«Шын» 12+

Ырак-даа бол, кезээде чоок Донецкиден белек

22 ноября 2026
2

Ноябрь 14-те В. Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрынга “Донбасс” күрүнениң академиктиг ыры болгаш танцы ансамбли солун концертин көргүскен. Сагындырып каар чүүл, бо ансамбльдиң гастрольдары РФ-тиң Культура яамызының “Улуг гастрольдар” федералдыг төлевилели ёзугаар чоруп турар. Ооң кол организакчызы ФКБКАЧ РОСКОНЦЕРТ. “Бис – Россия бис” деп аттыг концерт гастрольдарының планы-биле ноябрь 14-28 хүннеринде ансамбльдиң гастрольдары Тывага, Красноярск край, Хакас Республикага уламчылаар.

Донецкиниң бо сураглыг ансамблиниң төөгүзү байлак. Ол “Шахтёрларның ыры болгаш танцы ансамбли” кылдыр 1937 чылда тургустунгаш, ады өскерли берген дээрден башка, ам-даа ансамбль ажылын уламчылавышаан. Бистен ырак-даа бол, кезээде чоок Донецкиден келген сураглыг ансамбльдиң чиңгине директору, уран чүүл удуртукчузу Донецк Улус Республиканың уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы Ольга Горячева-биле концерт мурнунда ужуражып, каш айтырыг салыр аргалыг болган бис.

— Амгы үеде чер-чуртуңарда байдалды шупту билир бис. Чогаадыкчы коллективке ажыл-амыдыралын уламчылаарынга удаа-дараа шаптараазыннар тургустунуп турары билдингир. Ону канчаар ажып эртип турарыңарны чугаалап көрүңерем.

— Шынап-ла, бергедээшкиннер хөй. Ансамбль бодунуң ажылдап турган ол-ла оран-савазында ажылдап, репетицияларны хүннүң-не кылып турар. Удаа-дараа оран-сававыс дайзынның талазындан чазылдырыышкыннарга таваржып турду. Ынчалза-даа удур септеп алгаш, ажылывыс черле соксатпаан бис. Бо ансамбльдиң төөгүзүнден алгаш көөрге, Ада-чурттуң Улуг дайынының үезинде безин дайын шөлүнүң мурнуку одуруунда эрес-дидим дайынчыларның патриотчу хей-аъдын көдүрери-биле концерттерни доктаамал көргүзүп, ыр-шоор, оюн-көргүзүглүг чедип турган. Ам-даа ол ажылды уламчылап турар бис. Тускай шериг операциязы чоруп турар шериг кезектеринге, госпитальда чыдар дайынчыларга шуптузунга чедип турар бис, харылзаавыс быжыг. Артистерниң уран чүүлге бердингени, төрээн чуртунга ынакшылы, Россияның хөй янзы омак-сөөктүг чоннарының чаңгыс аай деми бүгү бергелерни ажып эртеринге дыка дузалыг деп бодаар мен.

Ансамбльдиң гастрольдарының географиязы дыка делгем. Каяа-даа баарывыска, кандыг-даа национал республикалар бисти дыка эки хүлээп алыр-дыр. Сентябрь айда Кавказка чедип чордувус. Аңаа база дыка эки бисти уткуп-хүлээп алды. Тывага даң бажында ужуп кээривиске, Культура яамызының оралакчы даргазынга баштаткан бөлүк изиг шай-биле аэропортка уткуп алырга, дыка магададывыс. Ниитизи-биле бүдүн Россияның чоннары шупту эки сеткил сиңген, тайбың амыдыралче быжыг туруштуг дээрзин эскерип көрүп чор бис.

— Ансамбльде бо хүнде чеже кижи ажылдап турарыл?

— Ниитизи-биле 60 ажыг кижи бар. Ооң иштинде күрүнениң симфониктиг оркестриниң хөгжүмчүлери кирип турар.

— Национал республикаларның профессионал ансамбльдери-биле чаңгыс сценага кады ойнап, аңгы-аңгы фестивальдарга таваржып-ла турган боор силер? Тываның күрүнениң “Саян” ыры болгаш танцы театры-биле кайы хире таныш силер?

— Шыны-биле чугаалаарга, каяа-даа гастрольдап чорааш, олар-биле чаңгыс сценага черле таваржып көрбээн бис. Оларның байлак чогаадыкчы ажыл-ижиниң дугайында чүгле интернеттен көөр дээрден башка, черле ужурашпаанывыс шын. Бо келгеш, ам-на чоок таныжып алыксап турар бис. Оон аңгыда силерниң чараш Тыва чуртуңар дугайында ханы билип алыры-биле, үе тыптыр болза, Тыва национал музейни барып сонуургаар сорулгалыг бис.

— Бир дугаар бисте кээп турар болганыңарда, Тываның көрүкчүлерин чүнүң-биле чаалап алыр бодап тур силер?

— Каяа-даа танывазы көрүкчү мурнунче үнери дыка сүрээденчиг болгаш улуг харыысалгалыг болур. Ынчалза-даа бистиң артистеривис Россияның чаңгыс демниг чону бис дээрзин көргүзүп, чүрээниң ханызындан көрүкчүге 100 хуу бердинип, ыр-шоорун, оюн-көргүзүүн бедик деңнелге көргүзер сорулгалыг улус. Чүгле ынчан кандыг-даа көрүкчүнүң сонуургалын чаалап ап болур – деп, ол чугаалады.

Ол кежээ, концерт эгезинде, ТР-ниң Чазак Даргазының мурнундан Өөрүп четтириишкин бижиин ооң оралакчызы Юрий Ананьин ансамбльдиң удуртукчузунга тывыскан. Театрның көрүкчү залын долдур чыглып келген чон ансамбльдиң оюн-көргүзүүн диңмиттиг адыш часкаашкыннары-биле уткуп, концерт программазындан аңгы-аңгы чоннарның танцы-самы, ыр-шоорундан Россияның делгемнери ырак-даа болза, кезээде чоок дээрзин катап база эскерип көрген.

/ Сорунза МОНГУШ.

Буян ООРЖАКТЫҢ

тырттырган чуруу.

«Шын» №45 2026 чылдың ноябрь 19

"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn

ШЫН Редакция