Бир-ле бичии сууржугашка мерген угаанныг өгбе чурттап чораан. Аңаа улус үргүлчү арга-сүме айтырып кээр турган. Бир хүн кырганга аныяк өг-бүле аас-кежик дугайында айтырыгларга харыы дилеп келген.
Кырган оларже көргеш чугаалаан: «Өг-бүлениң аас-кежии — улуг күжениишкин болгаш кичээнгей негээр уран арга-дыр. Быжыг өг-бүлени тургузар 12 чажытты силерге ажыттым:
1. Ынакшыл өзек ышкаш. Хүннүң-не бот-боттарыңарга ынакшыл дугайында, кыска дыңнадыг-даа болза, чугаалаар үени тып ап туруңар.
2. Бүзүрел. Бот-боттарыңарга ажык болуңар. Бүзүрел — бүгү чүүлдерни тургузар быжыг фундамент-тир.
3. Дыңнап билир. Чүгле чугаалап эвес, дыңнап база өөрениңер. Билиишкин — чүрекче дүлгүүр-дүр.
4. Бот-боттарынга дузалажыры. Берге байдалдарда хүлээлгелерни үлежип алгаш, бот-боттарыңарга дузалажыңар.
5. Кады күзел күзээри. Келир үеже кады сорулгадан салыңар. Күзелдер — демнештирер болгаш сорук киирер.
6. Хүндүлежир. Кады чурттаан эжиниң санал-оналдарын база сагыш-сеткилин үнелеңер. Хүндүткел аяннажылганы тургузар.
7. Өршээр. Өршээп өөрениңер. Дески чүве турбас, частырыглар турар.
8. Демниг болур. Чаңгыс сонуургалдыг болур үеден тывыңар. Ол чүүл өөрүшкүлүг сактыышкыннарны арттырар.
9. Ёзу-чаңчылдар. Боттарыңарның ховар дээн чаңчылдарыңарны чогаадыңар. Ол чүүл өг-бүлени сырый каттыштырар болгаш таарымчалыг байдалды тургузар.
10. Шынчы чорук. Бот-боттарыңарга шынчы болуңар. Шынчы чорук билишпейн баарын болдурбас.
11. Берге үеде деткимче. Амыдыралдың берге байдалдарында чанынга туруңар. Ол чүүл харылзааны болгаш бүзүрелди быжыглаар.
12. Өөрүп четтирип чоруур. Хензиг-даа чүвеге «четтирдим» дээрин утпа. Бот-боттарының үнелиг чүүлдерин миннип чоруурга, ынакшыл күштелир.
Аас-кежик — анаа-ла байдал эвес, а кады эртер орууңар-дыр, сактып алыңар. Кылган базымыңар, эткен сөзүңер бүрүзү ол орукту үндезилеп тургузар» — деп, кырган чугаазын дооскан.
Чурукту ГигаЧатка чураан
“Шын” №19 2026 чылдың май 21
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар max.ru/join/egenQ...