Бай-Тайга кожууннуң Пенсионерлер болгаш хоочуннар чөвүлелиниң удуртукчузу Сайлык Уртунайның удуртулгазы-биле хоочуннар, аныяктар база Авырал аттыг немелде өөредилге төвүнүң башкылары Тээлиниң даг баарының аржаан чоогунга янзы-бүрү чечектер үрезиннерин шык черге тарааннар. Чечектерден аңгыда, каттыг ыяштарның өзүмнерин, огородка үнер үнүштер үрезиннерин база чажып кагдывыс. Кужур чок арыг аржаан суг чоогунга, боду бүткен шык черге черле үнүп кээрлер деп бүзүреп, ырлажып тургаш тарыдывыс. Аржаан чалап келген улус ала-чайгаар сонуургап, биске каттыжып кээп, дузалажып турдулар.
Кожууннуң болгаш суурнуң юбилейлеринге үлүг-хуувусту ынчаар киириштирдивис.
Аржаан баар орукта кызыл хараганның бо чылын чечектелген деп чүвезин, чаражын. Алдын-сарыг чүве. Хараганның сарыг чечээ эм база болур. Тыва кижиге хараган камгалал база болур. Ооң чоогунга чараш чечектеривис үнүп кээр болза, оон-даа бир тускай чараш болур боор. Калмыкияда бир хөлге тус черниң чурттакчылары, Тожуда дег, алаң-тос (лотос) чечээн тарып каарга, хөлдү долдур чечектелип өскен. Ол хөл ам күрүне камгалалдыг заповедник, хайгаарап турар ажылдакчыларлыг туризм төвү апарган.
Хоочуннар бистиң бо эгелээшкинивисти аныяк-өскен, чаа өгленишкен аныяктар, өг-бүлелер, студентилер, биология, ботаника башкылары, школа администрациязы улаштыр сайзырады бээринге идегеливис улуг. Чанывыста аржаанывыс дугайында тоолчургу чугаадан алырга, дыңнап көрбээним онзагай шынарлыг деп билдивис.
Ажылды кылып дооскан соонда, ол хүн улуг чогаалчы А.С. Пушкинниң төрүттүнген хүнү болганда, орус-тыва дылдарга шүлүктер номчулгазы уламчылаан. Бөлүктүң эң улуг назылыг хоочуну, 83 харлыг Т.С. Таргынның Пушкинниң шүлүктерин шээжи-биле билирин, Ч.С. Өпейниң ырлаарын магадап дыңнап, дыштанып алдывыс.
Чечектер тарыыр акцияга киришкен кижи бүрүзүнге ус-шевер даараныкчы Сайлык Мөңгеевнаның бодунуң даарааны артыш-биле иштээн артыш хаптарын кижи бүрүзү белекке алыр аас-кежиктиг болдувус. Аай-дедир машина-биле «Авыралдың» директору Д.Б. Тойбу-Хаа бисти сөөртүп чедиргенинге четтиргенивис илереттивис.
/ Зоя СЕРЕНДОО.
Бай-Тайга кожуун.
Чурукту авторнуң архивинден алган.
“Шын” №22 2026 чылдың июнь 11