Россияга буддийжи шуулганны 2023 чылдан бээр дөрт катап эрттирген. Ол дээрге хөй национал российжи чоннарның шажын-чүдүлгезинге Россия Федерациязында камныг, хүндүткелдиг чоруктуң херечизи. Баштайгы ийи шуулганны Бурят Республикага, үшкү шуулганны Калмык Республикага, дөрткү шуулганны Тывада эрттирип турары бо.
Делегей чергелиг IV буддийжи шуулганның албан ёзузунуң ажыдыышкыны Тываның найысылалы Кызыл хоорайда “Сүбедей” спорт комплекизинге август 18-те болуп эрткен. Шуулганның темазы – “Буддизм культураларның диалогунда: кижи төрелгетенниң келир үези”.
Россия Федерациязы биле Тыва Республиканың гимнерин күүсеткени-биле IV буддийжи шуулган эгелээн. Тываның чараш агаар-бойдузунуң, кижилериниң, шажын-чүдүлгезиниң дугайында видео-көргүзүгнү шуулганның киржикчилеринге бараалгаткан соонда, Тыва Республиканың Баштыңы Владислав Ховалыг IV буддийжи шуулганның киржикчилеринге байырны чедирип, Россияның регионнарындан, Азия болгаш Африка чурттарындан келген аалчыларга Тываның чонунуң мурнундан өөрүп четтиргенин илереткен. Тываның чурттакчы чону шаг-төөгүден бээр буддийжи шажын-чүдүлгелиг чораан, амгы үеде ол чүгле чүдүлге эвес, а улустуң угаан-медерелиниң бедик деңнели дээрзин республиканың удуртукчузу демдеглээн.
Шри-Ланка Республиканың шажын талазы-биле сайыды доктор Хинидума Сунил Сеневи, Кыдаттың буддийжи ассоциацияның даргазының бирги оралакчызы хүндүлүг Цзунсин, Бутанның Төп ламалар корпузунуң удуртукчузу Падма Ачарья Карма Рангдрол дээш Азия болгаш Африка чурттарында буддийжилерниң төлээлери шуулганның киржикчилеринге байырны чедирип, хемчегниң бедик деңнелге эртип турарын демдеглээннер.
Россия Федерациязының Президентизи Владимир Путинниң IV буддийжи шуулганның киржикчилеринге байыр чедириишкинин номчаан. Тыва – Россияның буддизмниң улуг төптериниң бирээзи, хөй национал российжи чоннарның найыралын быжыглаарынга улуг үлүүн киирип, даштыкы чурттарның буддийжи организациялары-биле харылзааны тудуп, оларны сайзырадып турарын Президент байыр чедириишкининге демдеглеп, шуулганга чедиишкинниг ажылды күзээн.
IV буддийжи шуулганның албан ёзузунуң ажыдыышкынының соонда ооң ажылын пленарлыг хурал уламчылаан. Аңаа Россияның буддийжи шажын-чүдүлгелиг регионнарның удуртукчулары, даштыкы чурттарда буддийжи организацияларның шуулганга төлээлери, Тываның күрүне университединиң ректору Ольга Хомушку дээш өскелер-даа киришкен. Пленарлыг хуралды Москваның М.В. Ломоносов аттыг күрүне университединиң Азия болгаш Африка институдунуң директору Алексей Маслов башкарып эрттирген. Буддийжи шажын-чүдүлгениң амгы байдалын, буддийжи чурттарның аразында харылзааларны, шажын-чүдүлгениң буддийжи хевири чурттарның болгаш чоннарның аразында эп-найыралды, тайбыңны быжыглаарынга ужур-дузазының дугайында пленарлыг хурал үезинде сайгарып чугаалашкан. Буддийжи шажын-чүдүлгелиг аныяктарның российжи ассоциациязын тургузар дугайында бодалын Бурят Республиканың Баштыңы Алексей Цыденов илереткен. Ооң бодалын пленарлыг хуралдың киржикчилери деткээн.
Планерлыг хурал соонда Россияның буддийжи шажын-чүдүлгелиг регионнарының удуртукчулары, Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг, Бурятияның Баштыңы Алексей Цыденов, Калмыкияның Баштыңы Бату Хасиков журналистерниң айтырыгларынга харыылаан. Олар IV буддийжи шуулганның Россияның чоннарының эп-найыралын быжыглаарынга, даштыкы чурттарда сарыг шажынчы улустар-биле харылзааларны хөгжүдеринге улуг салдарлыг болурун демдеглээннер.
IV буддийжи шуулган тыва улустуң төөгүзүн, онзагай культуразын, шажын-чүдүлгезин делегейниң чурттарының чоннарынга көргүзер арганы берген деп, Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг чугаалаан.
Ш. МОҢГУШ.
Буян ООРЖАКТЫҢ тырттырган чуруктары.
«Шын» №32 2026 чылдың август 20
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn