Төөгүже кирген боксёр кыстар
Кемерово хоорайга январь 26-31 хүннеринде элээди болгаш аныяк кыс спортчулар аразынга Сибирь федералдыг округтуң бирги чери дээш бокс маргылдаазы болган. Аңаа бистиң республикадан 11 шилиттинген уруглар киришкен. Түңнелинде 2 алдын, 2 мөңгүн, 1 хүлер медальдарга төлептиг болганнар.
Алдын медальдар: 13-14 харлыглар аразынга 1-ги черни Улуг-Хем кожуундан Александра Куулар (тренери Эрес-оол Сагаан-оол) база 17-18 харлыг уруглар аразынга 1-ги черни Олимпийжи курлавырлар училищезинден Олимпия Иргит (тренери Спартак Лопсанай) алганнар; мөңгүн медаль — 15-16 харлыг уруглар аразынга 2-ги черни Улуг-Хемден Чайзат Шоңукпан (тренери Айдың Сонам) база 19-22 харлыглар аразынга 2-ги черни Олимпийжи курлавырлар училищезинден Алдын-Сай Иргит (тренери Спартак Лопсанай) алганнар; хүлер медаль — 3-кү черни 13-14 харлыг уруглар аразынга Ак-Довурактан Руфина Кара-Сал (тренери Арандол Монгуш) алган.
Тиилекчи боксерлар Россияның бирги черинге киржир эргени чаалап алганнар. Маргылдааның “Тиилелгеже чүткүл” деп тускай шаңналынга Алдын-Сай Иргит төлептиг болган.
Россияның мөңгүн медалының эдилекчилери
Орёл хоорайга январь 21-25 хүннеринде 21 хар чедир спортчулар аразынга ча адарынга Россияның бирги чери дээш маргылдаа болган. Командалар аразынга ча адарының “Шынарлыг” (классиктиг) хевиринге бистиң спортчуларывыс боттарының бөлүүнге бирги черни алгаш, түңнел оюнче киргеннер.
Түңнел маргылдаага бистиң команданың адыгжылары Адыгжы Тайба, Рагчасурэн Ханды, Айдаш Ямбиль ачыр-дачыр оюнга Иркутскунуң командазынга сан талазы-биле аштыргаш, мөңгүн медальды чаалап алган.
Алдын-биле чайырлаан мөңгүн медаль
Красноярск хоорайга чаңчыл болган И. Ярыгин аттыг ХХХVII Делегей чергелиг спортчу хүрештер маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа 20 ажыг чурттардан ниитизи-биле 502 мөге киришкен. Оларның аразында 176 херээжен база 326 эр улус, 220 даштыкы мөгелер, Россиядан 5 алдарлыг спортчулар.
Ук маргылдаага бистиң республикадан 57 килге Амир Чамзын, Кежик Седен, Аяндай Ондар, 61 килге Күдер Монгуш, Кежик Монгуш, 65 килге Чаян Монгуш, Эзир Тюлюш, 97 килге Бады-Маадыр Самдан, херээжен спортчулар хүрежинге 50 килге Тана Тюлюш, 53 килге Алдынай Даржаа хүрешкеннер.
Бо чылгы маргылдаага чүгле Кежик Монгуш 61 килге түңнел хүреш киир хүрешкен. Бирги чер дээш хүрешке сан талазы-биле Москвадан осетин мөге Чермен Тавитовка аштыргаш, 2 дугаар черге, мөңгүн медальга төлептиг болган. Улаштыр Чаян Монгуш 65 килге 3 дугаар чер дээш хүрешке ойнаткаш, 5 дугаар черни ап, Россия чемпионадынга хүрежир эргени алган.
Кежик биле Чаян Монгуш кады төрээн алышкылар, амгы үеде Иркутск–Тыва дээш хүрежип турарлар. Мөге алышкыларның тренер башкызы Айдаш Самдан март айдан эгелеп Россияның командазы-биле кады белеткелдерни эрттирерин дыңнаткан.
Бо чылгы мөңгүн медаль-биле тренерниң белеткээн өөреникчилери И. Ярыгин маргылдаазынга 3 мөңгүн, 6 хүлер медальдарны алганнар. Келир чылын алдын медальды чаалап алыр сорулганы салганнар.
