1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Архив

ЧААГАЙ АЖЫЛ-ХЕРЕКТИ СОМАЛААН...

Ноябрь 13-те Тываның /ндезин культура төвүнге «Тыва Республиканың 2015 чылдың болгаш 2016-2017 чылдарның планныг үезиниң республика бюджединиң дугайында» ТР-ниң Хоойлузунуң төлевилелиниң хөй-ниитиге таныштырылгазы болуп эрткен. Аңаа ТР-ниң Чазааның сайыттары, федералдыг болгаш республика чергелиг албан черлериниң удуртукчулары, ТР-ниң хөй-ниити палатазының төлээлери, кожуун-хоорай чагыргаларындан дээш, ниитизи-биле 203 хире чалаткан аалчылар киришкен.

Рубрика: 

ИДЕГЕЛДИҢ КӨРҮЖҮ

Кандыг-даа ниитилелге эр кижиниң туружу, көрүжү, үнү херээжен чондан    бир  аңгы, элдеп күштүг,   тускай    кылдыр дыңналыр. Ылаңгыя, ооң уруглар албан черлеринге, имилеме хөй ажы-төл аразынга бодун алдынып чоруур мөзү-бүдүжү, үлегер-чижээ көскү болгаш каракка дораан-на илдиге хона бээр. Ооң чижээнге губернатор төлевилелдерин боттандырар талазы-биле бир көскү ажылдап чоруур хоорай школаларының бирээзи Кызылдың муниципалдыг автономнуг өөредилге чери Н.Н. Макаренко аттыг 15 дугаарлыг лицейде эр башкыларның саны көвүдеп, чогаадыкчы ажылдап чорууру кижиниң сагыжын өөртпес аргажок.

АЛДЫН ВЕК — СӨӨЛГҮ ВЕК?

Эрткен ХХ векти тыва дылдың болгаш литератураның алдын веги деп санап болур бис. Совет Россияның деткимчезиниң ачызында 1921 чылда Тыва Арат Республика тургустунуп, феодалдыг чурт социал-экономиктиг болгаш культурлуг хөгжүлдениң оккур агымынче кирген. Тыва национал үжүк-бижик тыптып, тыва улустуң аас чогаалы литературлуг «хепти кедип», баштайгы солуннар, дептерлерниң арыннарынга шүлүктер, кыска чечен чугаалар, шиилер парлаттынып, тыва дылды шинчилээр талазы-биле баштайгы эртем ажылдары эгелээн. Тыва Совет Эвилелинге каттышкан соонда, тыва дылдың болгаш литератураның хөгжүлдези улам шапкынчаан. Совет эрге-чагырга аңаа акша-төгерикти харам чокка берип турган дизе, улуг-ла хөөреткени  эвес-ле боор. Тыва литература дүрген сайзырап, ону дамчыштыр тыва чон орус болгаш делегейниң өске-даа улустарының аас чогаалының болгаш литературазының эртинелери-биле таныжып алган. Александр Пушкинниң, Лев Толстойнуң, Шиллерниң, Гетениң дээш, делегейниң өске-даа тергиин салым-чаяанныг чогаалчыларының чогаалдары тыва дылче очулдуртунуп, тыва чоннуң угаан-медерелиниң, культуразының кезик-чамдыы апарган дээрзин демдеглеп каарга-ла,  четчир. Чамдык кижилерниң дылдың алдын веги деп санай бергени эрткен ХХ векте тыва дылдың болгаш литератураның хөгжүлдезиниң төөгүзүн, түңнелдерин катаптаар болза,  төнмес-батпас.

Байыр чедириишкини

Тываның хүндүлүг эр кижилери!

Бөгүн, ноябрьның үшкү субботазында, республика Ада хүнүн ийи дугаар демдеглеп турар.

Аяк шайны аартап ора...

Элек-элек, ам-даа ырым доозулбаан

Эрлик хаанның элчилери маназыннар.

Эжииңерни ажып берип, чалаваңар.

ЧАҢГЫС-ДАА АШТЫРЫЫШКЫН ЧОККА...

Россия Федерациязының прокуратура ажылдакчыларының ийиги спартакиадазы Сочи хоорайга болуп эрткен. Аңаа Таңды кожууннуң прокурору Валерия Куулар тиилелгени чедип алган.

Рубрика: 

Россия Федерациязының Иштики херектер яамызының реформаларының түңнелинде чамдык ырак-узак чурттакчы черлер камгалал чок арткан деп Тываның Баштыңы санап турар

Полицияның ажылдакчыларының санын кызырып тургаш, ооң салбырларын быжыглап эгелээн чоруктуң уржуундан чамдык ыракта чурттакчылыг черлерде корум-чурум камгалаар кижилер чок апарган.

КYРYНЕ ШЫЛГАЛДАЛАРЫНГА ӨСКЕРИЛГЕЛЕР

Күрүнениң чаңгыс аай шылгалдаларын дужаар үе чоокшулап олурар.  2014-2015 өөредилге чылында шылгалдалар дужаар талазы-биле элээн өскерилгелерни кииргенин доозукчулар болгаш ада-иелер билген турары чугула. 

НИКОЛАЙ АБАЕВ: «УРААНХАЙ ДЭЭРГЕ ЧЫРЫТКЫЛЫГ ДЭЭН»

«Ураанхай деп сөстү моол дылдан очулдурарга, чырыт­кылыг, чырык үндүрер дээн сөс болур. Ол сөстү «самдар» кылдыр очулдуруп турар кижилер дээрге, моол дылды эки билбес улус-тур» — деп, төөгү эртемнериниң доктору, профессор, буддизм философиязының доктору Николай Абаев бодунуң 65 харлаан юбилейинде Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол-биле ужуражып тургаш, чугаалаан. 

«ДОРТ ХАРЫЛЗААЖЕ» ЧАЛАП ТУР!

Инвалид кижилерниң амы­дырал-чуртталгазы, салым-чолу

Рубрика: 

Страницы