Кажык ойнаар чорук амгы тываларның, алтай болгаш хакастарның бурунгу өгбелериниң ойнап чораан оюннарының бирээзи. Ооң тодаргай херечизи болза, ук черлерден каскан эрте-бурунгунуң базырыктарындан тыпкылаан хөй санныг кажыктары болур.
Базырыктардан тывылган кажыктарны шинчилеп көөрге, хөй-хөй кижилерниң холун дамчып эрткени илдең, мырыңай хоюгланып, уштары мугурарып калгылаан болган. Ол ышкаш чамдык кажыктарны топтап көөрге, үттеп, “хой” чарыынга янзы-бүрү демдектерни чуруп, кырлаңнарын кертип, “аът” болгаш “инек” чартыын аажок хоюгландыр дүрбүп каапканы илдең.
Бурунгу кижилер кажык-биле кандыг-бир оюнну ойнап турган-дыр дээрден башка, чогум-на ындыг оюннар ойнап турган, ады, дүрүмү ындыг турган деп бадыткаары берге. Ынчалза-даа бурунгу тоолдарда “кажыг кагар”, “кажык адар”, “кажыктаар” деп сөстер таваржып турар.
Кажык ойнаарының янзы-бүрүзүн, ооң чоннуң иштинге ханы ынакшылдыг оюннарының бирээзи болуп чораанын кижи ортузу чедир назылыг кижи бүрүзү билир. Ол ышкаш ук оюн кожууннар аайы-биле база янзы-бүрү хевирлерлиг дээрзин чугаалаар ужурлуг.
/ Иргит Самбунуң “Тыва оюннар” деп номундан.
Буян ООРЖАКТЫҢ тырттырган чуруу.
“Шын” №25 2026 чылдың июль 2
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...