Маргылдааның түңнелинде Дагестанның мөгелери 6 алдын, 5 мөңгүн, 8 хүлер база херээжен хүрешке 2 хүлер, ниитизи-биле 21 медальдыг 1-ги черже үнгеннер. Соңгу Кореяның мөгелери ниитизи-биле 8 медаль алгаш, 2-ги черни алганнар. Моолдуң мөгелери ниитизи-биле 8 медаль алгаш, 3-кү черге төлептиг болганнар. Россияның херээжен мөгелери 3 алдын, 1 мөңгүн, 11 хүлер медальдарга төлептиг болганнар. Бо удаада Сибирьниң база Ыраккы Чөөн чүктүң мөгелеринден чаңгыс-даа мөге алдын медаль албаан.
Кыдат Алтайының кышкы оюннары
Кыдаттың Алтай можузунда Алтай хоорайга чаңчыл езугаар Улуг Алтайның шаңналы дээш делегей чергелиг кышкы оюннарның маргылдаалары болуп эрткен. Маргылдаага Кыдаттың, Россияның, Казахстанның, Моолдуң спортчулары конькиге халыырынга, хаак-биле маңнаарынга, ски-альпинизмге күжүн шенеп киришкеннер.
Бо кышкы оюннарга Тываның спортчулары 3 чыл улай киришкеш, эки түңнелдерни көргүскеннер. 2023-24 чылдарда бичии хаакчы Ай-Сел Бегзи-Хуурак бодунуң бөлүүнге тиилекчи болган. Бо чылын кышкы спорттуң чаа хевири ски-альпинизмге бистиң спортчувус Баяндай Чимит-Доржу алдын медальга төлептиг болган.
Командалар аразында түңнелдер-биле Тываның спортчулары 3-кү черни ап, хүлер медальды чаалап алганнар. Бир база ийи дугаар черлерни Казахстанның база Алтай крайның командалары үлешкеннер.
Спорттуң чаа хевири ски-альпинизм дээрге 1 км хире бедик дагже үнери, чуңгулап бадары болур. Ниитизи-биле 3,5 минута иштинде ону эрткен турар. Бо спорт баштай Европага 1992 чылда тывылган. Бир дугаар аныяктар Олимпиадазынга 2020 чылда кирген. 2026 чылда Италияга болур кышкы Олимпиадага ски-альпинизмни киирер.
Хамыкты кайгаткан аныяк шыдыраачылар
Мурнуу Кореяда Тхэбэк хоорайга даштар-биле көжер Го (Бадук) деп оюнга тураскааткан II Делегей чергелиг фестиваль доозулган. Аңаа бистиң бичии спортчуларывыс чараш, дидим оюну-биле хамыкты кайгадып, төрээн Тывазын база Россияны алдаржытканнар. Түңнелинде Саглаш Монгуш, Тензин Ховалыг, Арина Иргит, Ачыты-Сандан Норбу, Айдың Ооржак, Анастасия Ооржак 2 кубок, 5 алдын, 7 мөңгүн, 2 хүлер медальдарга төлептиг болган. Спортчуларга база тренер башкы Чимис Хереловнага, ол ышкаш Тываның Го чөвүлелиниң даргазы Чамзырын Анотольевичиге бистиң республиканың Чазак Даргазы Владислав Ховалыг кайгамчыктыг чедиишкиннери дээш байырын чедирбишаан, тура дүшпейн эки белеткелди база оон-даа бедик спортчу чедиишкиннерни күзээн.
Шилилгелиг Кикбокс маргылдаалары
Чадаанага январь 27-29 хүннеринде назы-хар аайы-биле дөрт бөлүкке кикбокстуң Лоу-кик хевиринге Республиканың бирги чери база чемпионады дээш маргылдаалар болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 9 командадан 130 спортчу СФО-нуң бирги чери база чемпионадынга киржир эрге дээш күжүн шенеп киришкеннер. Түңнелинде Кызылдың “Олимп” спорт школаның спортчулары шылгараан. Ол-ла школаның спортчузу “Тергиин кик-боксер” деп атка төлептиг болган. “Тергиин тренер” атты Эдуард Салчак алган. Тиилекчилер СФО-га киржир эргени алганнар.
