1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Архив

ТАР-ның ССРЭ-ге каттышкан үезинден бээр кандыг болуушкунну эң-не үнелеп сактыр-дыр силер?

Айтырыг-харыы

СОВЕТ ТЫВАГА ЧААРТЫЛГАЛАР

70 чыл соңгаар, 1944 чылдың октябрь 11-де, Тыва Арат Республика Совет Эвилелиниң составынче эки тура-биле кирген. Ол үеден эгелээш тыва улустуң төөгүзүнде болгаш чуртталгазында бүгү талазы-биле хөгжүүрүнүң чаа үе-чадазы эгелээн.

ТЫВАДАН «ХУУЛГААЗЫН КИНО»

Журналистер  фестивалы «Бүгү Россия — 2014»

«Бот-боттарывысты хүндүлежип, хей-аъдывысты көдүрүп чоруулуңар»

Тыва Республиканың Хамааты камгалал болгаш онза байдалдар талазы-биле херектер агентилелинге хамааржыр бойдус халавы болгаш авариялыг байдалдың уржуктарындан камгалаар албан чери бистиң республикага 3 чыл бурунгаар тургустунган. Бо албан чериниң ажыл-чорудулгазының дугайында сонуургап, ооң удуртукчузу Мерген Дамдынович Ооржак-биле чугаалаштым.

ШЕМИ ХЕМГЕ ӨСКЕН ШЕҢНЕ БОТТУГ СЕРЕҢМАА

1935 чылдың апрельдиң төнчүзү. Чадаананың кадар оъттуг, калбак-делгем ховулуг Бора-Булак деп черге кайгамчыктыг аяс-кааң хүннерниң бирээзинде Сүмбүүкей, Сержиңмаа Кууларларның өг-бүлези кайгамчык олчалыг болганнар. Оларның өг-бүлезинге кыс уруг немешкен. Бичии кызының адын Сереңмаа деп адап алганнар. Ол өг-бүлениң өөрүшкүзү үр-даа болбаан: бичии өпеяжык чаңгыс харлыг турда-ла, ооң авазы Сержиңмаа угбай чырык өртемчейден чарлып чоруткан.

«Эрте турган кижи эзерлиг аътка таваржыр» деп үлегер домактың утказын канчаар тайылбырлап болур силер?

Хүннүң айтырыы

НАЧЫННЫҢ АТ-АЛДАРЫ

Арга-шинээ кызыгаарлаттынган кижилерниң «Ат-алдарның минутазы – 2014» деп регионнар аразының II фестивалы Абакан хоорайга болуп эрткен.

Хуусаадан эрте дужааган

Моолдуң кызыгаарынга чедир автооруктуң тудуу доозулган. Ооң байырлыг ажыдыышкыны эрткен неделяда болган. Аңаа Федералдыг Орук агентилелиниң удуртукчузунуң оралакчызы Игорь Астахов, Тыва Республиканың орук-транспорт комплекизиниң сайыды Олег Косоротов, «М-54» федералдыг оруктуң Тывада эргелелиниң даргазы Андрей Көк, кол инженер Сергей Квашин, орукту кылган «Восток» КХН-ниң чиңгине директору Сергей Уюсов, «Сибмост» ААН-ниң бирги вице-президентизи Владислав Кошкин болгаш өскелер-даа киришкен. Хүндүлүг аалчылар байыр чедиргеш, кызыл кожааны кескен соонда, 20 километр чаа орукту хынаары-биле автомашиналарже олуруп, төнчүзүнге четкеш, ооң шынары амгы үениң негелделеринге дүгжүп турарын демдеглээннер.

Эъттиң чаглыы херек...

Эът рыногунда

2014 чылдың август айда даштыкы чурттардан  Россияже киир сөөртүр аъш-чем  продуктуларын моон соңгаар кызыгаарлаан дээрзин дыңнапкаш-ла, чурттуң улуг-улуг бараан  сайгарлыкчылары аъш-чемниң садар өртээн өстүрген. Куш эъди  23 хуу, хаван эъди 30 хуу, инек эъди 40 хуу улгаткан. Ооң бир бадыткалы кылдыр аъш-чем өртээ хенертен өскен дугайында медээлерни, хомудалдарны Россияның монополияга удур  хыналда чорудар албанынче  (ФАС) чурттуң бүгү булуңнарындан  кээп турар бижиктер бадыткап турар.Тус албан чери  куш эъдин сайгарып турар улуг бүдүрүлгелерни хынап эгелээни бөдүүн чонга чиик өртектиг эът садып аар арганы тургузар дээрзинге улус улуг дыка бүзүревейн турар. Картофельди мөөңү-биле бир килде 5-6 рубльге садып алган садыг четкилери чонга садарда  бир килде 40 рубль кылгаш, саарып турары ону бадыткап, аъш-чем  өртээ чиигээр талазынче өскерилгелер бистиң күзээнивис дег даарта дораан болу бербес дээрзин көргүзүп турар. Россия деңнелин алыр болза, бо чазын Күрүне Думазынга  аъш-чем өртектериниң өзүлдезин чүгле 15 хуудан эрттирбес дугайында чугаа чоруп турган, ынчалза-даа огулуг  шиитпир хүлээп албаан.

    Бистиң республикада бо талазы-биле байдалды чугаалажып, сайгарып көрээлиңер...

«Арыг» хөөмей

Тыва чонум хөөмей-сыгыды

Улуг эртемден угбавыс Валентина Сүзүккейниң «Тыва хөөмей болгаш делегей» деп чүүлүнге каттыжып, «арыг» тыва хөөмей дээш «аарып» чоруур бодалдарывысты силер-биле үлежип көрээл. Шынап-ла, ыдык төөгүлүг эртиневисти чедир үнелеп, шын өөредип, күүседип, эдилеп, сагылга-чурумун эгидип камгалаарын үе негеп келген. Хөй янзы профессионал хөгжүм-биле тыва хөөмейни  «хойтпактап» эгелээнин көрүп орар эргевис чок.

Страницы