Архив

«Шынның» почтазындан

Чаа-Хөл сумузу деп адын катап тургузарын диледим

2019 чылдың сентябрь айда Тыва Республиканың Дээди Хуралының соңгулдазы болур бетинде Тываның Чазааның Даргазы Ш.В. Кара-оол, Дээди Хуралдың депутаттарынга кандидаттар-биле Чаа-Хөл кожууннуң культура одаанга ужуражып турган үези чүве. Кожууннуң болгаш…

Ховалыгның ховар оглу – композитор Илья Мохов

Улуг-Хем кожууннуң эң сураглыг болгаш талантылыг композиторларының бирээзи Илья Алексеевич Моховтуң ырылары элээн каш салгалдарның сагыш-сеткилин магададып чоруур. Ооң аялгаларында Шагаан-Арыгның онзагай аяны сиңген. Илья Мохов – Тыва Республиканың культуразының…

Баштайгы аштырыышкыны

1942 чылдың апрель 20-де Москва дээш тулчуушкун доо­зулган. Ол 1941 чылдың сентябрь 30-де эгелээн турган. Совет шериглер дайзынга шыңгыы согугну бергеш, Мос­квадан 80-250 км. ырадыр сывыртаан. Мос­ква биле Тула областы,…

Кым-даа, чүү-даа уттундурбаан

1945 чылдың апрель 16-да Берлинче шавар хал­дааш­кынны эгелээн. Совет Эвилелиниң маршалы Константин Константинович Рокоссовскийге командылаткан 2-ги Белорусс фронтузунуң, Совет Эвилелиниң маршалы Георгий Константинович Жуковка командылаткан 2-ги Белорусс фронтузунуң, Совет Эвилелиниң…

Шагдаалар — тыва фронтучулар

Ада-чурттуң Улуг дайынының үезинде Тыва Арат Республиканың Иштики херектер яамызының ажылдакчылары ниитилелдиң корум-чурумун камгалаар ажылын кылбышаан, ёзулуг патриотчу тура-соруун көргүскен.  Дайын чарлаан соонда, даар­тазында 1941 чылдың июнь 23-те шагдаалар дайынче…

Челээш өңү ышкаш чеди келин

Онзагай кижилер дугайында  Мен бодум Улуг-Хемниң Кожай деп черге төрүттүнген, Уйгу чок Улуг-Хем чурттуг мен. Школаны дооскаш, Кызыл хоорайга студентилеп турган үемде орлан-шоваа, өде-чара аажы-чаңныг, спортчу аныяк оол мени эскерип,…

Ыдыктыг черлеривис

Тыва радионуң аныяктар болгаш уруглар редакциязынга ажылдап тургаш, ажык-чарлыг үениң девии-биле национал езу-чаңчылдар болгаш шажын-чүдүлге дуга­йында баштай-ла дидими-биле чырыдып эгелээним меңээ уттундурбас. 1980 чылдар төнчүзүнде найысылалдың оң талакы эриинге хүрээ…

Венгр Ева Каналаш – тыва чоннуң чоок өңнүү

Бо ужуражылга Москвада көшкүн чоннарның музейинге 2020 чылдың март айда эрткен. Тывада хамнаашкынның болгаш Венгрияда ыры культуразының шинчилекчизи Ева Каналаштың Тыва Республикага 1996 чылда эгелээн шинчилели хову ажылдарының түңнели –…

Мургулуг

Бо болуушкуннуң кажан болганын тодарадыры ам берге. Оон бээр чүс ажыг чыл болганы чугаажок. Бир чылын Хемчикке улуг хамчык – халдавырлыг аарыг тараан турган. Та, сарыг-дымаа (чума), та, быжар-дымаа (оспа)…

Мээң чаавам – эмчи

Мээң чаавам чо­­нунга чоорган, хөйүнге хөйлең, буянныг сеткилдиг, херээженнер эмчизи – Мария Ховалыговна Базанова деп кижи. Амгы үеде ол сезен үш харлыг.  Торгалыг суурга үзүк чок, үжен дөрт чыл иштинде…
Меню