Тыва дыл хүнүн республиканың кожуун, суурларынга база байырымныг эрттирип демдеглээн. Оларның аразында Улуг-Хем кожууннуң төпчүткен ном саңының эргелекчизи Д.В. Кыргыс, чурт-шинчилел килдизиниң эргелекчизи А.Д. Дамба-Хуурак болгаш кожууннуң төп ном саңының методиктиг килдис эргелекчизи С.О. Тарыймаа «Сайзыра-ла, Тыва дылым» деп кожуун чергелиг мөөрейни школачылар болгаш класс башкыларының аразынга Шагаан-Арыг хоорайның чаа хевирниң уругларның төп ном саңынга эрттирген. Ук хемчег кожуун иштинде бир дугаар эртип турары ол.
Ооң кол сорулгазы уругларның тыва дылга хамаарышкан билиглерин улам сайзырадып, төрээн дылынга сонуургалын, хандыкшылын, хүндүткелин оттурары, өске дылдар-биле холувайн, арыг тыва дылга чугаалап, тыва үжүк-бижикти хандыр өөренип, сайзырадыры чугула дээрзин билиндирери болган.
Мөөрейге Улуг-Хем кожууннуң аңгы-аңгы суурларындан башкылар болгаш өөреникчилерден тургустунган чыынды бөлүктер киришкен. Ук хемчег 3 кезектен тургустунган. Киржикчилер бөлүктерге чарлып алгаш, тыва дылды кайы хире билиринге мөөрейлешкен. Бөлүк бүрүзүнден чаңгыс-чаңгыс киржикчилер аразынга шүлүк мөөрейинге К.О. Шактаржык аттыг Чааты ортумак школазының өөреникчизи Даржай Доржукай тиилээн. Ийиги черге Хайыракан ортумак школазының 5-ки классчызы Отас Шактар-оол төлептиг болган. Үшкүзүн Арыг-Үзүү ортумак школазының 11-ги клазының өөреникчизи Айзат Очур чаалап алган. Мөөрей үезинде хөй-хөй айтырыгларга идепкейлиг харыылаан К.О. Шактаржык аттыг Чааты ортумак школазының 11-ги классчызы Айгуль Чаптал-оолду онзалап демдеглээш, шаңнаан.
Ниитизи-биле мөөрейге К.О. Шактаржык аттыг Чааты ортумак школазының Матпаадыр аттыг бөлүү шылгараан. Арыг-Үзүү ортумак школазының «Арыг-Үзүүнүң төлдери бис» деп бөлүү ийиги черни чаалап алган. Шагаан-Арыг хоорайның ийи дугаар школазының «Буура» деп бөлүү үшкү черге төлептиг болган. Торгалыг ортумак школазының «Баазанайның салгалдары бис» болгаш Хайыракан ортумак школазының «Хайыракан» бөлүктери идепкейин көргүскеннер.
Өөреникчилерниң тыва чогаалдарны номчуп, сонуургап турары, тыва дыл, чогаал кичээлдеринге кайы хире ынаа мөөрейден көскү болган. Кижизидикчи башкыларның болгаш өөреникчилерниң сырый харылзаазы болгаш улуг күжениишкинниг ажылдааны илдең.
Айлуна ДАМБА-ХУУРАК.
Авторнуң тырттырган чуруктары.
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn