни чалап турар.

«Тываны хөгжүдериниң 100 чаа идеялары» эссе конкурузу эгезинде күрүнениң хамааты албан-хаакчыларынга, оларның аразында эң-не салым-чаяанныг болгаш сонуургалдыг, республиканың социал-экономиктиг сайзыралының чугула айтырыгларын шиитпирлээринге чаа ужур-дузалыг аргаларны сүмелеп шыдаарын тодарадыр база ол ышкаш күрүне эрге-чагырга органнарының ажылдакчыларының профессионал сайзыралынга идиг бээр, күрүне албанының чаагай адын көдүрер сорулгалыг чогааттынган турган. 

«Суг көрбейн, идииң ужулба, даг көрбейн, эдээң азынма» деп үлегер домактың утказын канчаар билип турар силер?

Нина КҮЖҮГЕТ, Ак-Довурак хоорайның Төлээлекчилер хуралының даргазының оралакчызы:

— Кылып шыдавас чүүлүн, мен шыдаар мен деп эрте дээре аазаашкын кылбас дээн уткалыг үлегер домак-тыр. Баш бурунгаар кылыр ажылдың кол утказын, уун шинчилеп билип алыры чугула. Амыдыралда бо чиге сөглээн үлегер домакка хамааржы бээр кижилер кайы хөй дээрзин ажыл үезинде көрүп чор бис.

Демнежилгеден – чаңгыс демче

Тыва Республиканың Баштыңының байыр чедириишкини

Төөгүлүг 1944 чыл: ССРЭ-ниң составынче киргени

Совет күрүнениң  составынче Тываның киргениниң дугайында чугаалап тура, бо айтырыг бир дугаар эвес, а 1930 чылдардан эгелеп  тургустунуп келгенин утпаза чогуур. Ада-чурттуң Улуг дайынының эгелээриниң мурнуу чарыында ТАРН-ның удуртулгазы база республиканың чазаа сөөлгү дилээн 1941 чылдың апрель 26-да совет эрге-чагырганың удуртулгазынга киирген. Ол  үеде эрге-чагырганың талазындан кандыг-даа ыйыдыышкыннар турбаан: ССРЭ-ге каттыжар дээн тыва чоннуң боттуг болгаш хөй санныг дилеглерин боттандырып турган. Хөй-ниитиниң үзел-бодалын партийжи болгаш хөй-ниити организациялары, күрүнениң шериг-политиктиг камгалал эргелели, иштики херектер органнары таварыштыр доктаамал өөренип, дамчыдып турган.

Ураанхай — Тываның эрткен оруу

ТАР биле Россияның аразында улам чоокшулажырының чайгаар чорудуу чоруп турган.1944 чылга чедир ооң Россияның составынга киреринге бүгү байдалдар тургустунган. Ооң-биле чергелештир Тываның Россияның составынга 1914 чылда киргениниң протекторат үезинде кады хөгжүлдениң дуржулгазы канчаар-даа аажок улуг рольду ойнаан.

Страницы