«Аныяк өг-бүлеге кыштаг» түңнелдерин үндүрген

Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол «Аныяк өг-бүлеге кыш­таг» төлевилел бодунуң со­руун ам-даа уламчылаарын чугаалаан. 2019 чылда төле­ви­лел боттаныышкынының түңнелдерин үндүрген соонда ооң дугайында дыңнаткан. Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы ооң-биле чергелештир, ооң шынарын экижиткен чаа деңнелче шилчиирин сүмелээн.

«Аныяк өг-бүлеге кыштаг» 2016 чылда бодунуң эгезин салганын сагындыраал. Чон чыыштарынга бирги киржикчилерни шилээш, 200 баш төрүүр хойну дамчыдып, малчыннарга бажыңны болгаш кажаа-хорааны тутчуп үндүрген. Көдээ иш­чилер күрүнеден деткимчени алыр ар­галыг болзун дээш тараачын-арат ажыл-агыйы бүрүткедип, ажыл-ишке кир­ген. Шак ынчалдыр кыштагжы өг-бүле­лер одар-белчиирлиг ажыл-агыйлар апаргылаан.

Ийи чыл иштинде малының баш санын ийи катап өстүрүп, ол хире санныг хойну дараазында киржикчилерге дамчыдары – керээниң кол негелдези. Ону күүсеткен соонда, малчында арткан мал-маган ооң өнчүзүнче шилчий бээр.

Төлевилелди 2016 — 2019 чылдарда боттандырып турда, чон 416 аныяк өг-бүлеге бүзүрелин илереткен. Федералдыг болгаш республика бюджеттериниң акша-хөреңгизинден база Тываның Улусчу банкызындан чээли акшаларындан 436,6 млн. рубльди оларның ажыл-агыйларын хөгжүдеринче салган.

«Аныяк өг-бүлеге кыштаг» төлевилел­диң 4 чыл дургузунда күүселде түңнелде­ринден алгаш көөрге, бистиң бодап алган планнарывыс шынзыттынган. Бирги шилилгениң шупту киржикчилери бот-тускайлаң малчыннар апаргылаан! 200 баш хойлардан эгелеп алгаш, камгалап алган малының бажын дараазында киржикчилерге дамчытканнар. Бо хүнде оларның коданында мал бажы оон ийи катап хөй. Кыштагжыларның шупту 416 ажыл-агыйлары сөөлгү кыштаглаашкында 37 муң баш хураганнарны камгалап алганнар. Оларның ажыл-агыйлары рынок хамаарылгазының бүрүн эргелиг киржикчилери апарган. Кыштагжылар 133,7 млн. рубльга эът, сүт болгаш дүк продукциязын бүдүрген. Суур чонунга хереглелдиг бо төлевилелди ам-даа уламчылаар бис. «Кыштаг» суур черниң экономиказын оттурупкан көрүп тур силер. Ниити инвестиция портфели барык чартык миллиард четкен, ооң 7 % – малчыннарның боттарының киирген үлүү.

Малчын өг-бүлелерге бажыңны база кажаа-хорааны тударынга 68 муң «куб» ыяш үнген. Көдээ ажыл-агыйынга хамааржыр 55 муң ажыг гектар черни одар-белчиирже эгиткен. Малчыннарның ажы-төлүнге школа-интернатты туткан. Ам уруглар сады туттунуп турар. Аңгы-аңгы бизнес-структуралар ажыл-агыйларны сонуургап эгелээн. Хүнден октаг алыр батареялар-биле чүгле фермаларны чырыдар дериг­лерни салып турар. Чамдыктары чер адаандан сугну үндүр казар ажылдарны хүлээнип алган. Кыштагжылар ажык-чарлыы-биле ажылдап турар болгаш, күрүнеден эки деткимчени ап турарлар. Ачы-дуза чедирилгелиг эгелээшкинивис калбаргаш, арга-дуржулга мөөңнелип, экономиктиг төлевилел апар чыдар. Бөгүн “Кыштаг” төлевилелди чаа дээштиг деңнелче үндүрер дээш Көдээ ажыл-агый яамызы база Чазак боданыр ужурлуг» – деп, Тываның Баштыңы төлевилел түңнелдери-биле бодунуң бодалын социал четкилерде үлешкен.

Республиканың Көдээ ажыл-агый яамызы “Кыштаг” төле­ви­лелдиң ажыл-агыйларында мал бажын чидириг чокка камгалап, харын-даа малының санын көвүдеткен кожууннар барын демдеглээн. Оларга Тес-Хем, Мөңгүн-Тайга, Кызыл база Өвүр кожууннар хамааржыр. Чамдык кожууннар төлевилел чорудуун­га боттарының немелделерин киирген. Чижээ, Барыын-­Хемчик кожуун «Кыштагның» малчыннарын акшаландырарынга хуу сайгарлыкчыларны хаара туткан, ол бодунуң ээлчээнде 150 муң рубльдиң хуу чок чээлилерин берген. А кожуун чагыргазы чээ­ли алыкчыларынга магадылалды берген.

Республика Баштыңы муниципалитеттерде коллегаларынга төлевилел чорудуу-биле ачы-дуза көргүзеринче, чижээ, тудуг ыяжы белеткээр дээш, өске-даа ажылдарже хуу сайгарлыкчыларны хаара тудар кылдыр чагаан. Оон аңгыда төлевилел киржикчилеринге таарымчалыг эки черлерни бээрин онза конт­рольга алырын чагырга даргаларынга дааскан.

gov.tuva.ru#Шын

Меню