Октябрь 7-де В. Көк-оол аттыг Национал хөгжүм-шии театрынга Тываның В. Халилов аттыг күрүне филармониязы 58-ки концерт сезонун ажыткан.
Эгезинде шылгарааннарга шаңнал-мактал тыпсыр ёзулал болган. Аңаа ТР-ниң Культура яамызының хүндүлел бижиктерин болгаш өөрүп четтириишкиннерин сайыттың мурнундан оралакчызы Вера Кошкар-оол филармонияның артистери, хөгжүмчүлери болгаш ажылдакчылары – Чимис Сатка, Кежик Монгушка, Сайлык Ламажапка, Светлана Ынаашыырапка, Чойганмаа Ооржакка, Хөлчүк-оол Шыырапка тывыскан.
Ол хүн Тываның күрүне филармониязының чоргааралы апарган В. Тока аттыг симфониктиг оркестриниң чаа дирижёру, Новосибирскиниң М. Глинка аттыг консерваториязының доозукчузу Альмира Иондан оркестрниң кол дирижёру кылдыр көрүкчүже бир дугаар үнген.
Аныяк дирижёрнуң удуртулгазы-биле делегей чергелиг база тыва классиктиг хөгжүмнү профессионал бедик деңнелдиг оркестрниң хөгжүмчүлериниң, филармонияның ховар үннүг ыраажыларының ойнап көргүскенин зал сыңмас кылдыр чыглып келген көрүкчүлер магадап көрген.
Концерттиң бирги кезээн “Руслан биле Людмила” операга М. Глинканың бижээни увертюразындан эгелээн. Улаштыр итали композитор Луиджи Ардитиниң1859 чылда бижээни хөйге билдингир «Il Bacio» (итали дылдан очулдурарга “Ошкаашкын”) деп вальс-романсты филармонияның аныяк ыраажызы Елена Кууларның ырлап күүсеткенин, венгер композитор Бела Бартоктуң “Румын танцы” деп сюитазын скрипкага Кежик Монгуштуң солозун, Алия Ондарның күүселдезинде казах композитор Латыф Хамидтиң бижээни “Казах вальс”, Д. Шостаковичтиң алдаржаан Вальс №2 –ни болгаш армян композитор Александр Арутюнянның “Экспромун” Чимис Саттың виолончельге күүселдезин көрүкчүлер магадаан.
Кежээ дургузунда аныяк дирижёрлар Альмира Иондан биле Алексей Мөңге элчип-солчуп, сценаже үнүп турганнар. Тываның улустуң артизи Софья Кара-оол 58-ки концерт сезонун Ж. Би- зениң алдаржаан “Кармен” операзындан Хабанераның ариязы-биле ажытканы көрүкчүлерге улуг белек болган. “Мөңге аялга” операдан “Чечек” деп романсты ТР-ниң алдарлыг артизи Дамырак Монгуш күүседирге, ук хөгжүм чогаалының автору боду, билдингир композитор Наталья Лопсан рояльга үдеп берген. Оон аңгыда көрүкчүнү РФ-тиң алдарлыг артизи Эльвира Докулак И. Дунаевскийниң “Пепитаның ырызын” күүсеткеш, опера ыраажызы адын база катап бадыткаан.
Концерттиң ийиги кезээ сураглыг композитор В. Токаның “Аныяктар сюитазы-биле” эгелээн. Хөгжүм үделгези-биле 60 чыл юбилейин демдеглеп турар Тываның симфониктиг оркестриниң бүгү хөгжүмчүлерин экран долдур көргүзүп таныштырганы дыка эки болган. Көрүкчүлер ону көргеш, аныяк профессионал хөгжүмчүлерниң хөйүн магадаан.
Программаны филармонияның ыраажылары Белек Бавуу, Экер Кара-Сал, Чолдуг Ховалыг уламчылаан. Оларның күүселдезинде К. Мясковтуң «Прогулка над Днепром», Э. Ллойд Уэбберниң «The Music of the Night», Консуэло Веласкестиң «Bésame Mucho», Муслим Магомаевтиң «Синюю вечность» көрүкчүнү кайгамчык хөгжүм делегейинче чыыра тыртып турган. Ол-ла концертке оркестрниң кол дирижёру Альмира Ионданның боттандырар деп турар чаа төлевилелдери — чижээ, салым-чаяанныг бичии хөгжүмчүлерни деткиири-биле кызыгаарлыг арга-шинектиг уругларга хүндүскү халас концерттерни көргүзери, хөгжүмнүг тоолдарны тоолчуларның киржилгези-биле уругларга көргүзер дээн ышкаш өске-даа төлевилелдерин көрүкчүлер изиг адыш часкаашкыннары-биле деткээн.
Концерттиң төнчү кезээнде симфониктиг оркестр-биле кады филармонияның база бир хөйге билдингир бөлүү – “Аян” ыры-хөгжүм ансамблиниң артистери сценаже үнүп, “Дагын катап дарлатпас бис”, “Эне-Сай”, “Орай-ла болду-ла...” ырларны күүседип, классиктиг хөгжүм биле национал хөгжүмнү каттыштырып, чалыы назын биле хөйнү көрген мерген угаанның ужуражылгазынче көрүкчүнү бөөлдеп киирип турган ышкаш болган...
Чараш хөгжүмге таалап, сорук кирип, мага хандыр дыштанып алган көрүкчү чаа концерт сезонунда оон-даа солун концерттер болур дээрзинге бүзүреп тараан.
Сорунза МОНГУШ.
Чуруктарны В. Халилов аттыг күрүне филармониязының социал четкиде арнындан алган.
“Шын” №40 2026 чылдың октябрь 15
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn