Бөгүн, октябрь 30-де, Алдан-Маадыр аттыг национал музейге «Тыва дыл найыры» деп Тыва дыл хүнүнге тураскааткан хемчег болуп эрткен. Аңаа Кызыл хоорайның, Ыраккы Каа-Хемниң 1, 2 дугаар школаларының өөреникчилери болгаш ортумак өөредилге черлериниң сургуулдары кээп киришкен.
Музейниң фойезин долдур чон чыглып келди. Оларның аразында тыва национал хевин кеткен оолдар, уруглар өскелерден ылгалып көстүп тур. Байырлалдың башкарыкчызы «2016 чылдың ноябрь 1-де Тыва дыл хүнүн демдеглээр дугайында доктаал үнгенден бээр таптыг-ла 10 чыл эрткени бо. Тыва дыл дээрге бистиң өске чоннардан онзаланып, ылгалып чоруур эң-не дээди эртиневис, байлаавыс-тыр. Кандыг-даа омак-сөөктүг кижилерниң дээди чоргааралы ооң төрээн дылы болур болгай» деп сөстер-биле эгелээш, сөс алыры-биле ТР-ниң Алдан-Маадыр аттыг национал музейиниң директору Каадыр-оол Бичелдейни чалапты.
«Тываның улустуң чогаалчызы Александр Даржайның эгелээшкини-биле үндезилеп тургустунган Тыва дыл хүнү деп байырлалывысты демдеглээр дээш, бөгүн мында чыглып келдивис. Хөй дыл билген тудум кижиниң делегейже көрүжү делгем болур. Кандыг-даа омак-сөөктүг кижи бодунуң төрээн дылын билген турар ужурлуг. Ынчангаш бөгүн Тыва дыл хүнүн уткуштур силерге 17 аңгы темалыг тыва дылга тураскааткан шөлчүгештерни белеткедивис. Ажыктыг болгаш солун хемчеглерже силерни чалап тур бис. Тыва дыл хүнүн таварыштыр байыр чедирип тур мен! Бөгүнгү байырлалды ажыттынган деп чарладым» – деп, К.А. Бичелдей чугаалады.
Ооң соонда музейниң фойезинге чыылган чон аңгы-аңгы шөлчүгештерже углапты. Оларның бирээзи бойдус болгаш чер-чурт шинчилээр килдиске бардым. Алдан-Маадыр аттыг музейниң бойдус болгаш чер-чурт шинчилээр килдизиниң эргелекчизи Валерия Доңгак-биле чугаалаштым.
«Чер-чурт болгаш бойдус килдизи Тываның девискээринде бар дириг амытаннарның, куштарның, тыва дериг-херекселдерниң аттарын тыва дылга шын адап билирин келген аалчылардан айтырып, оларның билбези чүүлдерин тайылбырлаарынга белен бис» – деп, Валерия Доңгак чугаалады. Ынчангаш келген оолдар-уруглардан чамдык куштарны тыва дылда канчаар адаарын айтырып, билбес чүүлдерин тайылбырлап берип тур.
Келген аалчыларның аразында Ыраккы Каа-Хемниң 2 дугаар ортумак школазының башкызы Шолбана Куулар: "Бөгүн 4 «В» клазым-биле кады тыва дыл хүнүнге тураскааткан хемчеглерни сонуургаар дээш, 17 кижи келдивис. Уруг бүрүзү 150 рубль төлеп алгаш кирип келдивис. Уруглар хемчегни аажок сонуургап тур. Клазывыста тыва дылга чугаалаар оолдар, уруглар бар".
Алдан-Маадыр аттыг национал музейниң эртем шинчилел ажылдарының талазы-биле оралакчызы Светлана Тулуш:
– «Тыва дыл найыры» деп Тыва дыл хүнүнге тураскааткан солун хемчегни бөгүн музейде организастап эрттирип тур бис. Ооң мурнунда чылдарда база шак-ла мындыг хемчеглерни аңгы-аңгы хевирлерге эрттирип турган бис. Ынчалза-даа бо чылын шуптузун чаңгыс аайлааш эрттирер деп планнап алган бис. Ынаар эскурсиялар, квест оюннар, викториналар, караоке, дүрген чугаалар, аянныг номчулгалар дээш аңгы-аңгы хемчеглер кирип турар – деп чугаалады.
Айдың ОНДАР.