Эң тергиин башкылар
Бай-Тайга кожууннуң школаларының башкыларының “Чылдың башкызы – 2026” профессионал мөөрейиниң түңнелдерин үндүрүп, тиилекчи башкыларны байырлап демдеглээриниң ёзулалы болган.
Башкыларның профессионал мөөрейи – киржикчи башкы бүрүзүнге шыңгыы шылгалда. Ол дээрге башкының бойдустан башкы болур салым-чаяанының, мөзү-бүдүжүнүң болгаш билиг-мергежилиниң, чаартыкчы угаан-бодалының шылгалдазы.
“Чылдың башкызы – 2026” профессионал мөөрейниң тергиин тиилекчизи Бай-Тал сумузунуң Николай Конгар аттыг ортумак школазының орус дыл болгаш литература башкызы Күдер Саянович Кара-Сал болган.
Номинациялар аайы-биле дараазында башкылар тиилээн: “Төрээн дылдың болгаш төрээн чогаалдың эң тергиин башкызы” – Кара-Хөл сумузунуң К.С. Күжүгет аттыг ортумак школазының эге класстар башкызы Чозармаа Николаевна Сарыглар. “Школа назыны четпээн уругларны төрээн дылынга өөредиринге эң тергиин башкы” — Бай-Тал сумузунуң “Салгал” уруглар садының кижизидикчи башкызы Алимаа Сүзүкейевна Очур-оол; “Аныяк специалист” — Хемчик сумузунуң А. Кунзук аттыг ортумак школазының химия башкызы Ай-Херел Мариковна Салчак; “Чылдың кижизидикчи башкы- зы” – Бай-Тал сумунуң “Салгал” бичии уруглар садының кижизидикчи башкызы Айлаңмаа Матырововна Анай-оол; “Эң тергиин дагдыныкчы башкы” — Тээлиниң В.Б. Кара-Сал аттыг ортумак школазының англи дыл башкызы Айда-Сай Аяновна Сат; “Эң тергиин эр педагог – лидер болгаш дагдыныкчы” – Шуй ортумак школаның ОБЖ башкызы Аян Владимирович Хомушку; “Чылдың педагог-психоло- гу” – Тээлиниң В.Б. Кара-Сал аттыг ортумак школазының педагог-психологу Ольга Белек-ооловна Ондар; “Чүрээмни уругларга берип тур мен” – немелде өөредилгениң “Профессионал угланыышкын төвүнүң” педагогу Даң-Хаяа Кызыл-ооловна Күжүгет.
Тиилекчи башкылар командазы Бай-Тайга кожуунну мөөрейниң регион чергелиг чадазынга төлээлээр.
Студент кадын кыстар
“Каа-Хем кожууннуң студент даңгыназы – 2026” деп угаанныг болгаш чараш студент кыстар мөөрейи болуп эрткен. Аңаа ортумак болгаш дээди өөредилге черлеринде өөренип турар Каа-Хем кожуун чурттуг 11 уруг киришкен. Мөөрейниң жюри кежигүннери оларның чүгле эртем-билиин эвес, идик-хевин, сценага боттарын аянныг көргүзүп билирин база кичээнгейге алганнар.
“Каа-Хем кожууннуң студент даңгыназы – 2026” мөөрейниң тиилекчизи композитор А.Б. Чыргал-оол аттыг уран чүүл колледжизиниң сургуулу, алыс боду Кундустуг суур чурттуг Чейнеш Ширин-оол болган. “Вице-даңгына” – А.Б. Чыргал-оол аттыг уран чүүл колледжизиниң сургуулу Сарыг-Сеп суур чурттуг Алия Дюлюш. “Көрүкчүлерниң ынак даңгыназы” тускай шаңналды Тываның информация технологиялар техникумунуң сургуулу, Суг-Бажы суур чурттуг Айда-Сай Монгушка тывыскан.
Көрүкчүлер болгаш жюри кежигүннери мөөрейниң киржикчилери сургуул кыстарга өөредилгеге чедиишкиннерни, амыдырал-чуртталгазы мөөрейниң сценазынга дег аянныг чараш болурун күзээннер.
Хууда ажыл-херээ
Улуг-Хем кожууннуң Арыг-Үзүү суурнуң чурттакчызы Радж Өпей-оол – хөй ажы-төлдүг, эрес-кежээ, ажыл-агыйжы ада. Ооң билиг-мергежили, арга-дуржулгазы техника-биле холбаалыг. Радж Аркадьевич “Социал керээ” күрүне программазының “Хууда сайгарлыкчы чорукту боттандырары” угланыышкынга күрүне деткимчезин алган. Ооң акшазы-биле автомобильдерниң техниктиг септелгезинге херек дериг-херекселди садып алгаш, машиналарның дугуйларын септээр болгаш солуур пунктуну ажыткан. Арыг-Үзүү, Иштии-Хем суурларның машина-балгаттыг чурттакчылары болгаш Р-257 автооруктап Арыг-Үзүү суур чоогу-биле аргыжып турар чолаачылар чаа ажыттынган пунктуга кээп, техниктиг ачы-дузаны ап болурлар.
Музей дугайында
Бии-Хем кожууннуң төп библиотеказынга Татьяна Верещагинаның “И это всё музей" деп номунуң чаарттынган үндүрүлгезиниң байырлыг таныштырылгазы болуп эрткен. Бо ном Татьяна Евгеньевнаның 1981 чылдан бээр эргелекчилеп келгени Туран хоорайда Сафьяновтар аттыг музейниң дугайында. Бодунуң номун көрүкчүлерге таныштырып тура, “Номга чүгле музейде экспонаттар дугайында эвес, эрткен үеде төөгүлүг болуушкуннарны, ооң киржикчилерин, музей кезээде төөгүлүг болуушкуннарның дириг херечизи дээрзин көргүзерин оралдаштым” — деп, ол чугаалаан.
Татьяна Верещагина музейниң анаа-ла эргелекчизи эвес, музейни тургускан, аңаа төөгү материалдарын чыгган шинчилекчи төөгүчү.
Татьяна Евгеньевна – төрүттүнген, өскен чери, чурту Бии-Хемге, Тывага бердинген патриот. Эки амыдырал дилеп, өскээр көже бербээн. Ооң ук-салгалы Тыва Арат Республика күрүнени тургузарынга бодунуң улуг үлүүн киирген Иннокентий (Экээндей) Сафьяновтуң төрел бөлүү-биле харылзаалыг. Ачазы – Евгений Викторович Сафьянов.
Татьяна Верещагинаның республиканың культурлуг хөгжүлдезинге киирген үлүү Россияның болгаш Тываның бедик күрүне шаңналдары-биле демдеглеттинген. Ол – “Нацияның чоргааралы–2025” (“Гордость нации–2025”) деп Бүгү-российжи хөй-ниитижи шаңналдың эдилекчизи”.
/ Ш. МОНГУШ белеткээн.
Чуруктарны социал четкилерден хоолгалаан.
“Шын” №5 2026 чылдың февраль 12