Ай-Чечээ тиилээн
Краснодар крайда Армавир хоорайга август 7-10 хүннеринде спорттуң чайгы хевирлеринге 18 хар чедир өөреникчилер аразынга Россияның Күш-культуржулар хүнүнге тураскааткан XIII Спартакиадазы болуп эрткен.
Аңаа Россияның шупту девискээрлериниң спортка шыырак дээн өөреникчилери киришкен. Спартакиаданың кол сорулгазы — “Спортту школаже” деп төлевилелди база 2030 чылга чедир Россияның 70 хуу чурттакчызы күш-культура болгаш спорт-биле хандыкшыырын чедип алыры. Ол ышкаш спартакиаданың тиилекчилери база шаңнал кирген спортчулар делегей чергелиг база Европа, делегейниң бирги чери дээш маргылдааларга Россияның командазы-биле киржир эргени чаалап алырлар.
Ол спартакиадага бистиң республикадан “Шеригниң төп спортчу клуву – Тыва” спорт школазындан 2026 чылда СФО-нуң база Тыва Республиканың Бүгү-россия чергелиг маргылдааларның дзюдога 48 кил деңзиге тиилекчизи Ай-Чечээ Өдекей чедиишкинниг хүрешкен. Бо спартакиадага Ай-Чечээ дуржулгалыг башкы Темир Монгуштуң удуртулгазы-биле эки белеткелдиң ачызында 44 килге хүрешкен. Маргылдааның баштайгы салыгларында удурланыкчыларын бүзүрелдии-биле ойнааш, харыысалгалыг түңнел хүрешче кирген. Тиилекчи ат дээш түңнел хүрешке Ай-Чечээ дагестан мөге кыс-биле ачыр-дачыр хүрешкеш, түңнелинде хайым болганнар. Чурум ёзугаар немелде үениң хүрежинде Ай-Чечээ мурнап, тиилелгениң “вазари” дээр аргазын кылган соонда, шииткекчи свистогун эдискен. Ол чүл дээрге Ай-Чечээ удурланыкчызын тиилээш, спартакиадага бирги черни ап, алдын медальга төлептиг болган.
Сайытка тураскааткан шыдыраа маргылдаазы
Аныяктар өргээзинге Күш-культуржулар хүнүнде ТАР-ның иштики херектер сайыды база Күрүнениң айыыл чок чериниң 3-кү чадазының комиссары чораан Николай Товарищтайның 120 харлаанынга тураскааткан 1 дугаар республика чергелиг дүрген шыдыраа турнири болуп эрткен. Маргылдааны Николай Чолдак-ооловичиниң ажы-төлү, төрелдери, эш-өөрү база республиканың Иштики херектер яамызының хоочуннар ниитилелиниң даргазы полковник Валерий Дарыма удуртуп эрттирген. Турнирниң ажыдыышкынында киржикчилерге байыр чедирип, полковник В.О. Дарыма база Н.Ч. Товарищтайның уруглары, төрелдери ачазының төөгүзүн чугаалап таныштырганнар.
Маргылдааның кол шииткекчизи Бүгү-россия чергелиг шииткекчи С.Ы. Түлүш дузалакчылары-биле ойнакчыларны дүрген шыдырааның дүрүмү-биле таныштырганнар.
Ниитизи-биле маргылдаага назы-хар аайы-биле чарган 2 бөлүкке 19 хоочун база 16 хар чедир 46 оолдар-уруглар киришкен. Түңнелинде хоочуннар аразынга 1-ги черни Кызылдың төлээзи Сайдаш Чигжит, 2 дугаар черни Чадаанадан Артур Монгуш, 3-кү черни Кызылдан Николай Байындак алганнар. Тускай шаңналды Кызылдың ойнакчызы Иргит Ховалыг алган.
16 хар чедир оолдар-уруглар аразынга 1-ги черни Сарыг-Лама Мөңгүн, 2 дугаарын Дүгер Допай, 3-кү черни Александр Куулар (шупту Кызылдың немелде өөредилге төвүнүң өөреникчилери) алганнар.
Айдаан Ховалыг Россияның ОБЯ-ның тиилекчизи
Саранск хоорайга август 4-7 хүннеринде өрт халавындан камгалаар хевир талазы-биле спортка Россияның ОБЯ-ның чемпионады база бирги чери дээш маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле Россияның 20 девискээринден шыырак дээн 200 хире камгалакчы спортчулар күжүн шенээн. Маргылдааның кол сорулгазы – Россияда ОБЯ-ның ажылдакчыларын “Россияда спорт” деп төлевилелдиң ачызы-биле спортче хаара тудары болур.
