Кызыл хоорайның коммуналдыг көвүрүүнүң чанынга ооң мурнунда чылдарда талдар колдай өскен сайлыг ээн чер турган. Ол чер бо хүнде Кызылдың улуг-биче чурттакчыларының болгаш аалчыларының дыштаныр ынак черлериниң бирээзи апарган. Ону “Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри” федералдыг төлевилел деткимчези-биле онлайн-бадылаашкынга чоннуң шилилгези ёзугаар соңгаанының түңнелинде, Өг-бүле парыгы кылдыр чаагайжыткан.
Парк тудуун “Элита” КХН 2020 чылдың июнь 22-де керээ ёзугаар эгелээш, черни дескилеп, кырындан брусчатканы чаткаш, бүгү талалыг оюннар комплекизин тургускаш, немей ине бүрүлүг ыяштарны тарааш, дыштаныкчылар олурар сандайларны салгылааш, паркты караңгы үеде чырыдар чагыларга чараш фонарьларны аскылааш, ол-ла чылдың күзүнүнде ажылды дужааган.
Чаа дыштанылга парыгы ажыттынган соонда, ТР-ниң Күш-ажыл болгаш социал политика яамызының чанында Аныяк специалистер чөвүлелиниң идип үндүрген саналы ёзугаар төлевилелди боттандыргаш, Тыва Республиканың Үлегерлиг өг-бүлелериниң хүндүлел самбыразын ында тургускан.
Чылдан чылче паркты улам чаагайжыдар сорулга-биле 2025 чылда база катап “Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри” федералдыг төлевилелге киришкеш, интернетке бадылаашкынның түңнелинде чоннуң шилилгези-биле парк девискээринге ажык дээр адаанда интерактивтиг музейлиг уругларның эртем шөлчүгежин тургузар ажыл эгелээн. Ол шөлчүгеште турар чүүл бүрүзүнүң дугайында медээни QR-код таварыштыр билип алыр аргалыг кылдыр кылыр дээн.
2026 чылда “Таарымчалыг хоорай хүрээлелин хевирлээри” федералдыг төлевилел иштинде "Инфраструктура для жизни" деп национал төлевилел деткимчезин алган соонда, муниципалдыг керээни чаргаш, “Корус” КХН амгы үеде ында “Уругларның эртем шөлчүгежи” тургузар ажылды уламчылап турар. Ол шөлчүгешке чүү турар дээрге:
1. “Хөлеге театры”. Аңаа уругларның хөлеге дузазы-биле дүрзүлер үндүрер чогаадыкчы чоруун сайзырадыр болгаш уран чүүлче сонуургалын оттурарындан аңгыда, сюжеттиг оюннар ойнаарынга эптиг.
2. “Электрилиг шуужуг”. Ол дээрге батарея, резистор болгаш динамиканың дузазы-биле электри күжүнүң кайыын канчаар дамчып кээрин уругларга бөдүүнү-биле көргүскен панель.
3. “Кинематограф”. Аңаа анимацияның эге билиглери болгаш эң баштайгы киноаппараттарны канчаар ажылдадып турганын көргүскен конструкторну тургузар. Ында дискилерни долгап тургаш, чурукта кадрларның канчаар солчуп турарын уруглар боттары эскерип, чогаадыкчы шенээшкиннерни чорудар аргалыг боор.
4. “Чугаалажыышкын хоорзалары”. Ол дээрге дадарбас каңдан кылган ийи аңгы талада тургускан хоорзалар (трубалар) дамчыштыр уруглар аразында чугаалажыышкыннар кылыр чер-дир. Кижиниң үнү канчаар өскерлип болурун билип алырындан аңгыда, уругларны шын чугаалажып өөрениринге дузалыг.
Ол ышкаш “Уругларның эртем шөлчүгежинге” хөлегелиг чаглак дээш өске-даа чүүлдерни кылыр. Ажыл доосту бээрге, Өг-бүле парыгының дыштаныкчыларының, ылаңгыя ажы-төлдерге кончуг сонуурганчыг аңгы девискээр тургустунар дээрзи манаттынып турар.
Хоорайның улуг-биче чурттакчыларының дыштаныр черлери немежип, улам-на чаарттынып турарынга чон өөрүп турар.
Сорунза МОНГУШ.
Медээни болгаш чуруктарны Кызылдың мэриязының парлалга албанындан алган.
“Шын” №22 2026 чылдың июнь 11
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...