Сүлде Донгактың чедиишкини
Азербайджанның төвү Баку хоорайда Спорт өргээзинге октябрь 17-18 хүннеринде сумо хүрешке делегей чемпионады болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 30 чурттан 500 хире мөгелер киришкен.
Октябрь 17-де 18 хар чедир оолдарга 20 дугаар база уругларга 12 дугаар командалар аразынга база хууда бирги чер дээш чемпионаттар болган. Октябрь 18-те эр улус аразынга 27 дугаар, херээжен улус аразынга 18 дугаар командалар аразынга база хууда бирги чер дээш чемпионаттар болган.
Чемпионатты Бакуга эрттирери-биле Бангкокка эрткен чемпионат соонда делегей чергелиг Сумо федерациязының удуртулгазы маргылдааның тугун Азербайджанга хүлээткен турган. Делегей чергелиг Сумо федерациязы октябрь 16-да Бакуга болган чыышка билдингир сумо мөгези Йокодзуна Хакухону делегейниң Сумо федерациязының удуртукчу президентизи кылдыр соңгуп бадылаан болуп турар. Алдарлыг мөге, чаа удуртукчу тыва мөгелерни база таныыр, Японияда Амыр-Санаа (Роуга) мөгевисти база деткип карактап чорууру өөрүнчүг.
Азербайджанда бир дугаар эртип турар делегей чемпионадының ажыдыышкынында киржип турар 30 чурттуң туктарын аскан индирге, Азербайджан Республиканың аныяктар болгаш спорт сайыды Фарид Гаибов бүгү аалчыларга болгаш спортчуларга изиг байырны чедирбишаан, чемпионатты ажыткан. Японияда Спорттуң каттышкан дайынчы хевирлериниң президентизи Атиль Агамиров база Делегей чергелиг сумонуң чаа соңгуткан президентизи Се Хакухо азербайджан чонга, сумонуң сайзыралынга киирип чоруур үлүү дээш база чоннар аразында найыралды быжыглап турары дээш өөрүп четтиргенин илереткеннер.
Чемпионат спортчу сумонуң делегей чергелиг дүрүмү-биле команда бүрүзүнге килдер аайы-биле 4 мөге хүрешкен. Түңнелинде эр командалар аразынга 1-ги черни Украинаның, 2 дугаарын Японияның, 3-күзүн Сүлде Донгактың киржип, хүрежип чорууру Кыргызстанның командазы алган.
Бистиң чаңгыс чер чурттуувус, Арзылаң мөге Сүлде Донгак 115 килдиг мөгелер аразынга 3 дугаар шаңналдыг черже кирип, хүлер медальга төлептиг болганы улуг өөрүшкү, чоргаарал. Эр хей, мөге!
Аныяк мөге Кыргызстан дээш делегей чемпионадынга 4 катап хүрешкеш, 4 катап хүлер медальга төлептиг болганы улуг чедиишкин.
Үлегерлиг ада Сат-Ок Кенден
Россияда октябрьның 3 дугаар улуг-хүнүн Адалар хүнү кылдыр чарлаанын билир бис. Спортчулар база тренерлер аразында хөй ажы-төлдүг үлегерлиг адалар бар. Ындыгларның санынга спортчуларга база уругларынга үлегерлиг ада болур тренер башкы Сат-Ок Кенденни адап болур. Сат-Ок Кенден амгы үеде хостуг хүрешке Тыва Республиканың алдарлыг тренери. Ол хөй санныг республика база Россия чергелиг маргылдааларның тиилекчилерин белеткеп чоруур шыырак башкыларның бирээзи. Ол ышкаш республикада Спортчу хүрештер чөвүлелиниң оралакчы президентизи, бүгү Россия чергелиг шииткекчи болур. Өөнүң ишти Алдынай Каваевна-биле 4 кыстың хүндүлүг ада-иези.
Оларның улуг уруу Долзат Москвада Россияның чоннарның найыралының университединде 3-кү курста өөренип, эки студентилериниң бирээзи кылдыр санадып турар. Долзат ада-иезиниң чоргааралы база дуңмаларынга улуг үлегерин көргүзүп чоруур. Ийи дугаар уруу Ай-Сай Кызылдың 7 дугаар школазының 11 клазының доозукчу өөреникчизи. Ай-Сайга ачазы биле авазы шын орукту шилип алырынга эки дузалажып, арга-сүмезин кадып, хайгааралда ап чоруурлар. Үш дугаар уруу Арьяна Кызылдың 7 дугаар школазының 5-ки классчызы. Хеймер уруу Арина 4 харлыг, Кызылдың 3 дугаар уруглар садында барып турар.
Сат-Ок Кенден өг-бүлезинге база ажылынга четтигип чоруур үлегерлиг адаларның бирээзи. Ынчангаш Адалар хүнү-биле изиг байырны чедирбишаан, быжыг кадыкшылды күзедивис.
Дыңнаары кошкак мөгелерниң тиилелгези
Орёл хоорайга октябрь 14-15 хүннеринде 16-17 харлыг дыңнаары кошкак оолдар аразынга Россияның бирги чери дээш хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Маргылдааның кол сорулга- зы — кадыы кошкак чон аразынга спортту эки суртаалдаары, сайзырадыры.
Бистиң бичии мөгелеривис бо удаада шупту талазы-биле бедик белеткелин көргүзүп, кайгамчык чараш хүрешкеннер. Түңнелинде 4 алдын база 1 хүлер медальдарны чаалап ап, команда талазы-биле 2 дугаар черге төлептиг болганнар.
Боттарының килдеринге дараазында мөгелер 1-ги черлерни алганнар: Ачылыг Кежикей 45 килге, Начын Кара-Сал 55 килге, Александр Баринов 80 килге, Бувайсар Монгуш 92 килге. Үшкү черни 60 килге Доржу Түлүш алган.
Даг-Алтайга тыва самбистер тергиидээн
Даг-Алтайга октябрь 14-15 хүннеринде Алтай Республиканың баштыңының Кубогу дээш Бүгү-россия чергелиг самбо маргылдаазы болган. Маргылдааның кол сорулгазы “Россияда самбо” деп төлевилелди боттандырары болур.
Ол маргылдаага бистиң республикадан дараазында мөгелер эки хүрежип, шаңналдыг черлерже киргеннер. Оларның аразындан 58 килге Тамба-Доржу Монгуш чараш хүрешти көргүскеш, 1-ги черни алгаш, алдын медальга төлептиг болуп база “Россияның спорт мастери” деп хүндүлүг атты күүсеткени улуг чедиишкин болган.
Дайынчы самбога 64 килдиг мөгелер аразынга тулган хүрешти Ай-Херел Хертек көргүскеш, 1-ги черни ап, алдын медальга төлептиг болган. Дараазында база дайынчы самбога 71 килдиг мөгелер аразынга Найдан Куулар ачыр-дачыр хүрештиң түңнелинде 2-ги черни алган.
Мөгелерге база тренер башкыларынга изиг байырны чедирбишаан, тиилелгелерни күзедивис.
Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ, спорттуң хоочуну.
Чуруктарны “Тыва спорт” каналдан база ТР-ниң Спорт яамызының соцчеткиде арнындан алган.
«Шын» №41 2026 чылдың октябрь 22
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn