СУГ-БАЖЫНЫҢ ЭЭЗИ КАДАЙ
Чаа-Хөл кожууннуң девискээринде Шанчыг деп чер бар. Ол кончуг тараалаң чер. Аңаа чиңге-тарааның болгаш ак тарааның дүжүдү кончуг чаагай болур. Ынчаарга Шанчыг биле Улуг-Хемниң аразында Суг-Бажы деп чайлаг болгаш күзег чурт бар. Ол Суг-Бажынга ак аъттыг кадай кижи кежээликтей көстүп келир. Бирде Улуг-Хемниң эриинден үнгеш, аңаа доктаар, бирде Шанчыгның хүн бадар талазында даг бажындан дүжүп келир. Доктаар чери Суг-Бажы. Ол ак аъттыг кадай кижи даады агаарга ужудуп чоруур болгаш ыяңгылыг ырлар ырлап чоруур дижир. Ол шын чүве чораан.
Бир катап хүн ажып бар чорда, Суг-Бажынга келген мен. Караам уунда ак аъттыг кадай кижи көстүп келген.
— Бо черниң хоочун хамнары канчап барганыл? — деп килеңнеп айтыргаш, чиде берди.
Сөөлүнде билип каан мен. Ол ак аъттыг кадай кижи Суг-Бажының ээзи болгаш, олаага чурттап турган улуг назылыг эр-даа, кыс-даа хамнарны узуткап турганын билир болган.
ДҮҢГҮР ЭДЕР МОЙНАЛЫК
Чаа-Хөл кожууннуң Шанчыг чоогунда Мойналык деп чер бар. Ол Мойналыктың чанында эрги чевег чер бар. Дүне болурга, ол Мойналыктан бир дүңгүр Улуг-Хем талазындан эдип келир. База бир дүңгүр Шанчыг талазындан эдип келир. Ооң соонда янзы-бүрү аялгаларлыг дүңгүрлер чаржалажып эдер чевег.
Шаг шаанда Мойналыктың эрги чевээнге мөчээн кижилерни чадагайга салып турган, ынчангаш оларның сүнезиннерин шагда мөчээн хамнарның дүңгүрлери кыйгырып турары ол дижир.
(Дүлүш Бырлан оглу Ынык-оол сактып чугаалаан).
«Шын» №33 2026 чылдың август 27
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn