Тываның Виктор Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрынга Владислав Ховалыгның Тыва Республиканың Баштыңынга катап соңгуттурган албан-дужаалын хүлээнген байырлыг ёзулалы сентябрь 28-те болуп эрткен.
Байырлыг ёзулалга күш-ажылдың хоочуннары, бүдүрүлгениң, өөредилгениң, культураның дээш ажыл-агыйның бүгү адырларының ажылдакчылары, политиктиг партияларның болгаш хөй-ниити организацияларының, күрүне эрге-чагырга болгаш төлээлекчи органнарның төлээлери киришкен.
Россия Федерациязының Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзи Анатолий Серышев Владислав Ховалыгның албан-дужаалын хүлээнген байырлыг ёзулалынга келген.
Россия Федерациязының болгаш Тыва Республиканың күрүне туктарын хүндүлел караулу байырлыг марш-биле театрның көрүкчүлер залынче киирип, сцена кырынче үндүрген.
2026 чылдың сентябрь 18–20 хүннеринде эрткен Тываның Баштыңының соңгулдаларының албан ёзузунуң түңнелдерин Тыва Республиканың соңгулда комиссиязының даргазы Адыгжы Доңгак чарлаан. Тываның Баштыңының соңгулдаларынга 170 муң ажыг соңгукчулар киришкенин, оларның аразындан 159 муң соңгукчу, соңгулдаларга киришкеннерниң 90 ажыг хуузу Владислав Ховалыгны Тыва Республиканың Баштыңынга соңгаанын соңгулда комиссиязының даргазы чарлаан. Ооң соонда Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламентизиниң) Даргазы Каң-оол Даваа Владислав Ховалыгны Тыва Республиканың Конституциязы ёзугаар Тываның Баштыңының даңгыраан бээринче чалаан.
Тываның Баштыңынга база катап соңгуткан Владислав Ховалыг Тыва Республиканың хөй нациялыг чонунга шынчы бараан боорунга, кижиниң эрге-ажыктарын хүндүлээринге болгаш камгалаарынга, Россия Федерациязының Конституциязын болгаш Тыва Республиканың Конституциязын, Россия Федерациязының болгаш Тыва Республиканың хоойлуларын хажык чокка сагыырын, Тываның Баштыңының албан-хүлээлгелерин ак сеткилдиг күүседирин ыдыктыы-биле даңгыраглаан.
Владислав Ховалыг Тываның Баштыңының даңгыраан берген соонда, аңаа Тыва Республиканың Баштыңының эрге-чагыргазының сүлде демдектерин республиканың Дээди Хуралының Даргазы Каң-оол Даваа тывыскан. Тываның Баштыңының эрге-чагыргазының сүлде демдектериниң бирээзи – алдын болгаш мөңгүн-биле каастаан, ортузунда Тыва Республиканың гербин оюп сиилбээн, ону долгандыр тыва угулза-биле чураан, чайынналчак сылдыстар-биле каастаан илчирбелиг моюнга кедирер демдек. Бо сүлде демдекти Тываның Баштыңы күрүне чергелиг бедик байырлал ёзулалдарының үезинде астып ап болур. Тываның Баштыңының эрге-чагыргазының сүлде демдектериниң бирээзи – Тыва Республиканың гербин оюп сиилбээн им-демдек таңма. Бо сүлде демдектерни Тываның Баштыңынга соңгуткан хамааты бодунуң албан-хүлээлгелерин күүседип турар үеде эдилээр эргелиг. Ооң албан ёзугаар эрге-чагыргазының хуусаазы төне бээрге, оларны ТР-ниң Дээди Хуралынга (парламентизинге) Тываның Баштыңының дараазында соңгулдаларының үезинде түр када кадагалалга эгидип бээр.
Тываның Баштыңының эрге-чагыргазының сүлде демдектерин Владислав Ховалыгга тывыскан соонда, ол республиканың удуртукчузу албан-хүлээлгезин күүседип кирипкенин ТР-ниң Дээди Хуралының Даргазы Каң-оол Даваа чарлаан.
Тыва Республиканың Баштыңының соңгулдаларынга ону деткээни дээш, Тываның хөй национал чонунга өөрүп четтиргенин Владислав Ховалыг илередип, ол бүзүрел меңээ шыңгыы харыысалга деп демдеглээн.
“Хүндүлүг чаңгыс чер чурттугларым!
Хүндүлүг Тыва Республиканың аалчылары!
Соңгулдаларның түңнелдери-биле чуртувустуң болгаш республикавыстың амыдыралынга сонуургалдыг база хөй-ниити идепкейлиг турушту ээлеп турарыңарны көргүстүңер. Чонумнуң бүзүрелин шынзыдар дээш, менден хамааржыр бүгү-ле чүүлдү кылыр мен.
Чоокку беш чылда республикавысты хөгжүдер программаны чон-биле кады тургускан бис. Шак ол программаны, ол угланыышкынны Тываның чурттакчылары соңгулдаларга деткээн. Мурнувуста улуг орук манап турар. Бистиң шуптувустуң база кижи бүрүзүнүң демниг ажыл-ижи чугула херек” — деп, Владислав Ховалыг чугаалаан.
Россия Федерациязының Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзи Анатолий Серышев Тыва Республиканың Баштыңынга соңгутканы-биле Владислав Ховалыгга байырны чедиргеш, соңгулдаларга ооң тиилелгези регионнуң чурттакчы чонунуң аңаа бүзүрелиниң, эрткен 5 чыл дургузунда кызымак ажылының, чедиишкиннериниң түңнели деп демдеглээн. Владислав Ховалыгның болгаш ооң командазының мурнунда республиканың хөгжүлдезин улам дүргедедир, националдар аразында эп-найыралды, кады ажылдажылганы ам-даа быжыглаар, регионда ниитилел-политиктиг чорукту болгаш сагыш-сеткилдиң үнелиг чүүлдерин сайзырадыр талазы-биле улуг болгаш харыысалгалыг ажыл манап турар дээрзин А. Серышев айтып, республиканың Баштыңынга болгаш демниг чонунга чедиишкиннерни күзээн.
Россия Федерациязының Чазааның даргазы Михаил Мишустин, РФ-тиң Федералдыг Хуралының Федерация Чөвүлелиниң даргазы Валентина Матвиенко, Россияның губернаторлары Владислав Ховалыгга Тываның Баштыңынга соңгудуп, губернатор албан-хүлээлгезин күүседип кирипкени-биле байыр чедирген телеграммаларны чорутканын Тываның Баштыңының албан-дужаалын хүлээнген байырлыг ёзулалының үезинде чарлаан.
Тыва Республиканың Баштыңынга катап соңгуттурган Владислав Ховалыгның албан-дужаалын хүлээнген байырлыг ёзулалы Россия Федерациязының болгаш Тыва Республиканың күрүне туктарын хүндүлел караулу байырлыг марш-биле хөгжүм-шии театрының залындан үндүргени-биле доозулган.
/ Ш. МОҢГУШ.
Буян ООРЖАКТЫҢ тырттырган чуруктары.
“Шын” №38 2026 чылдың октябрь 1
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn