Уяраш Монгуштуң чедиишкини
Владивосток хоорайга сентябрь 26-да чаңчыл болган “Владивостоктуң көвүрүглери” деп байырлыг X делегей чергелиг марафон болуп эрткен. Аңаа Россияның 60 девискээриниң 277 хоорайындан база Германия, Кыдат, Индия, Япония, Мурнуу Көрея, Казахстан, Монголия, Кениядан эң шыырак база халыырынга ынак 6000 спортчу киришкен. “Россияда спорт” деп төлевилелди боттандырары база чурттар аразында харылзааны быжыглаары-биле Приморье крайның, Владивосток хоорайның Чазаа, “Run DnsRun” спортчу клуб база DNS компаниязының удуртулгазының деткимчези-биле болган.
Маргылдаа-биле чергелештир Владивосток хоорайның төвүнге киржикчилерге янзы-бүрү дыштаныр шөлдерни, солун мөөрейлерни организастааны онзагай. Ол ышкаш аңаа 2 өгленишкен аныяктар 3 км база 10 км халып, кудазын демдеглээни көрүштүг болган. Марафон үезинде төнчүзүнге чедир маңнааш, финишке келген спортчу бүрүзүнге сактыышкынның медальдарын тыпсып, изиг плов, шай, ногаа-чимис-биле хүндүлеп турган.
Маргылдааның түңнелинде 42.2 км хемчээлге херээжен спортчулар аразынга 1-3 дугаар черлерге Лидия Зотина, Анастасия Шпак, Надежда Тищенко төлептиг болганнар. Эр спортчулар аразынга 1-3 шаңналдыг черлерни Виталий Дьяконов, Бинь Янь Дин (Кыдат), Евгений Бушков үлешкеннер. Бистиң спортчувус Уяраш Монгуш 5-ки черни алгаш, шыырак спортчулар санынче киргени улуг чедиишкин. База назы-хар аайы-биле бөлүкке 5-ки черге төлептиг болган. Эр хей, Уяраш!
Киржикчилер аразындан эң улуг назы-харлыг спортчу дээш 79 харлыг Александр Козмов (Ленинград область) белекти алган. Ындыг белекке херээжен спортчулар аразынга 67 харлыг Цянь Янь Бао (Кыдат) төлептиг болган. Дараазында 60 хардан өрү назылыг эр-херээжен спортчулар аразынга 1-ги черни Кыдаттан Фучунь Тянь биле Цзин Лю алганнар.
Тиилекчилер база шаңнал кирген спортчулар 1 миллион акша, кубок, “Самсунг” деп смартфонну база өске-даа белектерни алганнар.
Паратхэквондо база тхэквондожуларның тиилелгелери
Бразилияда Лондрина хоорайга сентябрь 25-те паратхэквондога бедик рейтингилиг делегей чергелиг турнир болуп эрткен. Аңаа Россияның 4 дакпыр база Европаның чемпиону Джецун-Шолбана Кара-оол 47 килдиг спортчулар аразынга мөңгүн медальга төлептиг болган. Джецун-Шолбана чүгле шыырак спортчу болурда, тускай магистр-психолог деп эртемниг. Спортчу кыска Россияны база төрээн Тывазын алдаржыдып чорууру дээш, изиг байырны чедирбишаан, бедик спортчу чедиишкиннерни күзедивис.
Красноярскыга сентябрь 26-да Көрей Республиканың чиңгине элчининиң шаңналы дээш 2015-2016 чылдың оолдар, уруглар аразынга тхэквондо маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа бистиң бичии тхэквондожуларывыс бедик белеткелдиин база быжыг туруштуун көргүскен.
Түңнелинде кыс уруглар аразынга 41 килге Мөнгүнеш Лакпажап бирги черни ап, алдын медальга төлептиг болган. Оолдар аразынга Тимур Кыргыс 37 килге тиилелгеже чүткүлдүүн көргүскеш, 3-кү черни ап, хүлер медальга төлептиг болган.
