Профилактиктиг хыналдалар
Күрүнениң күш-ажыл инспекциязының ажылының кол сорулгазы – күш-ажыл хоойлузун сагып турарын хынаары, ону болдурбазы. Ынчангаш инспекция бо угланыышкынга доктаамал ажылдап турар. 2025 чылда 3382 хыналданы чоруткан. Күш-ажыл хоойлузун хажытканы дээш, 1422 сагындырыг бижикти ажыл берикчилеринче чоруткан, 63 ажыл берикчизинге тайылбыр ажылын кылган.
2026 чылда база хыналдаларны күш-ажыл инспекциязы чорударын планнаан. Тывага 66 хыналданы чорудар. Юридиктиг эрге-байдалдыг хамаатыларга болгаш хууда сайгарлыкчыларга хамаарыштыр профилактиктиг хыналдаларны чорударының графигин Хакас Республика биле Тыва Республика талазы-биле күрүне инспекциязының сайтызының “Хажыдыышкыннарның профилактиказы” кезээнден көрүп ап болур.
Ажылдан чайладырының таварылгалары
Ажылдакчыны ажылдан дараазында таварылгаларда чайладып болур:
ажылга арагадан азы наркотиктерден эзирик келгени;
күш-ажыл камгалалының талазы-биле өөредилгени болгаш билиглериниң хыналдазын эртпээни;
албан чорудар медицина азы психиатрия шинчилгезин эртпээни;
кадыының байдалы-биле ажылды кылып шыдавазы;
хоойлу органнарының бүрүн эргелиг төлээлери болгаш албан-дужаалдыг кижилери негеп турар таварылгада.
Ажылдакчыны ажылдан чайлаткан үеде ажыл төлевирин ажылдакчыга санап бербес.
Ажылдакчыны ажылдан чайлаткан үе ажыл стажынче кирбес.
“13-кү шалың”
“13-кү шалың” совет үеде тыптып келген. Ол дээрге бүдүн чыл дургузунда эки ажылдааны дээш шаңнал акшазы. “13-кү шалың” хоойлуда быжыглаттынмаан, ынчангаш төлээри албан эвес. Ону чүгле коллектив биле ажыл берикчизиниң аразында күш-ажыл керээзинде көрдүнген таварылгада ажылдакчыларга төлеп болур.
Күш-ажыл хоойлузун хажытканының индикаторлары
Күш-ажыл хоойлузун болгаш хоойлу-дүрүм актыларын сагыырының индикаторларын Россияның Күш-ажыл яамызының 2025 чылдың ноябрь 19-та № 658н дужаалы ёзугаар доктааткан. Бүдүрүлгелерниң ажыл-чорудулгазының чогумчалыг эвезин дараазында индикаторлар-биле үнелээр:
- ажылчыннарның санының чартыындан эвээжи ажыл төлевириниң эң кудуку деңнелинден (МРОТ) эвээш ажыл төлевирин ап турары;
- ажылдакчыларның үнер-кирер чоруу кварталда 30 хуудан хөйү;
- Россияның социал фондузунга отчёттарда системниг хажыдыышкыннар;
- боттары ажылдыг кижилер-биле компанияның идепкейлиг кады ажылдажылгазы.
Бо индикаторларның оода бирээзи илерээр болза, хыналда чорударынга барымдаа болур.
/ Хакас Республика биле Тыва Республика талазы-биле күрүнениң күш-ажыл инспекциязы.
Чурукту интернеттен хоолгалаан.
“Шын” №3 2026 чылдың январь 29