Рубрикалар

Росина Сарыглар: «Кижиниң иштики чаражы даштыкы чаражындан чугула»

DSC_0542 __result
DSC_0569 _
DSC_9160 _
DSC_9172 _
DSC_9497 Радость чемпиона 2
previous arrow
next arrow

«Шынның» аалчызы

Тывада бодибилдингини (мага-ботту чараштаары) сайзырадып эгелээнин чоокта чаа эрткен бир дугаар мөөрей көргүскен. Ылаңгыя ол мөөрейге мөчек-мөчек шыңганнарлыг, мага-боду мөге-шыырак эрлерден дудак чок тыва кыстар киришкени сонуур­ганчыг. Абакан, Красноярск хоорайлардан безин киржип келген кыстардан тыва кыс тергиидеп үнген дээрге чоргааранчыг-дыр.

Март 8 бүдүүзүнде бодибилдинг мөөрейиниң Дээди шаңналынга төлептиг болган Росина Сарыглар-биле ужуражып чугаалаштывыс.

— Бодибилдинг спортун канчап сонуургай бердиңер?

Профессионал спорт, бодибилдингини, ийи чыл бурунгаар сонуургап эгелээн мен. Эрткен чылын октябрь айдан эгелеп, бо мөөрейге киржир дээш, шыңгыы белеткенип кирипкеним ол.

— Мөөрейге киржирде улуг белеткелден аңгыда сагыыр чүүлдери?

— Профессионал спортчу белеткелге эң-не кол са­гыыр чүүл – хүн чуруму (режим). Ол ышкаш тренерниң, диетологтуң негелдезин хажык чокка күүседири. Чип болбас чемнерден ойталаа­ры эгезинде берге. Ол чүгле кижиниң бодундан чедиишкинниг, түңнелдиг болуру ха­мааржыр.

—  Тывага бир дугаар болган мөөрейни чон кан­чаар хүлээп алган ирги?

—  Эки, чаа чүүл кылдыр хүлээп алган. Чүгле аныяктар эвес, улгады берген улус бе­зин менден сонуургап айтырып турар апарды. Ону кажан-даа эгелээри орай эвес. Санкт-Петербургта 48-50 харлыг улус, эвээш-ле дизе, чартык чыл эрткенде, профессио­нал маргылдааларга киржип эгелээр боор чорду. Назы-хар улгадырга эът-хан өспейн, бичиилеп эгелээр болгай, ынчалза-даа шын чемненип, эки белеткенирге, кижиниң мага-боду дыңнангыр боор. Мээң билирим безин бо спортка 60 харлыындан хандыкшып эгелээн кижини көрген мен. Албан профессионал спорт деңнелинге эвес-даа болза, сонуургап, шенээринче кыйгырар-дыр мен.

— Мөөрейге киржир дээш, канчаар белеткенип турдуңар?

—  Мага-ботка кил ап тур­да, чиир чемнер — кызыл өңнүг эъттер, ногаа аймаа, чимис, кашалар дээш оон-даа өске. Сөөлгү неделяда чуурга безин хоржок, колдуунда кургаг балыктар (чижээ минтай), индейка, дагаа хөрээ чип турган мен. Шуптузун дус чокка чиир. Сөөлүнде тренировкалаар харык безин чок каар, ынчалза-даа кылыр апаар. Чигирзиг чемни база чиксээр, ынчалза-даа чурумну сагыыр апаар. Эгезинде берге турду, чоорту өөрени бээр чорду.

— Телевизорга бодибилдинг мөөрейлерин көөрге, херээжен спортчулар эмин эрттир шыңганнарлыг, эрзиг, үнү безин чоон, силер ындыг апарбас силер бе?

— Чок. Ол өске катего­рияның спортчулары-дыр. Мен ындыг болуксавас мен. Тывада уруглар бо спорттуң «фитнес-модель», «фитнес-бикини» деп хевирлеринде белеткенип турар. Мен «фитнес-модель» хевиринге киржир тургаш, ажыр ажылдапканымдан «фитнес-бикиниге» киришкеним ол.

—  Спорт талазы-биле план­нарыңар кандыгыл?

—  Ам Россия деңнелинге киржир сорулгалыг мен. Тренеримниң күзели база ындыг. Ам-даа өзүлделиг план­нар бар.

—  Өг-бүлеңер-биле таныштырып көрүңерем?

—  Санкт-Петербург биле Кызыл аразында чурттап турар бис. Өөм ээзи Газпромда ажылдап турар. Оглум  8 харлыг. Хөй ажы-төлдүг болуксаар мен. “Бо чүвени аайлап алыйн, ам мону кылыптайн” — дээш, чылдырып-ла турар кижи-дир мен ийин. Өөм ээзи мээң кандыг-даа эгелээшкинимге удурланып, шаптыктавас. «Сеңээ бүзүрээр мен» дээр кижи.

—  Өг-бүлеңер шупту спортка ынак бе?

—  Чок. Өөм ээзи спортчу эвес. Спортка улуг сонуургал чок. Турум аажы-чаңныг, шыңгыы ажылда, чай чок ажылдап чоруур. Өг-бүлевис шын чемненип, кадык амыдырал тудуп турар бис.

—  Кол мергежилиңер – кеш эмчизи, улус чараштаар косметолог эмчи деп билир мен. Арын-баш чараштаар талазы-биле тывалар кандыг дилеглиг кээр-дир?

—  Сөөлгү үеде кижилер бодун дыка алдынар апарган. Хөй кезиинде арнын аштадып-ажаадып келир. Бистиң тываларның арны колдуу үстүг, ынчангаш үзүн чидирер дээш, дыка саваңнанып чунар. Ол шын эвес. Ынчаар чуур­га, арынның үзү чидерин чиде бээр, ынчалза-даа организм камгаланыр дээш, оон-даа хөй үстү үндүрүп эгелээр, оон-даа хөй чуур апаар. Ынчап турда арынның кежи харыксырап, баксырааш, үзү көвүдеп, суу эвээ­жей бээр. Оон дырышкактар көвүдээр. Бистиң төпке келген кижи бүрүзүнге арынны канчаар ажаарын айтып берип турар бис. Чамдыктары бижип алгаш-даа чоруп турар. Оон элээн үе эрткенде, дыка чараш, чырыткылыг апарган келгеш: «Силерниң өөреткениңер-биле кылырымга эки апарды» — дээрлер.

Карактарын кыдырыктадып алыксаарлар база хөй кээп турар.

— Келген кижи бүрүзүнүң күзелин күүседир силер бе, азы?

— Чок. Тааржыр-таарышпазын көрүп тургаш, кылыр бис. Карак кыдырартырда, карааның кежи эмин эрттир халбайып бадып келген азы чаа хөй таварылгада, чүгле кезиишкин дузазы-биле эдер дээрзин та­йылбырлап бээр бис. Чамдыкта дыка чараш уруглар чедип келгеш, ка­раан кыдырартып азы бир-ле чүвезин эдерин дилээр. «Ол чокка-ла, чараш-тыр сен» деп тайылбырлап бээрге, чамдыктары чөпшээрежир.

Мээң сорулгам —  чүгле акша ажылдап алыры эвес.

—  Силерниң төпке эр улус кээр-дир бе?

— Ийе. Арны шивишки­лээр элээди оолдар кээр. Олар процедураны алгаш, улаштыр боттары арнын ажаап-тежээп өөренип алырлар. Көс­кү черде ажылдап чоруур, ылаңгыя сцена ажылдакчылары, улгады берген-даа, аныяк-даа эр кижилер келир. Олар назы-хар аайы-биле тыптып келген дырышкактарын хоюгладып ап турар. Мооң мурнунда эпчоксунуп, бүдүү кылдырар турган болза, ам анаа чүве кылдыр көөр апарганы эки. Чамдыкта чүгле өөнүң ээзин эдертип алгаш, чараштадып кээр херээжен улус бар, дыка солун.

—  Март 8 байырлалын таварыштыр чараш кадыннарга чүнү сүмелээр силер?

— Кыс кижи 25 хар чет­кеш-ле, арны-бажын ажаап, алдынып эгелээр болза эки. Улгады берген херээжен кижилерниң организми өскерлип, дүргени-биле кырый бээр, ынчангаш мага-бот дүрген кырывазын дээш, гинеколог эмчиге хынадып, херек витаминнерден алыр болза эки деп сүмелексээр мен. Гинекология талазы-биле өөренип турувус­та, ийи угбашкыны эккелгеш, көргүзүп турган. Улуу 65 харлыг, климакс соонда организмин деткип, витаминнер ижип турган. Бичиизи 55 харлыг, бодун алдынмайн турган. Иелдирзин деңнээрге, угбазы дуңмазындан аныяксыг көстүр боор чорду. Ынчан-на тыва херээжен кижи база чараш кылдыр кырып болур деп чүвени кижи бүрүзүнге та­йылбырлап бериксей берген мен.

— Кандыг кижини чараш дээрил?

—  Даштыкы чарашты косметология, хирургия дузазы-биле кылып ап болур, а иштики чарашты кижи боду ажылдавас болза, кым-даа кылып бербес. Дашты чеже-даа чараш болза, сагыш-сеткили аңаа дүүшпеске, ындыг кижи чараш эвес бооп артар.

Аваларга, аныяк кыстарга, хоо­чуннарга, шупту херээжен чонга бодунга ынак болурун күзедим!

Аржана ЧАМЗЫРЫН белеткээн.

Арслан Аракчааның чуруктары. #Шын

Предыдущая запись
Огородчунуң булуңу
Следующая запись
«Шын» солуннуң аалчызы Айдыс Саая: «Акша дээш божуур деп чүүл турбас»
Меню