Аът спортун хөгжүдер сорулгалар салдынган
Сентябрь 25-те “Тиилелге” спорт болгаш культура төвүнге ТР-ниң Спорт яамызы республикага аът спортун сайзырадыр сорулга-биле улуг ужуражылганы чоруткан. Ол хуралга регионнуң спорт сайыды Владимир Түлүш, Республиканың аът спортунуң федерациязының даргазы Ш.А. Соян база кежигүннери, спорт школаларының, ылаңгыя Спорттуң национал хевирлерин сайзырадыр спорт школазының удуртулгазы киришкеннер.
Хуралдың кол сорулгазы – бистиң республикага аът спортун бедик деңнелге чедир сайзырадыры болган. Ону чедип алыры-биле чедер-четпес айтырыгларны сайгарып тургаш, 2027 чылда хөгжүлдениң шын оруун шилип тургузары болур.
Бүгү-делегей чергелиг VI көшкүн чоннар оюннарынның аът чарыжынга киржири-биле кызыгаар девискээринге карантинге таваржып, өске орук-биле чоруур ужурга таварышканындан, 6 хонук иштинде эки белеткел четпээн болган. Аңаа 12 киржир аъттан чүгле 9 аът киришкеш, шаңнал кирбээн болуп турар. Ынчалза-даа бистиң аъттарывыс база шыырак талазын бадыткааннар.
Ол ышкаш 2026 чылдың Наадымында аът чарыжының 8 хевиринге 349 аът 2 хонук иштинде “Чүгүрүк” база “Чоруктуг” малдар аразынга тыва чаңчылга көрүштүг маргылдаа эрткенин демдеглээн.
Эки түңнелдерни чедип алыры-биле дараазында хемчеглерни тургускан.
Бир-ле дугаарында Республиканың аът спортунуң федерациязының ажылын экижидер даалганы Ш.А. Соянга берген. Дараазында Кызылда ипподромну катап тургузары-биле керээ чарар ажылды уламчылап чорудар. База Тос-Булак девискээринге долгандырыг хевирге аът чарыштырар шөлдү тургускаш, аңаа маргылдааларны эрттирер. 2028 чылда Казань хоорайга болур VII көшкүн чоннар оюннарынга эки белеткелди чорудар. База ол ышкаш 2030 чылда Моолга болур VIII көшкүн чоннар оюннарынга чавыс тыва, моол аъттар аразынга чаңчыл болган маргылдааны эрттирерин чедип алыры болур. Хуралдың төнчүзүнде спорт сайыды Владимир Түлүш дараазында тыва хүреш, баг адар талазы-биле база хуралдарны чорударын дыңнаткан.
Самдар-Кожай хүрежиниң түңнелдери
Барыын-Хемчик кожуунга сентябрь 26-да алдарлыг малчын чораан Сүүр-оол Морту оглу Монгуштуң (Самдар-Кожай) тураскаалын байырлыг байдалга ажыткан. Аңаа суму чергелиг база аныяк мөгелер аразынга тыва хүреш болуп эрткен. Ниитизи-биле 54 мөге хүрешкен.
Маргылдаа Ак-Довурак — Абакан оруундан 20 километрде Үстүү Дулаан-Кара арт кырынга болган. Ол маргылдааны Самдар-Кожайның салгалдары деткикчилеп, удуртуп эрттиргеннер.
Хүрештиң түңнелинде Сүт-Хөлден суму чергелиг Арзылаң мөге Онзагай Ооржак шүүлген. Үжүүрүнде Чөөн-Хемчиктен суму Чааны Сайын-Белек Монгуш, 3-4-кү черлерде Барыын-Хемчиктен Алаш Монгуш биле Чөөн-Хемчиктен Андрей Ондар, 5-8-ки черлерни Эрзинден Максим Ооржак, Сүт-Хөлден Субудай Насык-Доржу, Эрзинден Сенд-Аюш Монгуш, Барыын-Хемчиктен Омак Ооржак үлешкеннер.
Тиилээн мөге 50 муң акша биле богба малды, 2 дугаар чер дээш 30 муң акша биле молдурга, 3-4 черлер 30-30 муң акшалар биле хойлар, 5-8-ки черлер 20-20 муң акшалар биле хойлар, бир аът херекселин алганнар.
/ Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ,
спорттуң хоочуну.
Чуруктарны “Тыва спорт” каналдан, ТР-ниң Спорт яамызының соцчеткиде арнындан алган.
“Шын” №38 2026 чылдың октябрь 1
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn