Сибирь федералдыг округтуң шупту регионнарының төлээлери чыылган «Үре-түңнел бар!» деп «Чаңгыс демниг Россияның» округ улуг шуулганы Омск хоорайга болуп эрткен. Тываның делегациязын партияның регионалдыг салбырының секретары, республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг удуртуп чораан.
Шуулган партияның Улусчу программазының сөөлгү беш чылда күүселдезин түңнеп, көдээ девискээрлерни хөгжүдериниң, экология айтырыгларын болгаш тускай шериг операциязының киржикчилерин деткиириниң алыс кедизин сайгарар шөл болган. Ук хемчегге партияның Чиңгине чөвүлелиниң секретары Владимир Якушев, РФ-тиң вице-премьери Дмитрий Патрушев, Сибирь федералдыг округта Президентиниң бүрүн эргелиг төлээзи Анатолий Серышев база губернаторлар, эксперттер, волонтерлар киришкен.
Владислав Ховалыг федералдыг массалыг информация чепсектериниң мурнунга сөстү алгаш, Тыва ТШО киржикчилерин болгаш оларның өг-бүлелерин деткиирин мурнады көрүп турарын демдеглээн. Республика бюджединден 3,5 млрд ажыг рубльди ол сорулгаларже тускайлаан.
«Кол угланыышкыннарывыс өскерилбээн: саң-хөө дузазы, амыдырал айтырыглары, эмчи реабилитациязы. Чер участоктарын халаска берип, өг-бүлелерни хөмүр-биле хандырып, уруглар садының төлевиринден хостаан бис. Дилег бүрүзү адрестиг шиитпирлеттинип турар» - деп, Владислав Ховалыг демдеглээн.
Тываның Баштыңы республиканың стратегтиг айтырыы - көдээ суурларның хөгжүлдезинче онза кичээнгейни угландырган. «Сибирь федералдыг округта чурттакчы чоннуң дөрттүң бир кезии көдээ черлерде чурттап турар. Ынчаарда Тыва, Алтай Республика база Алтай крайда көдээ чурттакчы чоннуң үлүү хөй» — деп, Владислав Ховалыг демдеглээш, мал ажыл-агыйы Тываның суурларының кол экономиктиг шимчедикчизи болуп артканын айыткан.
Тываның Баштыңы республиканың агроүлетпүр комплекизиниң хөгжүлдезин көргүскен тодаргай сан-чурагайларны база таныштырган. «Регионнуң шупту көдээ ажыл-агый продукциязының 90 ажыг хуузун мал ажыл-агыйы ээлеп турар. 2025 чылда бүдүрүлгениң хемчээли 15,2 хуу өскен. Малдың баш саны 180 муң чедир көвүдээн. Федералдыг деткимче келир үеде быжыг үндезинни тургузарынга биске дузалап турар» - деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.
Владислав Ховалыг Улусчу программаның республикада күүселдезиниң дугайында чугаалап тура, сөөлгү беш чылда план 95 хуу күүсеттингенин дыңнаткан. Бо чедиишкинге даянып, республика «Улусчу программа 2.0» деп саналдар чыылдазын эгелээн. Муниципалитеттерде депутаттар болгаш активчилер чурттакчы чон-биле кады ажылдааш, чоокку беш чылда кожуун бүрүзүнге «5 кол ажыл-херектер» даңзызын ажылдап кылып турар.
Тываның делегациязы шуулганның шупту темалыг шөлдеринге идепкейлиг киришкен. Дээди Хуралдың депутады Амир Соруктуг аъш-чемниң айыыл чок чоруунуң болгаш көдээ ажыл-агый тергииделиниң айтырыгларын сайгарган шөлге ажылдаан. Алдай-Мерген Ховалыг «угаанныг суур» болгаш амгы үениң технологиялары деп теманы таныштырган. Экология болгаш экономика секциязынга «Бодуңну шилип ал» деп партийжи төлевилелдиң регионалдыг координатору Аяс Мөңге сөстү алган.
Россияның Маадыры Буян Куулар биле «Чаңгыс демниг Россияның херээженнер шимчээшкининиң» Тывада координатору Людмила Осмоловская тускай шериг операциязының маадырларының көдээ черлерге адаптациязынга хамааржыр айтырыгны көдүрген.
Партияның чиңгине чөвүлелиниң секретары Владимир Якушев Улусчу программаның чедиишкиннерин таныштырган бир шөл – Тывада амгы үениң мал фермазын көргүскен фотостенд-биле танышкан.
Владислав Ховалыг шуулганны түңнеп тура, «Чаңгыс демниг Россияның» Тывада кол ажылы – кижилерни дыңнап, тодаргай түңнелдерлиг оларже эглип келири дээрзин демдеглээн. «Көдээ черлерге амыдырап-чурттаары таарымчалыг болзун дээш доктаамал ажылдап турар бис. Көдээ черлерни комплекстиг хөгжүдер күрүне программазы-биле социал инфраструктура туттунуп база чаарттынып, хөй-ниити шөлдери чаагайжыттынган. Кижилерниң төрээн черинге артып, келир үезин тударын чедип алыры – бистиң сорулгавыс. Бистиң чаңгыс чер чурттугларывыстың шупту эгелээшкиннери көдээде чурттакчы бүрүзүнге амыдыралдың шынарын экижидер партияның түңнел программазынче кирер» - деп, Тываның Баштыңы чугаалаан.