Рубрикалар

Чаартылгалар-биле онзагай чыл

Амгы үениң чаа технологиялары кижи бүрүзүнүң хүн бүрүде ажыл-амыдыралынга ажыглап чоруур чарылбас кезээ апарган. Ооң дузазы-биле чуртталга бүрүнү-биле өскерлип турарын амыдырал көргүзүп турар.

Сөөлгү чылдарда харылзаа экономиканың эң-не шимчээшкинниг, хөгжүлделиг адырының бирээзи апарган. Эрткен 2021 чыл Тывага база чурагайлыг чаартылгалар-биле онзагай чыл болган. Республиканың харылзаа албан черлериниң саарылгазы 9,8 хуу өскен, ооң түңү 3 млрд рубль болган. Чурттакчы чонга төлевирлиг телекоммуникациялыг хереглелдиң кезээ 48,7 хуу өскен. Харылзаа адырынга кии­риштирген инвестицияларның хемчээли 457,5 млн. рубль болган.
Соталыг харылзаа база бедик темпилиг хөгжүп эгелээн. Баазалыг станциялар саны 2257 четкен, оларның 282-зин 2021 чылда тургускан. 4-кү салгалдың соталыг харылзаазы-биле республиканың девискээри 82 хуу коштунган, ол дээрге 124 чурттакчы черлерлиг пунктулар болгаш барык 330 муң кижи азы чурттакчы чоннуң 98 хуузу-дур.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг республиканың чурагайлыг хөгжүлдезинче улуг кичээнгейни салып келгенин демдеглеп калза чогуур. Ылаңгыя «Харылзаада бис» губернатор төлевилели онза чедиишкинниг боттанып турар. Чаңгыс-ла 2021 чыл дургузунда безин ырак-узак, чедери берге 7 сумуга соталыг харылзааны кошкан. Ол дээрге Чаа-Суур, Ак-Чыраа, Элдиг-Хем, Аяңгаты, Хөнделең, Шаңчы, Хөлчүк суурлар-дыр. Ам-даа 21 сумуга тургузары көрдүнген. Ынчап кээрге республикага соталыг харылзаа чок суур турбас боор-дур.
Ооң-биле чергелештир республикада «Информа­ция­лыг инфратургузуг» федералдыг төлевилел-биле со­циал адырның албан черлерин дүр­ген ажылдаар интернетке кошкан. Бо хүнде 122 чурт­такчылыг черлер – республиканың чурттакчыларының 97 хуузу (326,4 муң кижи) база 98 оран-сава интернетти ажыглап турар.
Бо төлевилел федералдыг бюджеттен 260 млн. рубль инвестицияны киириштирер арганы берген.
Дараазында 2022 чылда GRON технологиязы-биле оптиктиг харылзаа тудуун чорудары планда көрдүнген. Ак-Довурак, Шагаан-Арыг, Чадаана, Туран хоо­райлар база Чаа-Хөл, Суг-Аксы, Тээли, Кызыл-Мажалык, Хандагайты, Мугур-Аксы, Сарыг-Сеп, Бай-Хаак, Тоора-Хем, Эрзин, Самагалдай суурларның чурттакчыларынга дүрген ажылдаар инернетти кожар арга бар.
Эптештирилге суд участоктарынга чурагайлыг чаартылгалар уламчылаар. Оларны федералдыг шүүгү черлери-биле бир деңге, чаңгыс аай камгалалдыг информастыг шөлдү тургузары-биле, РФ-тиң «Правосудие» күрүнениң автоматчыткан сис­темазынга кожар. Федералдыг бюджеттен киириштирген акша-хөреңгиниң ниити хемчээли 14,2 млн. рубль болган. Ол ажыл 2022 чылда доостур.
Информастыг инфраструк­тураның чугула кезээ – медээлер ажылдап кылыр төп. Регионалдыг төптүң өрт өжүрер системаларын, электроннуг аппаратураларын шуптузун чаарткан.
Чурагайлыг өскертилгелер талазы-биле күүсекчи болгаш тус чер эрге чагыргаларының 40 ажылдакчызы Россияның улусчу ажыл-агый болгаш күрүне албанының академиязынга (РАНХиГС) өөредилгени эрткен. Чурагайлыг өскерилгелерни боттандырарынга бо специалис­терниң өөренип алган билии улуг аргаларны бээр.
Чыл дургузунда 94 социал адырның күрүне болгаш муниципалдыг ачы-дуза черлери электроннуг хевирже шил­чээн, ол республикада ачы-дуза черлериниң 56 хуузу-дур. Электроннуг харылзаа таварыштыр күрүне ачы-дуза порталынга дилеглер киирери 348,5 муң чедир­ көвүдээн (34,5 хуу), муниципалдыг ачы-дуза чедирилгелери – 2,7 муң чедир билдириишкиннер кирген.
Электроннуг хевирге эң-не нептереңгей ачы-дуза хандырылгазынга 3-тен 7 харга чедир уругларга төлевирлер хамааржыр. 2021 чылдың январь 1-ден ук төлевирни алырынга 18152 билдириишкин кирген.
2021 чылда хөй ажыл-чорудулгалыг төптер (МФЦ) таварыштыр 672 муң дилеглерни ажылдап кылган, 2022 чылдан 110 хуу көвей болган.
Хамчыктыг аарыгның ур­жуундан кызыгаарлаашкыннар турза-даа, МФЦ-лер планнарын ажыр күүсеткен деп болур, 220 муң дилег-билдириишкин планнаан болза, хамаатылардан аңгы-аңгы дилеглиг 223 668 билдириишкинни хүлээп алган.
Үндүрүг албан чери болгаш Пенсия фондузу МФЦ сис­темазынга коштунган. СМС-медээлээшкиннер технологиязы көргүзүглерниң өзүлдезинге улуг салдарлыг болган.
Тываның Баштыңы эрткен чылын бүгү кожууннарга ажыл-агыйжы үнүүшкүннерни кылып тургаш, соталыг харылзаа чок, интернетке коштунмаан сумуларны кичээнгейге ап, ТР-ниң Информатизация болгаш харылзаа яамызынга даалгаларны берген турган, ол ажылдар ам-даа уламчылап турар. Республикага чурагайлыг өскерилгелер, чаартылгалар ам-даа хөгжүүр дээрзинге чигзиниг чок.
Бистиң корр.

Предыдущая запись
«Шынның почтазындан»
Следующая запись
Мергежили буянныг, салым-чолу чогаадыкчы
Меню