Тываның А. Пушкин аттыг национал ном саңының чаарттынган литература, уран чүүл болгаш спорт килдизиниң байырлыг ажыдыышкыны болган. Чаартылгаларны “Өг-бүле” национал төлевилелдиң иштинде “Өг-бүле ыдыктары болгаш культура инфраструктуразы” федералдыг программа таварыштыр болган мөөрейге Тываның национал ном саңының тиилелгези деткимчени берген. Бүгү-россия чергелиг мөөрейге «Слушай ТываНом» деп библиотеканың эрттирип турганы солун практиказы бедик үнелелди алганын сагындыраал.
Чаарттынган оран-саваның бодунуң төөгүзү регионалдыг ужур-уткалыг. 1925 чылда Совет Эвилелиниң Тывага берген белээ — бир дугаар даштан туттунган оран-савага электростанция ажыттынган. Ол оран-сава төөгүнүң материалдыг өнчүзү болуп арткан. 1940 чылда ону Пушкин аттыг ном саңының литература, уран чүүл болгаш спорт килдизинге дамчыдып берген соонда, 1970 чылдарның төнчүзүнден тура нота, хөгжүм килдизи кылдыр ажыглалга тургаш, чоорту хөгжүм литературазы, уран чүүл болгаш спорт килдизинче шилчээн.
Бо хүнде ук килдис хөй талалыг девискээр апарып, чаа үениң негелделеринге дүүштүр кылган дериг-херексел-биле четчеленип, библиотека хандырылгазын күүседип турар. Амгы үеде килдистиң фондузунда 25 муң ажыг ховар документилер – кайда-даа сатпайн барган винил пластинкалардан эгелээш ноталыг үндүрүлгелер, амгы үеде чугула хереглелдиг номнар, электроннуг курлавырга чедир бар. Ол хире байлак фонд турда, хөгжүмчүлер, спортчулар, шинчилекчилер, студентилер, школачылар безин боттарының сонуургааны спорт болгаш уран чүүл талазы-биле айтырыгларынга харыыларны оон тып ап болур.
Пушкин аттыг ном саңының чаарттынган литература, уран чүүл болгаш спорт килдизиниң байырлыг ажыдыышкынында кызыл кожааны ТР-ниң культура сайыды Виктор Чигжит биле ук библиотеканың директору Ирина Эртине кезип киргеш, чаартылгаларны сонуургадып көрген соонда, культура сайыды Тывада библиотекалар амгы үеге дүүштүр чаарттынып, номчукчуларга эптиг, барыксаары “дириг” девискээрлер апарып турарын чугаалаан. Ол-ла бүгү чаартылгалыг ажыл-агыйны болгаш улуг хемчээлдиг төлевилелдерни боттандырарынга ТР-ниң Чазак Даргазы Владислав Ховалыгның деткимчези улуг дээрзин ол демдеглээш, чижек кылдыр К.И. Чуковский аттыг уругларның ном саңының баазазында Уругларның культура чырыдыышкынныг төвүнүң чоокта чаа, июнь 1-де, ажытканын демдеглээн. Ол ышкаш ном саңының чаарттынган килдизинге чаа-чаа төлевилелдер төрүттүнүп, республиканың культурлуг амыдыралы улам-на хөгжүүрүн ол күзээн.
/ Бистиң корр.
Чуруктарны ТР-ниң Культура яамызындан алган.
“Шын” №25 2026 чылдың июль 2
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...