2026 чылдың эгезинден бээр Тыва Республикада 923 өрт бүрүткеттинген. Тыва Республиканың хамааты камгалал болгаш онза байдалдар албанының дыңнатканы-биле, өрт айыыл-халавынга 6 кижи амы-тынындан чарылган, 57 кижи, ооң иштинде 24 бичии уруг, янзы-бүрү кемдээшкиннерни алган. Өрт өжүрүкчүлери 80 кижини, ооң иштинде 28 назы четпээннерни камгалап алган.
Өрт халавының айыылы турум артканы-биле, Тыва Республиканың хамааты камгалал болгаш онза байдалдар албаны өрт айыылынга удур дүрүмнерни шыңгыы сагыырын хамаатыларга сагындырып турар. Тодаргайлаарга, чурттап орар бажыңынга таакпылавазын азы чедир өжүртүнмээн таакпызын арттырбазын, суугуну болгаш ооң ыш үнер оруун бүдүн-бүрүн болдурарын, электри удазыннарын чогуур деңнелге кылырын, от салган печказын, ооң иштинде чунар-бажыңга, хайгаарал чок арттырбазын, чылыдар херекселдерни ажыглаарының дүрүмнерин сагыырын сүмелеп турар.
Онза байдалдар албаны кышка белеткээн сигенче онза кичээнгейни салып турар. Ону чуртталга бажыңнарындан, чунар-бажыңнардан, даштын дузалал тудуглардан болгаш ажык от үнүп турар черлерден айыыл чок ыракка тургузар ужурлуг. Чыып каан азы сарааттап каан сиген чанынга таакпылаары болгаш одаг салыры хоруглуг, чоогунда электри четкизин чогуур байдалга тудар. Бир эвес айыыл болу берзе, ынаар өрт өжүрер техника белен эрте бээри-биле, машина оруун кезээде ажык, моондак чок болдурары чугула.
Өрт болган оран-савадан үнериниң дүрүмнери
🔊 Бир эвес өрт айыылы болу бергенде, ыштыг өрээлден үнүп, дүрген болгаш шын хемчеглерни алыры чугула. Камгалакчылар дараазында дүрүмнерни сагыырын сүмелеп турар.
🔊 Шалаже чоогадыр кылаштаар. Угарлыг газ, агаардан чиик болганындан, дээвиирже көдүрлүп үнер, ынчангаш ооң агаарда холумаа адаккы каъттарда эвээш болур. Ынчангаш доңгайып алгаш, азы дөрт-даяктап кылаштаар.
🔊 Тускай камгалал херекселдерни ажыглаар. Өл пөс угарлыг газтың молекулаларын тудуп шыдавас, олар пөстүң хендирлериниң аразы-биле хостуг эрте бээр. "Шанс" азы "ЗАЩИТНИК" дээн чижектиг бот-камгалал херекселдерни азы газ-ыштан камгалаар комплектилерни (ГДЗК) ажыглаары бүзүрелдиг. Олар шүүрээр (тынар агаарны арыглаар) болгаш муңгаштаар (тыныш органын долгандыр турар хүрээлелден долузу-биле аңгылап, арыг агаарны боду хандырар) ийи аңгы хевирлиг болур. Чугула билип алыр чүүл, шүүрээр херекселдер, кажан чүгле агаарда кислород 17 хуудан эвээжевээнде, ажыглаттынар.
🔊 Эжиктерни хаар. Ол чүүл ыштың тараарын кызыгаарлап, өрттенген өрээл-биле аразынга шаптараазынны тургузарынга дузалаар.
🔊 Лифтини ажыглавас. Өрт үезинде лифт ыш-биле дүрген дола бээр, ынчангаш кижи аңаа дузакталы берип болур.
🔊 Бир эвес үнери болдунмас хире болза, турар өрээлиңерже ыш кирбезин дээш, эжиктерде ыш кирип турар хос черлерни өл пөс-биле сыскып алгаш, соңгадан медээни бээр.
🔊 Ышталып турар өрээлче кирбес. Бир эвес 10 метрден ырадыр чүү-даа көзүлбес болза, ынаар кирери улуг айыылдыг.
🔊 Өрт айыыл-халавын болдурбас, боттарының болгаш чоок улузунуң амы-тынын, кадыкшылын болгаш эт-хөреңгизин камгалап арттырар дизе, бо бөдүүн хемчеглерни сагыыры чогумчалыг.
Чурукту ГигаЧатка чураан.
«Шын» №45 2026 чылдың ноябрь 19
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn