Хензиг чаштар бичиизинден-не долгандыр турар хүрээлелди шинчилеп, караа-биле көрүп, холу-биле тудуп, баарында чыдар чүүлдерни чыттап, чылгап, суйбап тургаш танып алыр. А холу четпес чүүлдерни чүлерил деп үргүлчү-ле айтырып чоруур болгай. Ынчангаш элээн каш сонуурганчыг тайылбырдан кылыптаалы.
Булуттар деп чүл?
Өрү дээрже көөрге, хөвең-даа ышкаш хоюг ак булуттар бар болур. Чамдыкта олар шимчеп, көжүп турар. Чоорган, шуглак-даа сагындыргылаар. Черже аңдарлып бадып келбес, астына-ла берген турар. Чүге ындыг чоор?
Шынында ол хөвең-даа эвес, чоорган-даа эвес, а чаңгыс черде чыглы берген бичии-бичии эңдерик суг дамдылары, азарганчыг дошчугаштар-дыр ийин. Оларны кым ында чыып каан чүве ирги?
Хамык ужур хүнде болбайн канчаар. Ол чер кырын, хемнер, хөлдер, далайларны чылдып, харын-даа изидип турар. Изээн чер бусталып эгелээр болгаш каракка көзүлбес бус өрү дээрже үнүп эгелээр. Бедээн тудум, агаар соок апаар. Ынчангаш бус соой бергеш, суг дамдыларынче шилчий бээр. Соок дыңзыг болза, хензиг дошчугаштар апаар. Олар чаңгыс черге чыглы бээрге, биске булуттар кылдыр көстүп турар апаар. Адаанда черден үнүп турар чылыг агаар булуттарны черже «чуглуп» батпас кылдыр тудуп турар.
Булуттар чүге аңгы-аңгы дүрзүлерлиг болурул?
Чылыг агаарның канчаар чоктаанындан булуттарның дүрзү-хевири өскерлип турар. Бир эвес ол оожум болгаш дески кылдыр өскээр болза, булут чиик хөвең ышкаш селбер болур. А ха- ры угда калбаа-биле чаттылдыр үнер болза, булут дыка узун «чоорган» апаар. Оон аңгыда куш чүглери ышкаш адырык-адырык бичии булуттар дээрниң эң соок черинге база тургулаар.
Булуттарны хат тарадыр сывыртаар. Хатка оларның дүрзүлери өскерлип каап турар. Улгады-даа бээр, шуут чок кылдыр чиде-даа бергилээр.
Булуттар чаңгыс черге көвүдедир чыглып-чыглып, суг дамдылары улгаткаш, черже дедир бадып эгелээр. Агаар ол дамды сугларны, дошчугаштарны угбайн барганы ол. Шак ынчаар чаъс азы хар тыптып келир.
Хат деп чүл?
Ол дээрге агаарның шимчээшкини-дир. Чылыг болгаш соок агаар туруштарын солчуп турар үеде хат хадый бээр. Чылыг агаар чиик болгаш өрү бедидир үнер. Ол изиг шай бузунга дөмей. А соок агаар аар болур. Ынчангаш куду чүткүүр. Изиг болгаш соок агаарның күштүг каккылажы бергенинден хаттың күжү улуг болур. А оожум туруштарын солчуп турар үеде аяар хадыыр, ону салгындеп адаар.
“Шын” №36 2026 чылдың сентябрь 17
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn