Хөй ажы-төлдүг кырганнарның аалынга чаа төрүттүнген чаш өпеяазын улуг улузунга көргүзер дээш, уйнуу өг-бүлези-биле аалдап келген. Хоорайдан келген аныяктар кырганнарынга хап-савалыг келген чүве-дир. Аалдың эр ээзи ажы-төлүнүң эккеп бергени шимезин чооглавышаан, чаш өпеяаны көргеш, өөрүшкүлүү хөлчок хөөреп олурган. Ол аразында чаа чиигээн хоорай чурттуг кенни чөргекте чаш өпеяазынче көргеш: «Прадедушкаңда аалдап келдиң, оглум» — деп чассыткан. Шиме ижип олурган кырганның чугаа-сооду дыңзып келгеш: «Мени чүге брак дедушка дээриңер ол чүвел...» — деп хорадай берген.
***
Бир-ле катап малчын ашакка шеригден халашкан уйнуу аалдап келген. Иелээн аажок хөөрешкеннер. Кырган-ачазы чүве чугаалаарга-ла, аныяк оол чөпшээрежир дээш, «Но, но» деп-ле олурган. Кырган чиктии хөлчок кылдыр көрнүп келгеш: «Мен аът эвес-тир мен, оглум. Мени «Ноо» деп олурба даан» — деп-тир.
***
Соталыг телефоннар чаа-ла тыптып келген үеде назы-хары дөгүй берген авазынга ажы-төлү телефон садып берген. Каш хонук телефонну ажыглап чоруй, бир катап «Бо телефон деп чүвениң адын «Кайда сен» деп адаар болза, ажырбас хире чүве-дир. Кижи бүрүзү долгааш, айтырар-ла чүвези «Кайда сен?» дээр-дир» — деп түңнээн.
***
Сентябрь ай. Биргиклассчы Буян кичээлдер соонда чанып келгеш:
– Авай, башкывыс бөгүн хөлчок чурумнуг болду.
– Канчап? – деп, авазы утказын билбейн баргаш айтырып-тыр.
– Кичээл үезинде артык шимчээшкин хамаанчок дырбанырындан безин сестир-дир бис. Шимчептер болзувусса, башкывыс сирена дег кышкыра бээр. Башкывыс-ла чурумнуг болзун дээш, тенектенмедивис.
***
Бир орустаары шоолуг эвес хамааты кат садып олурда, садып алыкчы келгеш: «Что за ягода?» — деп айтырып-тыр. Демгизи девидээш: «Коровьи гла- за» — деп дүжүрген.
***
Дугуй үрдүрер черде ажылдап турар орус оолга тыва чолаачы халдып келгеш: «Колесо подуй, пожа- луйста!» — деп-тир.
***
Назы-хары дөгүй берген кырган-ава уйнуундан айтырган: «А ты тувинский человек. Зачем русский язык сказала?».
Чурукту Шедеврумга чураан.
“Шын” №12 2026 чылдың апрель 2
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар https://max.ru/join/egenQjfuGzdL6mt0tSEaIo13rmlpMRQzzSnZQdqfHFY