Чазак Баштыңының шаңналы дээш
Хоорайжыткан Каа-Хем суурда чаа “Тиилелге” культура-спорт төвүнге январь 28-30 хүннеринде ТР-ниң Чазак Баштыңының шаңналы дээш бут бөмбүүнге маргылдаа болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 30 команда ачыр-дачыр, чидиг оюннарны көргүскеннер. Түңнелинде 1-ги черни “Мажалык”, ийигизин — “Юность”, 3-кү черни Сибирь командалары үлешкеннер.
Таңды кожууннуң ай хүрежи
Январь 30-де "Сүбедей" спорт ордузунга чаңчыл езугаар хүреш маргылдаазын Таңды кожууннуң удуртулгазы бедик көдүрлүүшкүннүг эрттирген. Маргылдааның байырлыг ажыдыышкынында 2025 чылдың декабрь 27-де кожуун чагыргазының айтыышкыны-биле бадылааны “Мөгениң даңгыраан” 10 мөге оол даңгыраглааны үлегер-чижек болган. Таңдының төөгүлүг мөгелери Окан Оюн Күчүтенни болгаш Чаан мөгелер — Ойдупаа, Билчиир, Күдерек, Хуназыг Оюннарны база аныяк мөгелер Мерген, Тайлун, Амир, Херел оларны база аңаа сактып чугаалаан.
Маргылдааның түңнелинде 18 хар чедир 69 мөге хүрежинге дараазында мөгелер шаңналдыг черлерже кирген: бирги чер — Чамыяң Кара-Сал (Сүт-Хөл), 2-ги чер — Айдыс Куулар (Чөөн-Хемчик), 3-4 черлер — Артына Монгуш (Чөөн-Хемчик), Дая Шинчик (Чөөн-Хемчик), 5-8 черлер — Аңчы Доңмит (Тес-Хем), Балчинян Баажай (Эрзин), Нанчук Дондук (Тес-Хем), Сайдаш Дакыр-оол (Улуг-Хем). Тускай шаңналдар: “Тиилелгеже чүткүл” — Иван Дудин (Кызыл), “Чараш арга” – Айдың Доржу (Тере-Хөл),”Чараш девиг” — Балчыр Сайын-Белек (Таңды).
Шыырак мөгелер хүрежинге 70 мөге киришкен. Түңнелинде тиилээн мөгелер: 1-ги чер — Хартыга мөге Кайгал-оол Ондар (Сүт-Хөл), 2-ги чер — Арзылаң мөге Мөңге-Эртине Куулар (Чөөн-Хемчик), 3-4-кү черлер — Начын мөге Субудай Шойдун (Улуг-Хем), Хартыга мөге Начын-Мерген Ооржак (Сүт-Хөл), 5-8-ки черлер — Оолак Сембирии (Өвүр), Гьятцо Дадый (Эрзин), кожуун Чааны Түметей Ширижик (Сүт-Хөл), Хартыга мөге Сорукту Калин-оол (Эрзин). Тускай шаңналдар: “Чараш арга” — Вячеслав Санчыт-оол (Улуг-Хем), ”Тиилелгеже чүткүл” — Аяс Учунак (Таңды), “Тергиин шииткекчи” — Ай-Демир Монгуш.
Тыва хүреш, тыва чаңчылдарга хамаарыштыр дараазында хоочуннарның бодалдары: Тере-Хөлден хоочун мөге Артур Сундуй бодунуң төрээн кожуунунга хүрешти база тыва чаңчылдарны сайзырадыры-биле шаандакы Сыгдык мөгениң база оон-даа өске төөгүлүг улуг мөгелерниң көдүрүп чораан улуг даштарын чаңгыс черге чыып, “Мөгениң Оваазын” тургузуп ыдыктаар ажылды чорудуп турары улуг чоргаарал; ТР-ниң Дээди Хуралының Даргазы Каң-оол Даваа база ИХЯ-ның хоочуну, подполковник Иргит Ховалыг тыва хүрешке килдер аайы-биле шаандагы спартакиадаларны эгидер бодалдарын илереткен; хоочуннар Каа-Хемде чаа туттунган “Тиилелге” спортчу төптү, Күш-культура болгаш спорт академиязын “Тиилелге” деп адааш, өөредилге база тиилекчилер белеткээр сорулганы салыр бодалдыг.
/ Арынны спорттуң хоочуну Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ белеткээн.
Чурукту ТР-ниң Спорт яамызының социал четкиде арнындан алган.
“Шын” №4 2026 чылдың февраль 5