Антонина Монгуш 1979 чылда ортумак школаны дооскаш, Кызылдың эмчи училищезинче дужаап кирип алган. Училищени 1982 чылда акушер-фельдшер мергежилдиг доозуптарга, томуйлаашкын ёзугаар ону чаа ажыттынган божуур бажыңга ажылдаар кылдыр чоруткан. Шак ынчаар аныяк кыстың кижилерге ачы-буян чедирер күш-ажылчы базымы эгелээн.
Бичии Тоня билип кээрге-ле хөй мал-маган аразынга, энерелдиг ада-иезиниң өөнге өзүп келгенин чылыы-биле сактып чоруур. Ылаңгыя хой, өшкүнүң чаш төлү — анай-хураганнар эң-не чаптанчыг чараш, кудуруктарын ходуйдупкаш дешкилежип, шурап-маңнашкан, маалаан-чиилээн хөглүү-даа кедергей.
Ооң ада-иези 7 ажы-төлдү төрээш, азырап өстүрген. Антонина оларның үш дугаар кызы. Ада-иези хөй ажы-төлүн өстүрбүшаан, колхоз-совхозтуң мал-маганын кадарып, ооң-биле чергелештир боттарының хууда малын база тудуп чорааннар. Тыва чоннуң “Малдыг кижи — каас, бай, тодуг-тогаа” дээн мерген сөстерин маңаа киирип кагзымза, черле артык эвес боор.
Авазының кадыы арай кошкак, ооң аарып чораанын бичии Тоня дыка эки билип, иезин аажок кээргеп, аарыын эмнептер эмчи болган болзумза дээн күзел ооң чаш сагыш-сеткилинге аары-биле дээп, бодалдарга алзып чораан. Оран-делегейивисте болуп турар ооң хоойлузундан, эртер оруундан кым-даа чайлап шыдавас. Шак ынчаар аныяк кыстың сагыш-бодалынга кижилерни эмнээр-домнаар буянныг мергежил – эмчи болур изиг күзел төрүттүнген.
Антонина Бопук-ооловнаның ниити ажыл стажы 44 чыл ашкан. Ооң 35 чылын Ак-Довурак хоорай эмнелгезиниң рентгенге ажылдаан. Ак-Довуракка ажылдап чорааш, уругларының адазы Геннадий Монгуш-биле таныжып, өг-бүле туткан. Ол Ак-Довурактың даг-дүгү комбинадынга ажылдап чораан. Геннадий Сургул-оолович дыка аныяк назынында, 30 харлыында-ла, чырык өртемчейден чоруй барганы хомуданчыг.
Буянныг эмчи оолдуг, кыстыг. Оглу Начын Геннадьевич авазының соон салгаан эмчи мергежилдиг, ол Иркутск облазының Шелеховский район эмнелгезинде ажылдап турар. 2022 чылдың сентябрьдан тура бо хүннерге чедир ол бодунуң дайынчы хүлээлгезин күүседип, тускай шериг операциязында киржип турар. Авазы оглун хүннүң-не манап чоруур.
Кенни Екатерина Евгеньевна экономист, бухгалтер мергежилдиг. Оларның оглу 14 харлыг, Кызылдың 12 дугаар школазының өөреникчизи.
Уруу Аржаана Геннадьевна Арга-арыгны өрттерден камгалаар авиацияның организастыг хандырылга салбырының начальниги. Күдээзи Дөнен-оол Доржу Кызылдың 2 дугаар өрт албанының удуртукчузу. Олар оолдуг, кыстыг.
Антонина Бопук-ооловна амыдыралының узун оруун эрткен, бодунуң кылып чоруур ажылын кончуг эки билир, сеткилинден бердинген кайгамчык эмчи, ажы-төлүнүң болгаш уйнуктарының энерелдиг эргим ынак авазы, ховар тыва кадыннарның бирээзи.
/ Раиса ОНДАР, Тываның улустуң башкызы, РФ-тиң Журналистер, ТР-ниң Чогаалчылар эвилелдериниң кежигүнү.
Чурукту авторнуң архивинден алган.
Шын №30 2026 чылдың август 5
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn