Россияның Конституциязынга өскерилгелер бүдүүзүнде турар бис

“Эрге-чагыргаларның ажыл-чорудулгазынга чоннуң багай эвес хамаарылгазы – Россия Федерациязының Президентизинге болгаш регионнарның баштыңнарынга бүзүрелиниң херечизи болур” – деп, национал төлевилелдерге республиканың киржилгезиниң баштайгы чылының түңнелдериниң дугайында ТР-ниң Чазааның хуралынга сайгарылга үезинде Шолбан Кара-оол чугаалаан. Тываның Баштыңының бо бодалы амгы үеде Россияда кол политиктиг болуушкун – РФ-тиң Конституциязынга өскерилгелерни киирер талазы-биле чорудуп турар ажылга база хамааржыры чугаажок.

Ынчангаш, Үндезин Хоой­лу­га өскерилгелерни киирер тала­зы-биле чоруп турар ажыл­га ха­маарыштыр Кызыл хоо­райның  чурт­такчы чону-биле ужу­ражып, олар­ның бодалдарын сонуургадывыс.

Оюн-оол Балганчы:

– Интернеттен көрүп, номчуп көөрүмге, Россияның Конституциязынга өскерилгелер киирери дыка нарын болуп турар хевирлиг-дир. Тыва кижи болгаш, биче буурай чоннарның эрге-ажыктарынга хамаарыштыр кандыг өскерилгелер Конституцияга болурун сонуургаар-дыр мен. Жириновскийниң РЛДП деп партиязы дыка кежээлеп тур. Национал республикаларның, округтарның херээ чок, олар Россияның частып, бустур миназы деп, Жириновский чугаалаар чорду. Бистиң республикада “тыва жириновскийлер” бар болгай. Олар боданыр болза чогуур-дур.

Шоолай Моңгуш:

– Бо чуртталгада чүнү көрбе­дим дээр. Бо чылын 81 харлаар мен. Хрущев, Брежнев, Ан­дро­пов, Горбачев, Ельцин дар­галарның үезинде чурттап, ажылдап чордум. Сталин үезин безин шокар-шакар билир болдур мен ийин. Хрущев 1980 чылда коммунизмге чурттаар бис деп, Горбачев 2000 чылга чедир өг-бүле бүрүзүнге квартира бээр бис деп чугаалап турдулар. Ол бүгү бүтпээн. 1991 чылда референдумга ССРЭ турзун дээш, совет улустуң 70 ажыг хуузу бадылаарга, Ельцин суглар бузуп кааптылар. Үстүкү эрге-чагыргага өскерлиишкиннер күрүне баштап турар даргаларга херек чүве эвеспе деп бодап чоруур мен. Россияның Конституциязын өскертирге, оон чүве үнери кандыг ийик.

Бистиң-биле чугаалашкан ки­жилерниң хөй кезиин Конституцияга өскерилгелерниң социал айтырыглары колдады сонуургадып турар болду. Национал административтиг тургузугларны өскертирин Конституцияга киириптер болза, Тыва Республика ышкаш республикалар административтиг девискээр апаар, ооң-биле холбаштыр нацио­нал дыл, культура уттундурар чадавас деп дүвүреп турар кижилер база бар. Россияның Конституция­зынга өскерилгелерниң политиктиг утка-шынарын бистиң-биле чугаалашкан кижилер шоолуг-ла сонуургавааны билдинди.

Бир эвес республика­да эрге-чагырга органна­рын алыр болза, Прези­дент Владимир Путинниң РФ-тиң Конституциязынга кии­рер дээн саналдарын деткип турар. Чижээлээрге, Россия Федерациязының Конституциязынга өскерилгелерни киирер талазы-биле саналдарның хөй-ниити дыңнаашкыннары Тыва Республиканың Хөй-нии­ти палатазынга эрткен. Аңаа республикада аңгы-аңгы органи­зацияларының төлээлери кириш­кен, санал-оналдарын берген.

Россияның административтиг тургузуун девискээрлер аайы-биле эде кылыр, нацио­налдар аайы-биле тургузуг­ларны чок кылырын саналдап турар РЛДП ышкаш политиктиг күштер российжи ниитилелди чөрүлдээлерге чедирип болурун Тываның Адалар чөвүлели хөй-ниити организацияның даргазы Хонук-оол Моңгуш кичээндиргеш, Россияга политиктиг турум байдалды хандырарынга Президент Путинниң бодунга арттырып алган эрге-хүлээлгелери четчир деп айыткан.

ТР-ниң Хөй-ниити палатазы­ның кежигүнү Виктор Нагорный Россия Федерациязының Конституциязын кижи бүрүзүнге билдингир дылга бижиир болза эки деп күзээш, Президентиге хамааты “ийи хуусаа улаштыр соңгудуп болур” деп саналдап турары арай тодаргай эвес, бо өскерилгени Конституцияга “ийи хуусаадан хөй эвес” деп бижип киирер болза, билдингир болур деп демдеглээн.

ТР-ниң Хөй-ниити палата­зы­ның кежигүннери болгаш ТР-ниң Дээди Хуралының депутаттары Россияның Президентизи Владимир Путинниң Айыткалында Россия Федерациязының Конституциязынга өскерилгелерни киирер талазы-биле саналдарын деткээннер.

РФ-тиң Конституциязынга киирер өскерилгелерни бады­лаарының хүнү чоокшулаан тудум, чоннуң аңаа сонуургалы улгадыр, хамаарылгазы улам шыңгыыраары чугаажок. Күрүнеге болур улуг политиктиг болуушкун бүдүүзүнде турар-дыр бис.

“Шын” солуннуң ниитилел-политика килдизи.

Меню