Собянин лауреат болган
Театр уран чүүлүнүң хөгжүлдезинге үлүг-хуузу дээш Москваның мэри Сергей Собянин «Алдын маска» национал театр шаңналының «Россияның театр уран чүүлүнге деткимчези дээш» тускай шаңналының лауреады болган. Ол дугайында медээни найысылалдың культура департаментизи MAX-та каналынга салган. Шаңналды Бүгү-делегейниң театр хүнү – март 27-де тыпсыр.
Эрги дугуйлардан шой
Р.Е. Алексеев аттыг Нижегородскунуң күрүнениң техниктиг университединиң эртемденнери синтетиктиг шой бүдүрерде, машиналарның ажыглап каапкан эрги дугуйларын ажыглаар технологияны ажылдап кылган. Эрги дугуйларны чаңгыс хемчээлдиг кылдыр хээндектээш, демир кескиндилери-биле катай эзилдирер. Шак бо арга аар өртектиг шой бүдүрүлгезин чиигедир. Синтетиктиг шойну үндүрүп алырда, чүгле демирни ажыглап турар. Ол эзилдиригни углерод-биле долдурарда, кокс болгаш графит херек. Ховар болгаш өртээ аар металлдар орнунга 60-70 хуузу углеродтан бүткен эрги дугуйларны ажыглаары кедилиг деп төлевилелдиң авторларының бирээзи Игорь Леушин дыңнаткан.
Бузурукчуларга алыспаңар!
Мегечи бузурукчулар ам база бир чаа арга тып алган. Чээлилер, үндүрүглер, алимент, амыдырал-хандырылга талазы-биле өрелерни арыглап берип, дуза кадып турарының дугайында душкан-на кижизинче долгап эгелээн. Боттарын кайы-бир юристиң дузалакчызы кылдыр таныштырып турар. Долу адын болгаш ИНН дугаарын айтырар. Чоорту бүзүрелди чаалап ап, шын силер-дир силер деп бадыткаары-биле Күрүне ачы-дузазы капсырылгазында чеде берген sms-ти адап бээрин дилээр. Черле айтып бербес болза эки. Ол дээрге бузурукчу мегечилер-дир. Силерниң капсырылгаңарже кирер «дүлгүүрү» ол болур. Өрелерден адырар эвес, а силерниң адыңардан банкыларже чээли алыр чагыглар чорудуп, кажарлап, силерни өреге дүжүрер дээн деп билип алыр силер. Өре чок кылдыр эки тура-биле арыглап берип турар улус чок дээрзин билип алыңар!
Чаа төрүттүнген чаштарга немелде шинчилелдер
Бо чылдың апрель 1-ден эгелеп Россия чаа төрүттүнген чаштарында салгал дамчып келир аарыглар бар бе, чок бе деп шинчилеп, хынап көөр даңзызынче ийи шинчилелди немей киирген. Ол дугайында Россияның Кадык камгалал яамызының медицина генетиказының талазы-биле штаттан дашкаар кол специализи Сергей Куцев дыңнаткан. Кижиниң төп нерв системазын болгаш бүүрек бестерин үреп болур салгал дамчыыр аарыгны баш бурунгаар тодарадып алыры чугула деп генетиктер санап турар. Ийи дугаар шинчилел шыңган эъттерниң өзүлдезинге хора чедирип болур дофамин биле серотонинниң үрелгенинден уругнуң шимчээр арга-шинээн кызыгаарлап болур салгал дамчыыр аарыгны тывылдырар L-аминокислоталарның декарбоксилаза деңнелин шинчилээри көрдүнген.
Донбасстың уругларынга мастер-класстар
«Чаңгыс демниг Россия» партиязының «Аныяк гвардиязы» болгаш «Волонтёрлар ротазы» Луганск, Донецк республикаларның, Запорожье, Херсонаның уругларынга Ада-чурт камгалакчызының хүнүнге уткуштур мастер-класстарны эрттирер. Хостаттынган регионнарда бо шимчээшкиннерниң идепкейжилери 2022 чылдың март 30-ден тура доктаамал ажылдап турар. Чаа регионнарже 108 эки турачы отрядтар аъттаныпкан. Мастер-класс үезинде Донбасстың уруглары байырлал уткуштур чараш открыткаларны кылып, чылыг-чымчак сөстерлиг байыр чедириишкиннерин бижиир. Тайбың амыдырал, чөптүг чорук дээш мурнуку одуругда демисежип турар дайынчыларның хей-аъдын киискидип, сорук киирер белектер аразынче уругларның холу-биле кылган открыткалары, сеткилден үнген сөстери кирип турар деп организакчылар санап турар.
Катап өөренир 9-ку классчылар
Россияның регионнарындан Удмуртияда, Омск облазында, Алтай Республикада болгаш Алтай крайда 9-ку классты ийи дугаар чылында катап өөренири-биле олуруп алган доозукчулар саны өскелеринден хөй болган. Бо түңнелдерни РФ-тиң Чырыдыышкын яамызы 2025-2026 өөредилге чылының түңнелдери-биле үндүрген.
Ниитизи-биле чурттуң күрүне школаларында 62,7 муң «катап олурганнар» бар. Ол дээрге-ле бүгү өөреникчилерниң 0,37 хуузу-дур. Чаңгыс чыл дургузунда 812 кижи немешкен.
Эге школага хамаарыштыр алырга, байдалдар бир өске. Колдуунда 1 болгаш 4 классты катап өөренири-биле уруглар ийи дугаар чылында артып каап турар. Сибирьден Хакасия болгаш Новосибирск облазы бо талазы-биле мурнуку одуругда турар.
Хуу школаларда ийи дугаар чылында катап өөренири-биле артып каап турар өөреникчилер чок.
«Бир-ле катап Сибирьге» Братскыда
Иркутск облазының Братск хоорайда сураглыг актёр Дмитрий Дюжевтиң киржилгези-биле «Бир-ле катап Сибирьге» деп кинофильмни тырттырып турар. Болуушкуннар ГЭС-те кылдыр кадрларны тырттырып каапкан. Эмнелге кылдыр хоорай чагыргазының оран-савазын ажыглаан. Сценарий ёзугаар Братскыга автомашина база частыр ужурлуг.
«Бригада», «Шыңгыы чурумнуң дыштанылгалары» деп сураглыг фильмнерде кол рольдарның бирээзин ойнап турар Дмитрий Дюжев хостуг үезинде Братскының чурттакчы чону-биле ужуражылгаларны эрттирип, Сибирьниң дошкун бойдузу-биле таныжар. Александр Пушкинниң «Евгений Онегинин» мөгейикчилеринге номчуп бээр тускай чогаадыкчы кежээни база эрттирер.
Арынны интернет четкизинден Надежда КУУЛАР белеткээн.
Чуруктарны интернеттен алган.
“Шын” №5 2026 чылдың февраль 12