Кандыг-даа хамаатының, ооң иштинде назы четпээн уруг-дарыгның, кол хүлээлгези – хоойлу-дүрүмнү сагыыры болгаш чурум үрээшкиннерин, кем-херек үүлгедиишкиннерин болдурбазы. Оон аңгыда өске кижилерниң эргелерин база хажытпас ужурлуг.
Юридиктиг харыысалга дараазында хевирлерлиг болур:
- Кеземче
- Административтиг
- Хамааты
- Корум-чурум
Корум-чурум үрээшкини дээрге-ле хоойлуга чөрүштүр ниитилелге удур хора чедирип турар, ол дээш харыысалгага онаажыр кылдыныг-дыр.
Административтиг чурум үрээшкиннеринге хамааржыр чүүлдер:
- Хоойлуга удур угаан сээдеңнедир наркотиктиг бүдүмелдер ап, шыгжап азы садып-саарары, оларны ажыглаары
- Өске кижиниң өнчү-хөреңгизинге хора чедирери
- Биче хемчээлдиг оор чорук
- Тускай эрге, чөпшээрел чокка машина-балгат башкарары
- Машина-балгатты эзирик байдалдыг башкарары
- Когараан кижиге чиик кемдээшкиннерни чедирип турар орук шимчээшкининиң айыыл чок чоруун сагывааны
- Дүрген хөделир албан черлерин мегелеп кыйгырары
- Бичии хулиган чорук
- Нацизм болгаш ооң ылгавыр демдектерин делгередири
- Хөй-ниити черлеринге эзирик болгаш наркотиктиг бүдүмелдер ажыглап алган байдалдыг чорууру
Шак мындыг чурум үрээшкиннери дээш онаап болур хемчеглер:
- Сагындырыг
- Торгаал
- Албан ажылдадыры (хөй-ниити ажылдарын кылдырары)
- Чурум үрээн эдилелин хавырары
- Административтиг тудуп хоругдал
- Эргелерин казыыры.
Кем-херек үүлгедиишкини дээрге угаан-сарыылдыг кижиниң ниитилелге болгаш кижилерге хамаарыштыр айыылды тургузуп турар кылдыныы болур. Ол дээш кеземче херээн онаар апаар. Херектерниң аар-чиигин барымдаалап, 2-ден 10 чыл чедир хосталгазын казып шиидер. Онза аар херектер дээш 10 чылдан көвей хуусаага шиидер.
Назы-четпээн уруглар кем-херекке киржилгелиг болур болза, дараазында хемчеглерни онаар:
- Торгаал
- Албан кылыр ажылдар
- Эдип-чазаар ажылдар
- Хосталгазын боогдаары
- Тодаргай хуусаа иштинде хосталгазын казып шиидери
Утпайн, сактып чорууру чугула!
Кеземче херээ дээш 16 харлыындан тура харыысалгалыг болур, а аар болгаш онза аар херектерге 14 харлыындан тура онаажып болур. Назы четпээн ажы-төлү дээш ада-ие харыысалгалыг болур ужурлуг. Чурум үрээшкиннерин болгаш кем-херек үүлгедиишкиннерин болу бээрге, сайгарарының орнунга болдурбас дээш баш удур хемчеглерни алганы дээре.
Чуруктарны интернеттен хоолгалаан.