71 хуузу Путинге бүзүрээр болган
Шинчилел ажылының айтырыгларынга харыылааннарның 47 хуузу Россияның Чазааның ажылынга чогумчалыг үнелелди берген.
«Хөй-ниитиниң саналы» фондунуң октябрь 2-ден 4-ке чедир Россияның 51 регионунда 1500 российжиниң аразынга эрттирген шинчилелиниң сан-чурагайларында ынчаар бижиттинген.
«Россияның чурттакчыларының 71 хуузу Владимир Путинге бүзүрелин илереткен. Чурттакчы чоннуң хөй кезии азы 73 хуузу күрүне баштыңы эки ажылды кылып турар деп санаан» деп социал албанның дыңнадыында бижээн. Харыы бергеннерниң 53 хуузу РФ-тиң Чазак Даргазы Михаил Мишустин эки ажылдап турар деп чугаалаан.
Негелделер өскерлир
2027 чылдың март 1-ден эгелеп Россияга чолаачы эргезин дужаарының шылгалдаларын организастаарының элээн каш чаа дүрүмнери удавас күш кирер. Шылгалда үезинде киржикчилерни чурукка тырттырып, класстарга аудио болгаш видео бижидер херекселдерни тургузар дээрзин ТАСС дыңнаткан.
Теоретиктиг шылгалда шыңгыы болур. Чолаачы шылгалдаларының дүрүмнеринде өскерилгелер кирген. Хөй-ниити палатазы орук шимчээшкининиң дүрүмнериниң шылгалда документилериниң утказын эде көөрүн кыйгырган.
«Шылгалда дужаап олурар хамаатыны чурукка тырттырар. Шылгалда үезинде аудио болгаш видео бижидер дериг-херекселдерни РФ-тиң Иштики херектер яамызының орук шимчээшкининиң айыыл чок чоруунуң күрүне инспекциязының теоретиктиг шылгалда эртип турар албан черлеринге тургузар. Ол дериг-херекселдер шылгалданың видео-бижидилгезиниң шын үе-шагын хандырар ужурлуг. Ол ышкаш шылгалда үезинде аудио болгаш видео медээлерни электроннуг шыгжамыр херекселинге кадагалаар. Ол электроннуг шыгжамыр херекселинде электри четкизи өжүп каар болза, ооң бүдүн-бүрүн чоруун хандырар болгаш бижиттинген медээлерже чөпшээрел чок киржилгеден камгалаар» деп РФ-тиң Чазааның чарлыында бижээн.
Ооң мурнунда ТАСС-тың дыңнатканы-биле алырга, чолаачы эргелерин эмчи справказын көргүспейн дужаап болур турган. Ооң дугайында база амгы документиде демдеглээн, бир эвес эмчи справказының хуусаазы билдириишкинни киирген болгаш эргени берген үелериниң аразында төнүп каар болза, шылгалданы соксадыр. Чаңгыс аай электроннуг реестрде чаа эмчи херечилелиниң дугайында медээни алган соонда, катап уламчылап болур. Ооң мурнунда болза, чаа эмчи справказын көргүзерге-ле чедер турган.
Школачыларының билиин деңнээн
Совет болгаш амгы үениң школачыларының белеткелиниң деңнели дөмей деп Москваның физика-технология институдунуң шинчилел ажылдары бадыткап турар дээрзин В.С. Леднев аттыг делегей харылзааларының институдунуң удуртукчузу Максим Костенко ТАСС-ка дыңнаткан.
Москваның физика-технология институдунда коллегалары бирги курстуң студентилеринге 1970 чылдарның төнчүзүнде Совет Эвилелиниң үезинде студентилерниң эртип турганы шылгалданы кылдырган түңнелинде: «Бирги курстуң студентилери бо шылгалдаларны кандыг-даа бергедээшкин чокка чедиишкинниг дужааган» — деп, ол демдеглээн.
Совет үениң өөредилге системазы делегейде эң эки системаларның бирээзи деп М. Костенко немээн. Ону объективтиг эртем-шинчилелдери бадыткап турар. Россия школа өөредилгезиниң шынарының талазы-биле делегейде он тергиин чурттарның санынче киргенин база демдеглээн.
Адаларга халас автошкола
Аныяк ада-иелерниң өг-бүлезин азыраар хүлээлгелери бар, аай-дедир аргыжылга оларга чугула деп Хөй-ниити палатазының Өг-бүле айтырыгларының талазы-биле комиссиязының даргазы Сергей Рыбальченко демдеглээн.
Школа назыны четпээн ажы-төл кижизидип турар адаларга автошколага халас азы кызырган хуусаа-биле өөренир арганы бээр ужурлуг деп РФ-тиң Өг-бүле айтырыгларының талазы-биле комиссиязының хамааты палатазының даргазы Сергей Рыбальченко ТАСС-ка чугаалаан.
"Ажы-төлдүг апарган ада кижи өг-бүлезин азыраар хүлээлгелиг апаар. Шак ындыг адаларга дуза кадар дизе, школа назыны четпээн уругларның адаларынга субсидиялыг азы халас автошколага өөренир эргени бээри. Ол чүүл – өг-бүлеге улуг деткимче» — деп, ол чугаалаан.
С. Рыбальченконуң саналы-биле алырга, бо деткимчени баштай ийи азы үштен хөй ажы-төлдүг өг-бүлелерге берип болур.
«Аныяк өг-бүле ийи азы үш ажы-төлдүг апарган үеде олар кредиттерлиг болгаш өске-даа хүлээлгелери бар апарган турар. Ынчангаш бо үеде аныяк өг-бүлеге деткимче чугула херек» – деп, ол демдеглээн.
Кузбасста хөй ажы-төлдүг иелерге автошколага халас өөренир арга берип турар дугайында Улусчу фронтунуң Кемеровода салбыры ооң мурнунда дыңнаткан турган. Россияга шак ындыг төлевилелди ол регион эң-не бир дугаар күүсеткеннерниң бирээзи болуп турар.
Чуруму өскерилген
Онза байдалдар уржуундан бажыңнары үрелген российжилер күрүнеден алыр төлевирлерни шаптараазыннар чокка ап болур аргалыг апаар дээрзин РФ-тиң Тудуг яамызы ТАСС-ка дыңнаткан.
«Чаңгыс көзенекте» деп дүрүм ёзугаар хөй талалыг ажыл-чорудулгалыг төптерге көргүзүп болур күрүне ачы-дузаларының даңзызын калбартыр дугайында шиитпирде онза байдалдар үезинде бажыңнары читкен азы үрелген хамаатыларга төлевирлерни алырының чурумун чиигедип, ындыг билдириишкиннерни сайгарарының үезин эвээжедир» – деп, яамы дыңнаткан.
Ынчангаш Тудуг яамызы «Когараан хамаатыларга саң-хөө ачы-дузазын дүрген болгаш шынарлыг деңнелге көргүзер» деп уламчылаан.
Сөөлгү беш чылда 1,5 катап эвээжээн
Күш-ажыл хоойлузун хажытканының дугайында билдириишкиннерниң саны сөөлгү беш чылда 1,5 катап эвээжээн дээрзин Роскүш-ажылдың удуртукчузу Михаил Иванков ТАСС-ка дыңнаткан.
Россияның хамаарышпас профэвилелдер федерациязы биле Роскүш-ажыл үлетпүр озал-ондактарын шинчилээр талазы-биле кады ажылдажылганы күштелдирер.
«Сөөлгү беш чылда күш-ажыл хоойлузун хажытканының дугайында хомудалдарның саны барык 50 хуу кызырылган. Хынаар аргаларны өскерткенивистиң ачызында эки үре-түңнелди чедип алган бис» – деп, М. Иванков демдеглээн.
Өөредилгениң шынарын хынап эгелээн
Школаларда болгаш ортумак профессионал өөредилге черлеринде өөредилге шынарының хыналдазы октябрь 12-де эгелээн дээрзин Россөөредилгехайгаарал ТАСС-ка дыңнаткан.
Кравцов: Россия школа өөредилгезиниң шынары-биле эң эки он чурттарның санынче кирген.
«Бо шинчилелдер школаларның өөредилге сорулгаларын канчаар күүседип турарын база өөреникчилерниң көргүскен функционалдыг бижик-билииниң деңнелин көөр» деп дыңнадыгда бижээн.
Октябрь 12-ден 14-ке чедир 8, 9, 10 класстарның өөредилгезиниң деңнелин хынаар. 507 школадан 66 000 хире өөреникчилер киржир. Октябрь 15-16 хүннеринде Россия Федерациязының 29 субъектизиниң школаларының өөредилгезин хынаар, аңаа ол регионнарның шупту тоску классчылары киржир. Дараазында ийи чылда ындыг хыналдаларны Россияның өске бүгү регионнарының школаларынга чорудар. Октябрь 20 биле 22 хүннеринде 6 биле 9 класстарның өөреникчилеринге, а октябрь 27 биле 29 хүннеринде 7 биле 10 класстарның өөреникчилеринге база ортумак профессионал өөредилгениң бирги болгаш сөөлгү курстарында өөренип турар сургуулдарга функционалдыг бижик-билиг хыналдазын чорудар. Бо шинчилелдерге 498 өөредилге черлеринден (300 школа болгаш 198 ортумак профессионал өөредилге черлери) 77000 хире өөреникчилер киржир.
Айтырыгларының саны өскерлир
2027 чылда Чаңгыс аай күрүне шылгалдазында төөгү болгаш математика эртемнериниң шылгалдазында өскерлиишкиннерни киирип турар. Чаңгыс аай күрүне шылгалдазының чүгле ийи эртеминиң айтырыгларының саны өскерлир, а артканнары ол хевээр артар.
2027 чылдың Чаңгыс аай күрүне шылгалдазынга немелде материалдар даңзызын бадылаан.
ТАСС-тың медээлеринден Айдың ОНДАР белеткээн.
“Шын” №40 2026 чылдың октябрь 15
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn