Көшкүн амыдыралдыг, аң, мал ажыл-агыйлыг тыва кижиниң аал-коданынга ыт албан турар. Адыг-бөрү келгенде, коданның хайгааракчызы, камгалакчызы, аалчы келгенде, медээ берикчизи. Аңчының идегелдиг өңнүү, эжи. Чаңгыс аалдың ыттары “сөөгүвүстү аңгы хемирээл, коданывысты кады карактаал” деп даңгыраглашкан чүве дээр. Даштыкы овур-хевирин, шимчээшкинин, аажы-чаңын, күүседип турар хүлээлгези болгаш өске-даа барымдааларга даянгаш, тывалар ыттарын адап ап чораан. Дараазында тыва дылда ыт аттарының чамдыызын дизе бижидивис. Чечен чогаалдан дыка хөй ыттарның аттары алдынган дээрзин эскерип тур боор силер.
Адыг, Азыранды, Ак-Төш, Ак-Хол (Аккал), Арзылаң, Дилгижек, Дозар, Дүктүгбей, Казар, Калдар (Калдарак), Кокай-Базар, Көстүк (Көстүкпен), Мойнак, Мыйгак, Сарыг, Сөөкпенек, Тайга, Уя-Кудурук, Халбаң, Хартыга, Хоптак, Хүлбүс (Хүлбүзек), Черлик (Черликпен), Чүгүрүк, Эгер (Эгерек), Эзир (Эзирек), Эник (Эникпен, Эникпей) дээш оон-даа өске.
Национал школа хөгжүдер институттуң социал четкиде арнындан алган.
“Шын” №3 2026 чылдың январь 29