Рубрикалар

“Оргаадайда” эрес-кежээ ажылдакчылар

Көдээ ажыл-агый кооперативи

📢“Оргаадайда” эрес-кежээ ажылдакчылар

Улуг-Хем кожууннуң Арыг-Үзүү сумуда “Оргаадай” көдээ ажыл-агый кооперативи 2006 чылда үндезилеттинген. Ооң ажыл-чорудулгазының кол угланыышкыны — тараа аймаа тарып өстүрери болгаш болбаазырадыры. Ылгап аңгылаан тараа аймаандан мал чеминге ажыглаар чарбаны, эки шынарлыг дүктүг-арбайдан тыва далганны база бүдүрүп үндүрүп келген. “Оргаадайның” бүдүрүп үндүрүп турар тыва далганы чон ортузунда хөй хереглелдиг апарган. Кызыл хоорайның болгаш кожууннарда садыг­лардан бо кооперативтиң бүдүрген далганын хереглээн кижилер садып ап турар. Сибирьниң Абакан, Красноярск, Новосибирск дээш өске-даа хоорайларында “Оргаадайның” тыва далганын аъш-чемге ажыглай берген кижилер эвээш эвес. Чижээлээрге, Улан-Удэ хоорайдан чылдың квартал санында тыва далганны элээн хөйү-биле чагыдып ап турар.

Тывага бүдүрген эки шынарлыг продукцияны даштыкы күрүнелерже садып үндүреринге республиканың Чазааның болгаш Даштыкыже садыглажыышкын төвүнүң деткимчезиниң ачызында “Оргаадай” көдээ ажыл-агый кооперативи даштыкы садыг рыногунче бодунуң изин изеп үндүрген. “Оргаадай” тыва далганын 2018 чылда Моолче үндүр садып эгелээн. А 2021 чылда Казахстанче 10 тонна 200 килограмм тыва далганны садып чоруткан. Коронавирус аарыгның хайында даштыкыже продукция үндүр садары кезек када үзүктелген. Чоокта чаа российжи – моол кызыгаар­ны ажыдыптарга-ла, Моолче 2 тонна тыва далганны, 25 тонна суланы “Оргаадай” дораан-на бодунуң хереглекчилеринче чоруткан.

Бо чылгы хову ажылдарынга “Оргаадай” шыңгыы белеткенген. 190 тонна эки шынарлыг үрезинни курлавырлап алган. Ооң 70 тонназын Таңды кожуунда билдингир тараажы Александр Санниковтан, 120 тоннаны Хакасияның Каратуз районда сайгарлыкчы Иван Прамандан садып эккелген. Ол үрезинни 1100 га черге чажар. Чер чардырар К-700 марканың күчүлүг 2 трактору, үрезин чажар 2 “Беларусь” кожуг машиналары-биле бо хүн-даа болза, ховуже үнеринге белен.
“Оргаадайның” тараа шөлдери Ашак-Туразы, Кижи-Бажы, Ооруг деп тайга тыртым черлерде болгаш, часкы хүн караа хөрзүннү чылыда бээрге, хову ажылдарын эгелээрин көдээ ажыл-агый кооперативиниң удуртукчузу Эрес Мандан-оол планнап турар. Агаар-бойдус эки чылыыр болза, май айның баштайгы хүннеринде “Оргаадайның” механизаторлары хову ажылдарынче кириптер. Олар чылдың-на 1 гадан ортумаа-биле 15–18 центнер дүжүттү ажаап ап келгеннер. Агаар-бойдустуң байдалы арай каңдаачал болган 2021 чылда арбайның дүжүдүн 1 гадан 10 центнер, суланың 25–30 центнер дүжүттү ажаап алганнар. А ол дээрге совет үеде Арыг-Үзүүнүң ховуларындан ажаап турган дүжүттүң деңнелинден элээн хөй. Ынчан 1 гадан 8 – 10 центнерни ажаап­ турган. 2022 чылдың чайын агаар-бойдустуң байдалы таарымчалыг болур болза, эрткен чылдыындан хөй дүжүттү ажаап алырынга “оргаадайжылар” идегеп турарлар.

“Оргаадайның” ажылчын коллективиниң кежигүннери барык шуптузу көдээ ажыл-агый кооперативи тургустунганындан бээр ажылдап келген, ажылынга харыысалгалыг, эрес-кежээ кижилер. “Оргаадайның” чедиишкиннеринде оларның үлүг-хуузу улуг.

Анатолий Биче-оол хоочун тараажы механизатор. “ҮТКА 25 чылы” (“Үлетпүрчүн тараачынның Кызыл армия­зының 25 чылы”) совхозка трактористеп ажылдап чораан. “Оргаадай” кооператив тургустунарга, аңаа ажылдап кирген.

Арбай хоорукчузу Амир Самбуунуң ажылындан “Оргаадайның” тыва далганының шынары дыка хамааржыр. Дүктүг-арбайны өй-тап кылдыр хоорарга, оон кылган далганның амданы эки болур. Амир Михайловичиниң хоорган арбайын дайнап көрдүвүс, диштерге дызырткайнып турар, ол дээрге ону өй-тап кылдыр азы эки шынарлыг кылдыр хооруп кааны ол-дур.

Нина Иргит тыва далганны “Оргаадай” бүдүрүп эгелээрге-ле, хаптакчылап ажылдап кирген. Продукцияны хаптаар цехтиң ажылчыннарының ажылы чүү хире чагыглар киргенинден хамааржыр. Чагыглар дыка көвүдээрге, олар бир хонукта 10–20 муң хаптарга тыва далганны уруп, хереглекчилерже чорудуптарлар. Тыва далганны көрүштүг хаптап каанындан ону садып-сайгарары база хамааржыр. Хевири чараш бараан хереглекчиниң сеткилинге тааржы бээр болза, ынчан ол ону садып алыр болгай.

«Оргаадайның” турлаанга чеде бергеш, оргаадайжыларның боттарының ажылының дугайында чугаазындан, ажылдап турарындан, ажылга хамаарылгазындан бо көдээ ажыл-агый кооперативи ылап-ла демниг кылдыр быжыглаттына берген күш-ажылчы коллективтиг-дир деп бо кижи бодаар чорду.

Шаңгыр-оол МОҢГУШ.

Буян ООРЖАКТЫҢ тырттырган чуруктары

Предыдущая запись
Ажыл-ишчи алдар
Следующая запись
Оруктарда камераларның саны чүге көвүдеп турарыл?
Меню