Архив

Месяц: Июль 2021

“МЕДЕРЕЛДИГ КИЖИЛЕР” ДЕП КАНЧАП АДААР?

Кайы-даа үеде төөгүнүң сайзыралы, депшилгези бодунуу-биле бир онзагай. «Кижи амытанның» арны, көрүжү куду турганындан эгелээш, ам бо чурттап чоруурувус 21 векте хөнү көдүрлүп, кым кымдан-даа «хамаарышпас», кым кымның-даа мурнунга «буруум чок», «өрем чок» деп билиишкин – кезек-чамдык үелерде улустуң бодунуң хөй-ниитиге алдынып билбезиниң болгаш бот-боттарын хүндүлешпезиниң демдээ апарганынга хомудалым улуг.

ИЕ СӨЗҮН ИЖИП БОЛБАС…

Ийме эге школазын доозуп алгаш, Чадаананың ортумак школазынга өөренир дээш, белеткенип турган мен. Ынчан шору эр апарган, 14 харлыг турдум. Бир хүн өг чанынга, биске бо-ла кээр Дыртый Ондар угбай меңээ ужуражып келгеш, холумдан чедип алгаш, өг чанындан ырак эвесте чудук кырынга мени олуртуп алгаш, боду база мээң-биле кожа олуруп алды. 

ТАРЫЛГАДАН КОРТПАҢАР!

Чамдык кижилер хамчыктыг аарыгга удур тарылгадан коргуп турар. Оон сестип корткан бичии-даа херээ чок, харын-даа эмнээр шынарлыг. Ооң шынарының дуга­йында сеткүүлден номчаан мен. Тарыдыпкан соонда вакцина ол кижиниң күштүг аарып…

ХАЛДАВЫРЛЫГ ААРЫГЛАР ЭМНЕЛГЕЛЕРИНДЕ 1450 КИЖИ ЧЫДАР

Вирустуӊ тарап турары: Кызыл хоорай – 67, Кызыл кожуун — 39, Чеди-Хөл кожуун — 16, Чөөн-Хемчик кожуун — 8, Тере-Хөл кожуун — 7, Мөңгүн-Тайга кожуун — 6, Эрзин кожуун — 4, Таңды кожуун — 4, Каа-Хем кожуун — 3, Бай-Тайга кожуун — 3, Бии-Хем кожуун — 3, Тес-Хем кожуун — 3, Барыын-Хемчик кожуун — 2, Ак-Довурак хоорай — 2, Чаа-Хөл кожуун — 1, Сүт-Хөл кожуун — 1.

КИЖИ ЭКИЗИ — НАЙЫРАЛДА

Россияныӊ хөй дапкыр чемпиону болгаш призёру Чингиз Алиев Сарыг оглы — Республикада ховар буянныг, чончу сеткилдиг кижилерниӊ бирээзи. Амыдыралга шын оруун тып алган кандыг-даа кижиге, ылаӊгыя бистиӊ хөй национал чоннарлыг…

БИИ-ХЕМГЕ СУРГАКЧЫЛААШКЫН

Июль 29-та Тываның Баштыңының албан-дужаалын түр үеде күүседип турар Владислав Ховалыг Бии-Хем кожуунга ажыл-агыйжы сургакчылаашкынын уламчылаан. Ол кожуунче баштайгы сургакчылааш­кынын Владислав Ховалыг часкы хову ажылдарының үезинде кылган. Ынчан кожууннуң чер ажыл-агыйлыглары тарылга шөлдерин чедимчелиг ажыг­лап турар бе дээрзин хынап, чедер-четпестерни илередип, түңнелдиг ажылды чедип алыры-биле арга-сүмезин кадып турган. Бо удаада кожуун девискээринде 150 гектар шөлде суланы тарааш, суггарылга системазын чогуур деңнелде кылганын, сиген шөлүнден муң ажыг дүрүгнү кезип белеткээн, ажыл ам-даа уламчылап турарын чер ажыл-агыйлыглары даргага көргүскен. Шынап-ла хөй ажылды кылгаш, шөлдерни шын ажыглап, чедер-четпестерин эдип, аазаанын күүсеткен-дир деп, республиканың удуртукчузу үнелеп көрген. Улаштыр суурларда байдал-биле танышкан.

ОН САЯ ТУУЙБУНУ БҮДҮРҮП ЭГЕЛЭЭР

Тыва Республиканың 2020-2024 чылдарда Социал-экономиктиг тускай программазының “Тууйбу бүдүрерин организастаар” хемчегни боттандырары-биле кызыгаарланып, 2020 чылда республиканың социал-экономиктиг сайзыралының программазы-биле 40 сая рубльди «Сен Ги» бүдүрүлге компаниязын удуртуп турар Юй Лейниң…
Меню