Бо маргылдаага бистиң республикадан 12 харлыындан эгелээш камгалал спортунуң өөреникчизи, киржикчизи база республика, СФО-нуң маргылдааларынга хөй удаа шаңналдыг черлерниң эдилекчизи Айдаан Ховалыг чедиишкинниг киришкен. Түңнелинде Айдаан Ховалыг камгалал спортунуң бир хевири — 3 дугаар каътче чада-биле дүрген үнер хевиринге 17-18 харлыг 20 спортчу аразынга эң эки түңнелди көргүскеш, бирги черни алган. Айдаан Ховалыг Россияның командазы-биле делегей чемпионадынга киржир эргени алган. Аныяк спортчуга эки белеткелди база делегей чемпионадынга чүгле тиилелгени күзедивис.
Тамерлан Чындыгыр 22 шыдыраачы-биле ойнаан
Август 9-та Аныяктар өргээзинге Россияның 19 харга чедир оолдар аразынга тиилекчизи, ФИДЕ-ниң спорт мастери Тамерлан Чындыгыр хары угда 22 шыдыраачы-биле солун ужуражылганы кылган. Маргылдааның кол сорулгазы – республиканың шыырак база чалыы шыдыраачылары Бурят республиканың база Ыраккы Чөөн чүк девискээриниң чемпиону Тамерлан Чындыгырны бүгү-талазы-биле сонуургап деткиири болган.
Солун ужуражылганың ажыдыышкынынга ТШО киржикчизи, хоочун шыдыраачы Экер-оол Манчын шыдыраачыларга база Тамерлан Чындыгырга тиилелгени күзээн. Солун маргылдааның түңнелинде ФИДЕ-ниң спорт мастери 22 ойнакчыны уткан.
“Океанның” тиилекчилери
Океан аттыг Бүгү-россия чергелиг уруглар төвүнге 8 дугаар дыштанылга үезинде “Делегейде спорт” деп төлевилел ёзугаар бичии оолдар аразынга биче бут бөмбүүнге түңнел маргылдаа болуп эрткен. Аңаа бистиң республикадан Шагаан-Арыгда Ноян аттыг спортчу клубтан “Олимп” командазы киришкеннер. Түңнелинде “Олимпиниң” ойнакчылары бедик деңнелдиг оюнну көргүзүп, шупту удурланыкчыларын чииги-биле тиилээш, 1-ги черге төлептиг болган. Олар “Океан” маргылдаазынга киржир эргени алыры-биле республика иштинге “Футбол школада” деп маргылдаага тиилээн соонда, СФО-нуң бирги чери дээш залга ойнаар, биче бут бөмбүүнге 3-кү черни алганнар.
Чазак Даргазының шаңналы дээш ...
Чоокта чаа ыраккы Каа-Хемде спорт-культура төвүнге 18 хар чедир оолдар-уруглар аразынга республика чергелиг баскетбол маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 20 хире командалар киришкен. Маргылдааның кол сорулгазы – баскетболду республикага сайзырадыры база “Спорт Россияда” деп төлевилелди боттандырары.
Түңнелинде шаңналдыг черлерже дараазында командалар кирген: оолдар аразынга 1-ги черни Сүбедей аттыг спорт школазының командазы, 2 дугаарын 17 дугаар школаның командазы, 3-кү черни “Реслицей” командазы алганнар; кыс уруглар аразынга 1-ги черни Кызылдан “Эвилел”, 2 дугаар черни Барыын-Хемчик, 3-кү черни “ Реслицей” командалары үлешкеннер.
Тергиин ойнакчылар деп тускай шаңналдарны “Сүбедей” спорт школазындан Ай-Маадыр Куулар база Дая Монгуш алган. Кызылдың 17 дугаар школазындан Базыр Ховалыг база Барыын-Хемчиктен Дарина Ооржак тергиин халдакчылар болган. Реслицейниң ойнакчылары Санчай Мунге биле Дарина Түлүш тергиин өттүрүкчүлер; Чеди-Хөлден Доржу Монгуш база Кызылдың 16 дугаар лицейиниң өөреникчизи Онзагай Седи тергиин камгалакчылар болганнар.
/ Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ,
спорттуң хоочуну.
Чуруктарны Тыва спорт каналдан база ТР-ниң Спорт яамызының социал четкиде арнындан алган.
“Шын” №31 2026 чылдың август 13
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn