| Олег Сувакпиттиң 100 чыл оюнга |
Бажың-Алаак сумузунга Олег Сувакпиттиң төрүттүнгенден бээр 100 чыл оюнга тураскааткан «Олег Сувакпиттиң чогаадыкчы делегейи» деп сактыышкын кежээзи болуп эрткен.
Олег Сувакпит – тыва уруглар чогаалының үндезилекчилериниң бирээзи, тыва чогаалда көскү черни ээлеп турар, тыва чогаалга балалбас исти арттырган, ат-сураглыг чаңгыс чер чурттуувус. Ол 1926 чылдың май 9-та Чөөн-Хемчик кожууннуң Баян-Дугайга төрүттүнген.
Сактыышкын кежээзин Бажың-Алаак сумузунуң библиотекары Олег Сувакпиттиң «Байымны көр» деп шүлүүн номчуп, «Кашпал» деп үлегерлиг танцы бөлүү кежээни аянныг, байырлыг шинчи киирип ажыткан.
Хемчегниң хүндүлүг аалчылары – Россияның Чогаалчылар эвилелиниң Тывада салбырының удуртукчузу Николай Куулар база шүлүкчү, очулдурукчу Меңги Ооржак, шүлүкчү, прозачы Юрий Туң-оол сураглыг чогаалчының дугайында солун сактыышкыннарны чугаалап, Бажың-Алаак сумузунуң ном саңнарынга белекке номнар берген.
Чөөн-Хемчик кожууннуң чагырга даргазының социал политика талазы-биле оралакчызы Джамилья Моңгуш байыр чедирип, Олег Сувакпиттиң чогаал ажылынга киирген улуг үлүүн үнелеп, Баян-Дугай чурттуг тоолчу Өдербей Сааяның өг-бүлезин, 14 ажы-төлүн төлептиг кижилер кылдыр кижизидип өстүргенин, ада-ие кижиниң ажы-төлдү кижизидеринге улуг ролюн шак бо өг-бүле бадыткап турар деп чугаалаан.
Сактыышкын кежээзинге чогаалчының төрелдери ат-сураглыг өгбезин сактып, идепкейлиг киржип чедип келгеннер. Олар дээрге Олег Сувакпиттиң кады төрээн дуңмазы Чолдакпан Өдербеевнаның уруглары Людмила Конгар-ооловна, Оксана Конгар-ооловна, Чолдакпан Өдербеевнаның уйнуктары Аржаана Адар-ооловна, Оксана Адар-ооловна, хеймер дуңмазы Анай Өдербеевнаның оглу Радислав Шоочаевич, уруу Аяна Шоочаевна, чогаалчының кады төрээни Эренчин-Доржу Сааяның (Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, эки турачы) уйнуу Руслана Эрес-ооловна, чогаалчының кады төрээни Таспай Өдербеевичиниң (Тываның база бир сураглыг уруглар чогаалчызы, шүлүкчү, прозачы) уйнуу Айдаш Саая дээш чогаалчының оон-даа өске төрелдери. Олар сактыышкын кежээзиниң киржикчилери, чогаалчының шүлүктерин номчаан ажы-төлге, кежээни организастаан коллективтерге суй белектерни сунуп, Чөөн-Хемчик кожууннуң культура эргелелинге четтиргенин илереткеннер.
Кежээниң база бир чалаттырган аалчылары «Бора-Булак сырыны» литературлуг чечен чогаал каттыжыышкынының кежигүннери – Кара Нассык-оол, Вячеслав Моңгуш база Чечена Монгуш кежээниң маадыры — Олег Сувакпиттиң 100 харлаанынга тураскааткан шүлүктерин аянныг номчаан.
Сактыышкын кежээзинге Олег Өдербеевич Сувакпиттиң шүлүктерин Бажың-Алаак ортумак школазының өөреникчилери, Теве-Хая ортумак школазының өөреникчизи Таспай Өдербеевичиниң уйнуунуң оглу Айдаш Саая, Шеми ортумак школазының өөреникчизи Туяна Донгак күүсеткеннер.
База ол ышкаш сактыышкын кежээзин ыр-шоору, танцы самы-биле Монгуш Мерген-Херел аттыг кожууннуң культура бажыңының үлегерлиг танцы бөлүү «Кашпал», ТР-ниң культуразының тергиини, Чөөн-Хемчик кожууннуң культуразының алдарлыг ажылдакчызы Эртине Ховалыг, Культура сайзырал төвүнүң уран чүүл талазы-биле эргелекчизи Айнураа Монгуш болгаш Ырлаар Маадыр-оол аттыг культурлуг дыштанылга төвүнүң «Хамнаарак» танцы бөлгүмү база Бажың-Алаактың хоюг үннүг аныяк хөөмейжизи Аржаан Ховалыг уран-талантызын көргүзүп, хемчегни диңмиттелдирген.
Олег Сувакпиттиң 100 харлаанынга тураскааткан сактыышкын кежээзи хөглүг, солун ыр-шоорлуг болуп эрткен.
/ Амира БУМБА-ХУУРАК, Бажың-Алаак сумузунуң библиотекары.
Айлаана МОНГУШТУҢ тырттырган чуруу.
“Шын” №36 2026 чылдың сентябрь 17
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn