Элээди шыдыраачыларның чедиишкиннери
Кызылда Аныяктар өргээзинге сентябрь 8-13 хүннеринде элээди уруглар аразынга Республиканың бирги чери дээш узун, кыска, дүрген 3 оюнга шыдыраа маргылдаазы болуп эрткен. Маргылдаага ниитизи-биле 94 эң шыырак шыдыраачылар, Барнаул хоорайга октябрь айда болур Сибирь Федералдыг округтуң бирги чери дээш маргылдаага киржир эрге дээш киришкеннер.
Республиканың бирги чери дээш маргылдааның ажыдыышкынын тускай шериг операциязының киржикчизи Георгий Ондар биле Республиканың Шыдыраа федерациязының удуртукчузу Ренат Ооржак ажыткаш, чалыы шыдыраачыларга байырны чедирип, тиилелгени күзээннер.
Чурум ёзугаар бир дугаар маргылдаа 4 хүн уламчылаан. Түңнелинде 1-ги черлерни дараазында спортчулар алган: 11 хар чедир уруглар аразынга Эрик Ондар биле Антонина Маадыр-оол, 13 хар — Дамба Ондар биле Угулза Малбай-оол, 15 хар — Дандар Малбай-оол биле Ананда Доңгак, 17 хар — Начын Чамзы биле Анастасия Ооржак, 19 хар — Александр Куулар биле Арина Иргит.
2 дугаар кыска салыг маргылдаазының тиилекчилери: оолдар — 1-ги чер — Самба Ондар, 2-ги чер — Демир Ондар, 3-кү чер — Даян Очур; кыс уруглар — 1-ги чер – Долзат Төре, 2-ги чер — Айше Ондар, 3-кү чер – Антонина Маадыр-оол.
Ийи дугаар бөлүк (13 хар чедир элээди спортчулар): оолдар — 1-ги чер — Дамба Ондар, 2-ги чер — Тензин Сат, 3-кү чер — Дамир Ондар; кыс уруглар — 1-ги чер — Угулза Малбай-оол, 2-ги чер — Тарина Монгуш, 3-кү чер — Далида Чамурлиева.
Үш дугаар бөлүк (15 хар чедир): оолдар — 1-ги чер — Тимур Иргит, 2-ги чер —Дандар Малбай-оол, 3-кү чер — Владимир Куулар; кыс уруглар — 1-ги чер — Ананда Доңгак, 2-ги чер – Валерия Дуват-оол, 3-кү чер – Чайзат Төре.
Дөрткү бөлүк (17 хар чедир): оолдар — 1-ги чер — Начын Чамзы, 2-ги чер — Мөңгүн Сарыг-Лама, 3-кү чер — Намчыл Монгуш; кыс уруглар — 1-ги чер — Анастасия Ооржак, 2-ги чер — Полина Иргит, 3-кү чер — Долума Очур-оол.
Беш дугаар бөлүк (19 хар чедир): оолдар аразынга — 1-ги чер — Евгений Мөңге, 2-ги чер — Александр Куулар, 3-кү чер — Доржу Сувакпит; кыс уруглар — 1-ги чер — Арина Иргит, 2-ги чер — Нелли Ондар, 3-кү чер — Дарима Сат.
Үш дугаар дүрген (блиц) оюн, 5 минута маргылдаа: 11 хар чедир оолдар аразынга 1-ги чер — Эрик Ондар, 2-ги чер — Самба Ондар, 3-кү чер — Демир Ондар (Чадаана); 13 хар чедир оолдар — 1-ги чер — Дамба Ондар, 2-ги чер — Тензин Сат, 3-кү чер — Дамир Ондар (Чадаана); 15 хар чедир оол- дар — 1-ги чер — Тимур Иргит, 2-ги чер — Владимир Куулар, 3-кү чер — Отсурен Ондар; 17 хар чедир оолдар — 1-ги чер — Мөңгүн Сарыг-Лама, 2-ги чер — Начын Чамзы, 3-кү чер — Дамир Чамаев; 19 хар чедир бөлүк — 1-ги чер —Александр Куулар, 2-ги чер — Доржу Сувакпит, 3-кү чер — Евгений Мөңге.
Кыс уруглар аразынга дүрген оюннуң түңнелдери: 11 хар чедир 1-ги чер — Антонина Маадыр-оол, 2-ги чер — Долзат Төре, 3-кү чер — Айше Ондар: 13 хар чедир 1-ги чер — Далида Чамурлиева, 2-ги чер — Угулза Малбай-оол, 3-кү чер — Монгуш Тарина (Чадаана); 15 хар чедир бөлүкке 1-ги чер — Валерия Дуват-оол, 2-ги чер — Ананда Доңгак, 3-кү чер — Чайзат Төре; 17 хар чедир 1-ги чер — Анастасия Ооржак, 2-ги чер — Полина Иргит, 3-кү чер — Байслана Севээн; 19 хар чедир бөлүкке 1-ги чер — Арина Иргит, 2-ги чер — Дарима Сат, 3-кү чер — Нелли Ондар.
Маргылдаага шаңналдыг черлер алган шыдыраачыларга ТР-ниң Спорт яамызының мурнундан Георгий Ондар медаль, диплом, өртектиг белектерни тывыскан. Ол ышкаш Республиканың элээди уруглар федерациязының удуртукчузу Доржу Дончур шыырак ойнакчыларга акша шаңналдарын сөңнээн.
Цэнгэл Наадымынга шылгарааннар
Моолдуң Цэнгэл сумузунда чурттап чоруур тыва чон сентябрь 12-13 хүннеринде “Хей-аът Наадымын” эрттиргеннер. Ол Наадым байырлалынга Тыва культура төвүнүң удуртукчузу Игорь Көшкендей, Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи Андрей Монгуш баштаан хөгжүмчүлер, мөгелер, баг адыгжылары барып киришкеннер. Чаңчыл болган Наадымны Цэнгэл тывалары Моолдуң, Кыдаттың, Россияның тыва чоннарының аразында найыралды база бурун тыва чараш чаңчылдарын аныяк-өскенге өөредиг кылдыр дамчыдары болур.
Национал хүрешке Тываны төлээлеп чораан Арзылаң мөге Айдемир Монгуш, Хартыга мөге Түметей Ширижик база аныяк мөге Алдын Ооржак хүрешкеннер. Хартыга мөгевис шүүлген, Арзылаң мөгевис 3-4-кү шаңналдыг черже база аныяк мөге сес шыырак мөге аразынче кирип, тыва чонун өөрткен. Багжылар аразынга ча адарынга 1-ги черни бистиң адыгжыларывыс Артыш Монгуш 1-ги черни база 3-кү черни Сайын-Херел Өпей алган. Эр хейлер! Изиг байырывысты чедирип тур бис!
Эзир Түлүш биле Чаяан Монгуш чемпионнар
Сентябрь 12-13 хүннеринде Уфа хоорайга Россияның чоннарының спортчу хүрештерге II спартакиадазы болуп эрткен. Спартакиаданың кол сорулгазы — “Россияда спорт” деп төлевилелди боттандырары. Аңаа бистиң республикадан Олимпийжи курлавырлар школазындан Эзир Түлүш биле Иркутск-Тываны төлээлеп, Чаян Монгуш киржир аас-кежиктиг болган.
65 килдиг мөгелер аразынга бистиң мөгевис Чаян Монгуш (тренери С.А. Самдан, В. Борошонов) чемпион атка төлептиг болган. База ол-ла 65 килге Эзир Түлүш (тренери Саток Кенден, Э.-М. Донгак, Э.В. Мортуй-оол) 3-кү черни алганы улуг чедиишкин. Мөгелерге база тренер башкыларынга тыва чоннуң мурнундан изиг байырны чедирбишаан, олимпий оюннарынга киржир эрге чедир хүрежирин күзедивис.
/ Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ, спорттуң хоочуну.
Чуруктарны Тыва хүреш, Спорт яамызының сайтыларындан алыр.
“Шын” №36 2026 чылдың сентябрь 17
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn